dactylitis
Dactylitis, znana również jako „palec kiełbaskowaty”, to stan zapalny obejmujący całą strukturę palca ręki lub stopy, charakteryzujący się obrzękiem, zaczerwienieniem i bolesnością. Jest to charakterystyczny objaw niektórych chorób reumatycznych, szczególnie łuszczycowego zapalenia stawów i spondyloartropatii seronegatywnych.
W patofizjologii dactylitis dochodzi do zapalenia nie tylko stawów, ale także ścięgien, pochewek ścięgnistych i tkanek miękkich palca, co prowadzi do równomiernego obrzęku całego palca. Zapalenie obejmuje zarówno stawy międzypaliczkowe, jak i struktury okołostawowe, dając charakterystyczny obraz kliniczny „palca kiełbaskowatego”.
Diagnostyka dactylitis opiera się głównie na badaniu klinicznym, jednak w celu potwierdzenia rozpoznania i oceny stopnia zaawansowania zmian wykorzystuje się badania obrazowe, takie jak ultrasonografia i rezonans magnetyczny. Leczenie zależy od choroby podstawowej i obejmuje niesteroidowe leki przeciwzapalne, glikokortykosteroidy, leki modyfikujące przebieg choroby oraz w cięższych przypadkach leki biologiczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Reaktywne zapalenie stawów – Objawy
Reaktywne zapalenie stawów (ReA) to aseptyczne zapalenie stawów rozwijające się w odpowiedzi na infekcję bakteryjną w układzie pokarmowym, moczowo-płciowym lub drogach moczowych, najczęściej wywołane przez Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhea, Salmonella enteritidis, Shigella spp., Yersinia enterocolitica czy Campylobacter jejuni. Objawy pojawiają się zwykle 1-4 tygodnie po infekcji i obejmują asymetryczne, oligoarticularne zapalenie stawów kończyn dolnych (kolana, stawy skokowe, stopy), często z dactylitis i entezopatiami (np. ścięgno Achillesa). Charakterystyczne są także objawy pozastawowe: zapalenie spojówek, cewki moczowej, zmiany skórne (keratoderma blennorrhagicum), a także objawy ogólne jak gorączka i zmęczenie. W diagnostyce istotne jest rozpoznanie przebytych infekcji, obecność antygenu HLA-B27 oraz monitorowanie wskaźników zapalnych (np. OB >30 mm/h). Przebieg choroby jest zmienny, z fazą ostrą trwającą 3-5 miesięcy i samoograniczającym się charakterem u 50-85% pacjentów.
antygen HLA-B27, Chlamydia trachomatis, dactylitis, entezopatia, keratoderma blennorrhagicum, nefropatia IgA, niewydolność zastawki aortalnej, owrzodzenie jamy ustnej, poranna sztywność, przednie zapalenie błony naczyniowej, reaktywne zapalenie stawów, rozcięgno podeszwowe, rumień guzowaty, Salmonella enteritidis, ścięgno Achillesa, spondyloartropatia, stawy kolanowe, zapalenie aorty, zapalenie cewki moczowej, zapalenie gruczołu krokowego, zapalenie kręgosłupa, zapalenie osierdzia, zapalenie palców, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych, zapalenie szyjki macicy, zapalenie twardówki, zapalenie żołędzi prącia, zespół Reitera, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa - Leksykon chorób i schorzeń
Reumatoidalne zapalenie stawów związane z łuszczycą – Leczenie
Łuszczycowe zapalenie stawów (ŁZS) to przewlekła choroba zapalna obejmująca stawy i skórę, wymagająca wczesnej i kompleksowej terapii w celu zapobiegania nieodwracalnym uszkodzeniom stawów oraz poprawy jakości życia pacjentów. Leczenie jest stopniowane i dostosowane do nasilenia objawów, obejmując NLPZ (np. ibuprofen, naproksen, diklofenak, celekoksyb, etorykoksyb) jako terapię pierwszego rzutu w łagodnych postaciach, kortykosteroidy (preferowane iniekcje dostawowe, maksymalnie 3 rocznie na staw) oraz konwencjonalne DMARDs, takie jak metotreksat (10-15 mg/tydzień z suplementacją kwasu foliowego), sulfasalazyna, leflunomid i cyklosporyna. W przypadku braku odpowiedzi stosuje się leki biologiczne (inhibitory TNF-alfa, IL-17, IL-12/23) oraz małocząsteczkowe inhibitory (apremilast, tofacytynib, upadacytynib), które wykazują większą selektywność i skuteczność w kontroli stanu zapalnego i progresji choroby. Terapia powinna uwzględniać wszystkie domeny choroby, w tym zapalenie stawów obwodowych i osiowych, enthesitis, dactylitis oraz zmiany skórne i paznokciowe, zgodnie z zaleceniami GRAPPA.
apremilast, artrodeza, artroplastyka, cyklosporyna, dactylitis, dieta bezglutenowa, dieta śródziemnomorska, DMARD, endoprotezoplastyka, enthesitis, fizjoterapia, glikokortykosteroid, inhibitor interleukiny-17, inhibitor kinazy janusowej, inhibitor TNF-alfa, iniekcja dostawowa, kortykosteroid, kwas tłuszczowy omega-3, leflunomid, lek biologiczny, lek modyfikujący przebieg choroby, łuszczyca paznokci, łuszczyca skóry, łuszczycowe zapalenie stawów, małocząsteczkowy inhibitor, metotreksat, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, reumatoidalne zapalenie stawów, sulfasalazyna, synowektomia, terapia zajęciowa, zapalenie palców, zapalenie przyczepów ścięgnistych - Leksykon chorób i schorzeń
Ankylozujące zapalenie stawów kręgosłupa – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Ankylozujące zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) to przewlekła, postępująca choroba zapalna, charakteryzująca się zróżnicowanym przebiegiem klinicznym i trudnym do przewidzenia rokowaniem. Progresja choroby dotyczy około 20-30% pacjentów, a u 40% dochodzi do ograniczenia ruchomości kręgosłupa z powodu zesztywnienia. Czynniki predykcyjne gorszego rokowania obejmują: wiek diagnozy poniżej 33 lat, płeć żeńską, obecność HLA-B27, wysoki poziom CRP, wysoki wynik BASFI i BASDAI, obecność entezopatii, palenie tytoniu, zajęcie stawów obwodowych, ograniczony zakres ruchomości oraz obecność syndesmofitów. Radiograficzną progresję ocenia się za pomocą zmodyfikowanej skali mSASSS, z badaniami kontrolnymi co 2 lata. Syndesmofity na początku choroby są silnym predyktorem progresji radiograficznej, jednak całkowity wynik mSASSS ma większe znaczenie prognostyczne.
ankylozujące zapalenie stawów kręgosłupa, antygen HLA-B27, białko C-reaktywne, choroba sercowo-naczyniowa, dactylitis, entezopatia, inhibitory TNF, niesteroidowe leki przeciwzapalne, powikłania sercowo-naczyniowe, progresja radiograficzna, remisja kliniczna, syndesmofity, uczenie maszynowe, zajęcie stawów obwodowych, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie palców, zapalenie przyczepów ścięgnistych, zapalenie stawów obwodowych, zawał mięśnia sercowego, zesztywnienie kręgosłupa - Leksykon chorób i schorzeń
Sacroiliitis to zapalenie stawu krzyżowo-biodrowego. – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Sacroiliitis, czyli zapalenie stawu krzyżowo-biodrowego, charakteryzuje się zróżnicowanym rokowaniem zależnym od obecności zmian strukturalnych, biomarkerów (np. podwyższonego CRP) oraz wyników badań obrazowych, zwłaszcza MRI i niskodawkowego CT. Wczesna diagnostyka, szczególnie u dzieci z młodzieńczą spondyloartropatią (JSpA) HLA-B27 pozytywnych z podwyższonym CRP (prawdopodobieństwo sacroiliitis 0,84 vs. 0,33 bez podwyższonego CRP), umożliwia wcześniejsze wdrożenie terapii i zapobiega trwałym uszkodzeniom. MRI wykazuje wysoką czułość w wykrywaniu aktywnego zapalenia, które często przebiega bezobjawowo, co podkreśla konieczność przesiewowego badania u tej grupy pacjentów. Niskodawkowe CT przewyższa klasyczne RTG pod względem diagnostycznym, wykrywając ponad 95% przypadków, przy jednoczesnym zmniejszeniu ekspozycji na promieniowanie.
badanie RTG, biomarker, CRP, czynniki prognostyczne, dactylitis, HLA-B27, łuszczyca, łuszczycowe zapalenie stawów, młodzieńcza spondyloartropatia, nawrót choroby, nieswoiste choroby zapalne jelit, osiowa spondyloartropatia, postępowanie terapeutyczne, remisja kliniczna, sacroiliitis, zaostrzenie choroby, zapalenie stawu krzyżowo-biodrowego, zapalny ból pleców, zmiany strukturalne, zmiany zapalne - Leksykon chorób i schorzeń
Ankylozujące zapalenie stawów kręgosłupa – Diagnostyka i diagnoza
Ankylozujące zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) to przewlekła choroba zapalna, głównie zajmująca kręgosłup i stawy krzyżowo-biodrowe, charakteryzująca się zapalnym bólem pleców o specyficznych cechach (wiek początku <40 lat, podstępny początek, poprawa po ćwiczeniach, ból nocny). Diagnostyka opiera się na dokładnym wywiadzie, badaniu fizykalnym (ocena ruchomości kręgosłupa i rozszerzalności klatki piersiowej) oraz badaniach laboratoryjnych, w tym oznaczeniu HLA-B27 (obecność u 80-95% pacjentów), CRP i OB, które mogą być podwyższone, ale nie są specyficzne. Kluczową rolę odgrywają badania obrazowe: RTG stawów krzyżowo-biodrowych (zmiany widoczne po 7-10 latach) oraz MRI, który umożliwia wykrycie wczesnych zmian zapalnych, co jest szczególnie istotne w rozpoznawaniu nieradiograficznej osiowej spondyloartropatii (nr-axSpA). Kryteria diagnostyczne obejmują zmodyfikowane kryteria nowojorskie oraz kryteria ASAS, uwzględniające zarówno obrazowanie, jak i cechy kliniczne oraz obecność HLA-B27.
ankylozujące zapalenie stawów kręgosłupa, antygen HLA-B27, badanie fizykalne, białko C-reaktywne, choroba zapalna jelit, dactylitis, deformacja kręgosłupa, enthesitis, fibromialgia, HLA-B27, kręgosłup bambusowy, łuszczyca, morfologia krwi, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk szpiku kostnego, odczyn Biernackiego, osiowa spondyloartropatia, rentgenografia, reumatolog, rezonans magnetyczny, sacroiliitis, sklerotyzacja, staw krzyżowo-biodrowy, tomografia komputerowa, zapalenie błony maziowej, zapalenie palców, zapalenie przyczepów ścięgnistych, zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych, zapalenie torebki stawowej, zapalna choroba reumatyczna, zapalny ból pleców, ZZSK - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba sierpowatokrwinkowa – Objawy
Choroba sierpowatokrwinkowa (SCD) to wrodzone zaburzenie hemoglobiny, prowadzące do powstawania czerwonych krwinek o kształcie sierpa, które żyją 10-20 dni zamiast 120, co skutkuje przewlekłą niedokrwistością i objawami takimi jak zmęczenie, bladość, duszność i przyspieszone tętno. Charakterystyczne są przełomy bólowe (kryzysy naczyniowo-okluzyjne) o różnym nasileniu i lokalizacji, często wymagające hospitalizacji. Powikłania obejmują ostry zespół klatki piersiowej (ACS) z objawami bólu, gorączki i duszności, sekwestrację śledzionową, zwiększone ryzyko zakażeń bakteryjnych (pneumokoki, salmonella), udary mózgu, opóźniony wzrost i rozwój, retinopatię, priapizm oraz przewlekłe uszkodzenia narządów takich jak płuca, serce, nerki i wątroba. Nadciśnienie płucne dotyka 10-30% dorosłych pacjentów i jest istotną przyczyną zgonów. Przebieg choroby jest zmienny i zależy od genotypu (np. HbSS – najcięższa postać), wieku oraz dostępu do leczenia.
