środek przeciwcholinergiczny

Środki przeciwcholinergiczne (inaczej cholinolityki lub antycholinergiki) to grupa leków, które blokują działanie acetylocholiny – neuroprzekaźnika układu parasympatycznego. Ich podstawowy mechanizm działania polega na kompetycyjnym blokowaniu receptorów muskarynowych, dzięki czemu hamują one aktywność układu przywspółczulnego.

W medycynie środki przeciwcholinergiczne znajdują zastosowanie w różnych dziedzinach. W gastroenterologii stosuje się je w leczeniu choroby wrzodowej, zespołu jelita drażliwego oraz stanów spastycznych przewodu pokarmowego. W urologii cholinolityki są wykorzystywane w terapii pęcherza nadreaktywnego. W pulmonologii odgrywają istotną rolę w leczeniu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) i astmy oskrzelowej, rozszerzając oskrzela i zmniejszając wydzielanie śluzu.

Należy pamiętać o istotnych działaniach niepożądanych środków przeciwcholinergicznych, takich jak suchość w ustach, zaburzenia widzenia (rozszerzenie źrenic), tachykardia, zatrzymanie moczu, zaparcia oraz potencjalne zaburzenia funkcji poznawczych, szczególnie u osób starszych. Stosowanie tych leków wymaga ostrożności u pacjentów z jaskrą z wąskim kątem przesączania, przerostem prostaty czy chorobami układu sercowo-naczyniowego.

Do najczęściej stosowanych środków przeciwcholinergicznych należą: atropina, skopolamina, ipratropium, tiotropium, oksybutynina, solifenacyna oraz trospium. Ich zastosowanie kliniczne jest szerokie, ale wymaga indywidualnego dostosowania dawki i monitorowania efektów terapii, zwłaszcza w przypadku długotrwałego stosowania.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl