Działania niepożądane
Tacrolimus STADA 0,5 mg

Działania niepożądane leku Tacrolimus STADA

Określenie profilu działań niepożądanych związanych ze stosowaniem leków immunosupresyjnych, takich jak takrolimus, jest często utrudnione ze względu na współistniejącą chorobę podstawową oraz jednoczesne stosowanie wielu innych produktów leczniczych. Niniejsze opracowanie przedstawia szczegółowy przegląd działań niepożądanych leku Tacrolimus STADA na podstawie dostępnych danych klinicznych.¹

Najczęstsze działania niepożądane

Do najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych (występujących u ponad 10% pacjentów) należą:²

• Drżenie mięśniowe – objaw neurologiczny występujący bardzo często
• Zaburzenie czynności nerek – manifestujące się jako różnego stopnia dysfunkcja nerek
• Hiperglikemia – podwyższony poziom glukozy we krwi
• Cukrzyca – zaburzenie metabolizmu węglowodanów
• Hiperkaliemia – podwyższone stężenie potasu w surowicy
• Zakażenia – o różnej etiologii (wirusowej, bakteryjnej, grzybiczej)
• Nadciśnienie tętnicze – podwyższone wartości ciśnienia krwi
• Bezsenność – zaburzenia snu, trudności z zasypianiem

Zwiększone ryzyko infekcji

Takrolimus, podobnie jak inne silnie działające leki immunosupresyjne, zwiększa podatność pacjentów na zakażenia (wirusowe, bakteryjne, grzybicze i pierwotniakowe). Istniejące już infekcje mogą ulec nasileniu pod wpływem leczenia. Mogą wystąpić zarówno zakażenia uogólnione, jak i miejscowe.³

U pacjentów leczonych takrolimusem odnotowano przypadki:⁴

• Zakażenia wirusem CMV (cytomegalowirus)
• Nefropatii związanej z zakażeniem wirusem BK
• Postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML) związanej z zakażeniem wirusem JC

Ryzyko nowotworów

Pacjenci otrzymujący leczenie immunosupresyjne, w tym takrolimus, mają zwiększone ryzyko wystąpienia nowotworów złośliwych. W związku ze stosowaniem takrolimusu zgłaszano przypadki:⁵

• Łagodnych i złośliwych nowotworów
• Zaburzeń limfoproliferacyjnych związanych z wirusem Epsteina-Barr (EBV)
• Nowotworów złośliwych skóry

Klasyfikacja działań niepożądanych według częstości występowania

Działania niepożądane sklasyfikowano według następujących kategorii częstości występowania:⁶

• Bardzo często (>1/10)
• Często (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)
• Bardzo rzadko (<1/10 000)
• Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)

Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych według układów i narządów

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Takrolimus może powodować szereg zaburzeń hematologicznych o różnym nasileniu. Do najważniejszych należą:⁷

• Często występujące: niedokrwistość, trombocytopenia, leukopenia, nieprawidłowe wyniki badań krwinek czerwonych, leukocytoza
• Niezbyt często występujące: koagulopatie, pancytopenia, neutropenia, nieprawidłowe parametry krzepnięcia krwi, mikroangiopatia zakrzepowa
• Rzadko występujące: plamica zakrzepowa małopłytkowa, hipoprotrombinemia
• O nieznanej częstości: aplazja czysto czerwonokrwinkowa, agranulocytoza, niedokrwistość hemolityczna, gorączka neutropeniczna

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Takrolimus wywiera istotny wpływ na gospodarkę węglowodanową i elektrolitową organizmu:⁸

• Bardzo często występujące: cukrzyca, hiperglikemia, hiperkaliemia
• Często występujące: kwasica metaboliczna, inne zaburzenia elektrolitowe, hiponatremia, zatrzymanie płynów, zwiększone stężenie kwasu moczowego, hipomagnezemia, hipokaliemia, hipokalcemia, zmniejszenie apetytu, zwiększone stężenie cholesterolu, hiperlipidemia, zwiększone stężenie triglicerydów, hipofosfatemia
• Niezbyt często występujące: odwodnienie, hipoglikemia, hipoproteinemia, hiperfosfatemia

Zaburzenia psychiczne

Wpływ takrolimusu na ośrodkowy układ nerwowy może objawiać się zaburzeniami psychicznymi takimi jak:⁹

• Bardzo często występujące: bezsenność
• Często występujące: stany splątania i dezorientacji, depresja, objawy niepokoju, omamy, zaburzenia umysłowe, pogorszenie nastroju, zaburzenia nastroju, koszmary senne
• Niezbyt często występujące: zaburzenia psychotyczne

Zaburzenia układu nerwowego

Neurologiczne działania niepożądane takrolimusu obejmują:¹⁰

• Bardzo często występujące: ból głowy, drżenie mięśniowe
• Często występujące: zaburzenia układu nerwowego, drgawki, zaburzenia świadomości, neuropatia obwodowa, zawroty głowy, parestezje i zaburzenia czucia, trudności w pisaniu
• Niezbyt często występujące: encefalopatia, krwawienia w obrębie ośrodkowego układu nerwowego, udar mózgu, śpiączka, zaburzenia mowy i wysławiania, porażenie i niedowład, amnezja
• Rzadko występujące: wzmożone napięcie
• O nieznanej częstości: miastenia, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii (PRES)

Zaburzenia oka

W trakcie terapii takrolimusem mogą wystąpić następujące zaburzenia oka:¹¹

• Często występujące: schorzenia oczu, niewyraźne widzenie, światłowstręt
• Niezbyt często występujące: zaćma
• Rzadko występujące: ślepota
• O nieznanej częstości: neuropatia nerwu wzrokowego

Zaburzenia serca

Takrolimus może wywierać istotny wpływ na układ sercowo-naczyniowy, powodując:¹²

• Często występujące: choroba niedokrwienna serca, tachykardia
• Niezbyt często występujące: niewydolność serca, komorowe zaburzenia rytmu serca i zatrzymanie czynności serca, nadkomorowe zaburzenia rytmu serca, kardiomiopatie, przerost mięśnia komór, kołatanie serca
• Rzadko występujące: wysięk osierdziowy
• Bardzo rzadko występujące: Torsades de Pointes (zagrażające życiu zaburzenia rytmu serca)

Zaburzenia naczyniowe

Problemy naczyniowe związane z leczeniem takrolimusem obejmują:¹³

• Bardzo często występujące: nadciśnienie tętnicze
• Często występujące: zdarzenia zatorowo-zakrzepowe i niedokrwienne, niedociśnienie pochodzenia obwodowego, krwotok, choroby naczyń obwodowych
• Niezbyt często występujące: zakrzepica żył głębokich kończyn, wstrząs, zawał

Zaburzenia układu oddechowego

Wpływ takrolimusu na układ oddechowy manifestuje się następującymi objawami:¹⁴

• Często występujące: śródmiąższowe schorzenia płuc, duszność, wysięk opłucnowy, kaszel, zapalenie gardła, przekrwienie i zapalenie błon śluzowych nosa
• Niezbyt często występujące: niewydolność oddechowa, zaburzenia układu oddechowego, astma
• Rzadko występujące: zespół ostrej niewydolności oddechowej

Zaburzenia żołądka i jelit

Objawy ze strony przewodu pokarmowego należą do najczęstszych działań niepożądanych takrolimusu:¹⁵

• Bardzo często występujące: biegunka, nudności
• Często występujące: wymioty, bóle żołądkowo-jelitowe i bóle brzucha, stany zapalne żołądka i jelit, krwotok z przewodu pokarmowego, owrzodzenie i perforacja żołądka i jelit, puchlina brzuszna, zapalenie i owrzodzenie jamy ustnej, zaparcia, objawy dyspepsji, wzdęcia z oddawaniem gazów, wzdęcia i rozdęcia, luźne stolce
• Niezbyt często występujące: ostre i przewlekłe zapalenie trzustki, porażenna niedrożność jelita, refluks żołądkowo-przełykowy, upośledzone opróżnianie żołądka

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Takrolimus może powodować następujące zaburzenia wątroby:¹⁶

• Często występujące: zaburzenia przewodów żółciowych, uszkodzenie komórek wątroby i zapalenie wątroby, zastój żółci i żółtaczka
• Rzadko występujące: wenookluzyjna choroba wątroby, zakrzepica tętnicy wątrobowej
• Bardzo rzadko występujące: niewydolność wątroby

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Skórne objawy niepożądane podczas stosowania takrolimusu obejmują:¹⁷

• Często występujące: wysypka, świąd, łysienie, trądzik, nadmierne pocenie
• Niezbyt często występujące: zapalenie skóry, nadwrażliwość na światło
• Rzadko występujące: martwica toksyczno-rozpływna naskórka (zespół Lyella)
• Bardzo rzadko występujące: zespół Stevensa-Johnsona

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Takrolimus może mieć znaczący wpływ na funkcję nerek, powodując:¹⁸

• Bardzo często występujące: zaburzenie czynności nerek
• Często występujące: niewydolność nerek, ostra niewydolność nerek, toksyczna nefropatia, martwica kanalików nerkowych, nieprawidłowe wyniki badania moczu, skąpomocz, zaburzenia pęcherza i cewki moczowej
• Niezbyt często występujące: zespół hemolityczno-mocznicowy, bezmocz
• Bardzo rzadko występujące: nefropatia, krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego

Nieprawidłowości w badaniach diagnostycznych

Stosowanie takrolimusu może prowadzić do następujących nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych:¹⁹

• Bardzo często występujące: nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby
• Często występujące: zwiększona aktywność fosfatazy zasadowej, zwiększenie masy ciała
• Niezbyt często występujące: zwiększona aktywność amylazy we krwi, nieprawidłowy zapis EKG, nieprawidłowa częstość akcji serca i nieprawidłowe tętno, zmniejszenie masy ciała, zwiększona aktywność dehydrogenazy mleczanowej we krwi
• Bardzo rzadko występujące: nieprawidłowości w echokardiogramie, wydłużony odstęp QT w elektrokardiogramie

Szczególne zespoły kliniczne związane z takrolimusem

Zespół bólowy indukowany przez inhibitor kalcyneuryny (CIPS)

Ból kończyn został opisany jako część zespołu bólowego indukowanego przez inhibitor kalcyneuryny (CIPS). Charakteryzuje się on zwykle obustronnym i symetrycznym, silnym bólem w kończynach dolnych i może być związany z większymi niż terapeutyczne stężeniami takrolimusu we krwi. Zmniejszenie dawki takrolimusu może zmniejszyć objawy tego zespołu. W niektórych przypadkach konieczne może być zastosowanie alternatywnej terapii immunosupresyjnej.²⁰

Problemy związane z zamianą produktów zawierających takrolimus

Odnotowano przypadki błędnego stosowania leku, w tym nieumyślną, niezamierzoną lub nienadzorowaną przez lekarza zamianę produktu leczniczego zawierającego takrolimus o natychmiastowym lub przedłużonym uwalnianiu na inny produkt leczniczy zawierający takrolimus. W związku z tym zgłaszano przypadki odrzucania przeszczepionego narządu (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych).²¹

Tabela działań niepożądanych leku Tacrolimus STADA

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:²²

Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.