zaburzenia hamowania
Zaburzenia hamowania to dysfunkcje neuropsychologiczne, charakteryzujące się osłabieniem zdolności do powstrzymywania się od reakcji, zachowań lub impulsów. Stanowią one istotny element wielu zaburzeń psychiatrycznych i neurologicznych, w tym ADHD, zespołu Tourette’a, uzależnień oraz niektórych chorób neurodegeneracyjnych.
Z neurologicznego punktu widzenia, deficyty hamowania wiążą się przede wszystkim z dysfunkcją kory przedczołowej, szczególnie jej części grzbietowo-bocznej oraz obwodów korowo-prążkowiowych. Za prawidłowe hamowanie odpowiadają również neurotransmitery, głównie dopamina, noradrenalina oraz serotonina, których zaburzenia mogą przyczyniać się do problemów z kontrolą zachowania.
Diagnostyka zaburzeń hamowania obejmuje testy neuropsychologiczne, takie jak test Stroopa, zadanie Go/No-Go czy Stop-Signal Task. W obrazowaniu mózgu obserwuje się zwykle zmienioną aktywność kory przedczołowej podczas wykonywania zadań wymagających hamowania reakcji. W leczeniu stosuje się zarówno farmakoterapię (np. leki psychostymulujące w ADHD), jak i metody terapii poznawczo-behawioralnej ukierunkowane na wzmacnianie funkcji wykonawczych.
Badania nad zaburzeniami hamowania mają istotne znaczenie kliniczne, ponieważ deficyty w tym zakresie często wiążą się z gorszym rokowaniem w wielu schorzeniach neuropsychiatrycznych oraz znacząco wpływają na funkcjonowanie społeczne i zawodowe pacjentów.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Dyspraksja (zaburzenie rozwojowe koordynacji ruchowej) – Etiologia i przyczyny
Dyspraksja, czyli zaburzenie rozwojowe koordynacji ruchowej (DCD), to przewlekłe zaburzenie neurorozwojowe charakteryzujące się deficytami w planowaniu i wykonywaniu sekwencji ruchów oraz automatyzacji czynności motorycznych. Etiologia DCD jest wieloczynnikowa, obejmująca nieprawidłowości w rozwoju neuronów i połączeniach istoty białej mózgu, z możliwym udziałem dysfunkcji móżdżku. Czynniki ryzyka to m.in. przedwczesny poród (<37 tygodnia), niska masa urodzeniowa, ekspozycja prenatalna na alkohol lub narkotyki oraz steroidy po urodzeniu. Zaburzenie wykazuje silne podłoże genetyczne, z większą częstością u mężczyzn (1,7-4-krotnie wyższe ryzyko) i częstą współwystępowalnością z innymi zaburzeniami neurorozwojowymi, takimi jak ADHD (współwystępowanie ~50%), dysleksja, ASD, dyskalkulia, depresja, zaburzenia lękowe oraz zespół Tourette'a. Diagnostyka opiera się głównie na wykluczeniu innych schorzeń neurologicznych i szczegółowym wywiadzie, gdyż brak jest specyficznych testów laboratoryjnych.
ADHD, dysfunkcja móżdżku, dyskalkulia, dysleksja, dyspraksja nabyta, fizjoterapia, funkcje wykonawcze, funkcjonalny rezonans magnetyczny, hipotonia, koordynacja ruchowa, koordynacja wzrokowo-ruchowa, planowanie motoryczne, propriocepcja, przeciążenie sensoryczne, przetwarzanie sensoryczne, terapia poznawczo-behawioralna, terapia widzenia, terapia zajęciowa, zaburzenia hamowania, zaburzenia ze spektrum autyzmu, zaburzenie neurorozwojowe, zaburzenie rozwojowe koordynacji ruchowej, zespół Tourette’a