wenookluzyjna choroba wątroby

Wenookluzyjna choroba wątroby (VOD, ang. veno-occlusive disease), zwana również zespołem niedrożności zatokowej wątroby (SOS, ang. sinusoidal obstruction syndrome), to poważne powikłanie występujące najczęściej po przeszczepie komórek krwiotwórczych. Charakteryzuje się uszkodzeniem komórek śródbłonka naczyń zatokowych wątroby, co prowadzi do zwężenia lub niedrożności drobnych żył wątrobowych.

Choroba ta rozwija się zwykle w ciągu 3-4 tygodni po chemioterapii mieloablacyjnej lub radioterapii. Klasyczna triada objawów obejmuje: bolesne powiększenie wątroby, żółtaczkę oraz wodobrzusze. U pacjentów obserwuje się również wzrost stężenia bilirubiny i enzymów wątrobowych, a w ciężkich przypadkach rozwija się niewydolność wątroby.

Diagnostyka VOD opiera się na kryteriach klinicznych (Baltimore lub zmodyfikowanych Seattle), badaniach obrazowych (USG z oceną dopplerowską przepływu w żyłach wątrobowych) oraz wykluczeniu innych przyczyn uszkodzenia wątroby. W leczeniu stosuje się defibrotyd – lek o działaniu przeciwzakrzepowym, fibrynolitycznym i przeciwzapalnym, który jest jedynym preparatem zatwierdzonym do leczenia ciężkiej postaci VOD.

Profilaktyka VOD obejmuje modyfikację protokołów kondycjonujących przed przeszczepem, odpowiedni dobór dawcy i biorcy, oraz w wybranych przypadkach stosowanie defibrotydu profilaktycznie u pacjentów z wysokim ryzykiem rozwoju choroby. Wcześniejsze rozpoznanie i wdrożenie leczenia znacząco poprawia rokowanie, które w ciężkich postaciach VOD pozostaje poważne.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Działania niepożądane – Prograf 5 mg/ml

Takrolimus, jako lek immunosupresyjny, wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych, których profil jest często trudny do jednoznacznego ustalenia ze względu na chorobę podstawową i politerapię. Najczęstsze działania niepożądane obejmują zaburzenia metaboliczne (hiperglikemia, cukrzyca, hiperkaliemia), neurologiczne (drżenie mięśniowe, ból głowy), hematologiczne (niedokrwistość, leukopenia, trombocytopenia) oraz infekcyjne, w tym zwiększone ryzyko zakażeń wirusowych (CMV, BK, JC) i bakteryjnych. Podawanie takrolimusu drogą doustną zmniejsza częstość występowania działań niepożądanych w porównaniu do podawania dożylnego. Wśród poważnych powikłań wymienia się m.in. postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię (PML), zaburzenia hematologiczne zagrażające życiu (np. aplazja czysto czerwonokrwinkowa, agranulocytoza), a także ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych, w tym limfoproliferacyjnych związanych z EBV oraz nowotworów skóry.
agranulocytoza, aplazja czerwonokrwinkowa, choroba śródmiąższowa płuc, gorączka neutropeniczna, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertonia, hipomagnezemia, hirsutyzm, koagulopatia, kwasica metaboliczna, lek immunosupresyjny, martwica kanalików nerkowych, mikroangiopatia zakrzepowa, morfologia krwi, niedokrwistość, niedrożność jelita, niewydolność wielonarządowa, nowotwór złośliwy skóry, nużliwość mięśni, pancytopenia, plamica zakrzepowa małopłytkowa, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, reakcja anafilaktoidalna, takrolimus, toksyczna nefropatia, toksyczna nekroliza naskórka, torbiel rzekoma trzustki, torsades de pointes, wenookluzyjna choroba wątroby, wirus CMV, zaburzenia limfoproliferacyjne EBV, zakrzepica tętnicy wątrobowej, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zespół bólowy indukowany inhibitorem kalcyneuryny, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół Stevensa-Johnsona, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii
Leksykon leków
Działania niepożądane – Tacrolimus STADA 0,5 mg

Takrolimus, jako lek immunosupresyjny, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które są często trudne do jednoznacznego przypisania ze względu na współistniejące choroby i wielolekowość. Najczęściej (>10%) obserwuje się drżenie mięśniowe, zaburzenia czynności nerek, hiperglikemię, cukrzycę, hiperkaliemię, zakażenia różnej etiologii oraz nadciśnienie tętnicze i bezsenność. Szczególnie istotne są zakażenia wirusowe (CMV, BK, JC) oraz zwiększone ryzyko nowotworów, w tym nowotworów skóry i zaburzeń limfoproliferacyjnych związanych z EBV. Takrolimus wpływa również na hematopoezę, powodując niedokrwistość, trombocytopenię, leukopenię oraz rzadziej pancytopenię i mikroangiopatię zakrzepową. Zaburzenia metaboliczne obejmują bardzo często cukrzycę, hiperglikemię i hiperkaliemię, a także częste zaburzenia elektrolitowe i lipidowe. W zakresie OUN dominują bezsenność, bóle głowy, drżenia mięśniowe oraz zaburzenia psychiczne i neurologiczne, w tym encefalopatia i zespół PRES.
agranulocytoza, bezsenność, choroba śródmiąższowa płuc, cukrzyca, drżenie mięśniowe, encefalopatia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, kardiomiopatia, kwasica metaboliczna, leukopenia, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie tętnicze, nefropatia wirusowa BK, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niedrożność jelita, niewydolność serca, pancytopenia, parestezja, plamica zakrzepowa małopłytkowa, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, refluks żołądkowo-przełykowy, takrolimus, toksyczna nefropatia, torsades de pointes, trombocytopenia, udar mózgu, wenookluzyjna choroba wątroby, wirus Epsteina-Barr, wysięk opłucnowy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie limfoproliferacyjne, zaburzenie psychotyczne, zaćma, zakażenie wirusem CMV, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół bólowy indukowany przez inhibitor kalcyneuryny, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół Stevensa-Johnsona, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Tacrolimus STADA 3 mg

Tacrolimus jest silnym lekiem immunosupresyjnym o szerokim spektrum działań niepożądanych, których profil jest trudny do jednoznacznego ustalenia ze względu na współistniejące choroby i wielolekową terapię. Najczęściej (>10% pacjentów) obserwuje się drżenie mięśniowe, zaburzenia czynności nerek, hiperglikemię, cukrzycę, hiperkaliemię, zakażenia, nadciśnienie tętnicze oraz bezsenność. Szczególnie istotne są zakażenia wirusowe (CMV, BK, JC) oraz zwiększone ryzyko nowotworów, w tym limfoproliferacyjnych związanych z EBV i nowotworów skóry. W zakresie hematologicznym często występują niedokrwistość, trombocytopenia i leukopenia, a także zaburzenia elektrolitowe (hiponatremia, hipokaliemia, hipokalcemia, hipomagnezemia). Neurotoksyczność manifestuje się drżeniem mięśniowym, bólami głowy, a w rzadkich przypadkach zespołem tylnej odwracalnej encefalopatii (PRES). Wysokie ryzyko nefrotoksyczności wymaga monitorowania funkcji nerek, gdyż częstość zaburzeń czynności nerek jest bardzo wysoka.
agranulocytoza, aplazja czysto czerwonokrwinkowa, bezsenność, cukrzyca, cytomegalia, drżenie mięśniowe, encefalopatia, gorączka neutropeniczna, hiperglikemia, hiperkaliemia, hipoprotrombinemia, hirsutyzm, kardiomiopatia, koagulopatia, kwasica metaboliczna, lek immunosupresyjny, leukopenia, martwica kanalików nerkowych, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, miastenia, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie tętnicze, nefropatia, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, nowotwór złośliwy skóry, pancytopenia, plamica zakrzepowa małopłytkowa, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, reakcja alergiczna, refluks żołądkowo-przełykowy, śródmiąższowa choroba płuc, stan splątania, tachykardia, takrolimus, toksyczna nefropatia, torsades de pointes, trombocytopenia, wenookluzyjna choroba wątroby, wysięk opłucnowy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie limfoproliferacyjne, zaburzenie psychotyczne, zakażenie, zapalenie trzustki, zespół bólowy indukowany przez inhibitor kalcyneuryny, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół Stevensa-Johnsona, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii

wenookluzyjna choroba wątroby

Powiązane wpisy

Działania niepożądane – Prograf 5 mg/ml

Działania niepożądane – Tacrolimus STADA 0,5 mg

Działania niepożądane – Tacrolimus STADA 3 mg