bilirubina, ból przewlekły, choroba sierpowatokrwinkowa, cichy zawał mózgu, czerwona krwinka, dactylitis, hemoglobina płodowa, hydroksymocznik, kamica żółciowa, marskość wątroby, martwica aseptyczna, nadciśnienie płucne, niedokrwistość, niedokrwistość przewlekła, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, niewydolność serca, niewydolność wątroby, ostry zespół klatki piersiowej, owrzodzenie nogi, priapizm, przejściowe niedokrwienie mózgu, przełom bólowy, przeszczep szpiku kostnego, przewlekła choroba nerek, rabdomioliza, retinopatia, sekwestracja śledzionowa, terapia genowa, udar mózgu, zaburzenie erekcji, żółtaczka, zwłóknienie płuc - Leksykon chorób i schorzeń
Niedokrwistość sierpowatokrwinkowa – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Niedokrwistość sierpowatokrwinkowa (SCD) jest dziedzicznym zaburzeniem hemoglobiny, które znacząco wpływa na długość życia pacjentów, choć rokowanie uległo poprawie, zwłaszcza u dzieci. Wczesne objawy, takie jak zapalenie palców (dactylitis), ciężka niedokrwistość (Hb <7 g/dl) oraz leukocytoza bez infekcji, pojawiające się w pierwszych dwóch latach życia, stanowią istotne markery prognostyczne ciężkiej postaci choroby. Mediana długości życia w badaniu Cooperative Study of Sickle Cell Disease wynosiła 48 lat dla kobiet i 42 lata dla mężczyzn, jednak nowsze dane wskazują na nieco krótsze przeżycie (42 lata u kobiet, 38 lat u mężczyzn), choć zdarzają się przypadki pacjentów dożywających ponad 80 lat. Nefropatia sierpowatokrwinkowa (SCN), występująca u około 12% dorosłych pacjentów (średni wiek 37 lat), jest kluczowym czynnikiem zwiększającym śmiertelność, szczególnie u osób powyżej 60 roku życia, a jej wczesne wykrycie jest utrudnione przez prawidłowe eGFR i późne badania przesiewowe.
białe krwinki, chorobowość, czerwona krwinka, czynnik ryzyka, dactylitis, dawkowanie leku, EGFR, hemoglobina, hydroksymocznik, L-glutamina, leukocytoza, mutacja genu hemoglobiny, nefropatia sierpowatokrwinkowa, niedokrwistość, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, niewydolność narządów, przeszczep szpiku kostnego, przewlekła choroba nerek, rozmaz krwi, śmiertelność, terapia genowa, wskaźnik prognostyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów – Objawy
Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów (MIZS) to najczęstsza przewlekła choroba reumatyczna u dzieci poniżej 16 roku życia, charakteryzująca się zapaleniem stawów utrzymującym się co najmniej 6 tygodni. Występuje u około 3 na 1000 dzieci i obejmuje różne podtypy, m.in. nielicznostawowy (do 4 stawów, głównie duże stawy jak kolana i kostki), wielostawowy (5 lub więcej stawów, z podtypem RF+ i RF-), oraz układowy, który cechuje się wysoką gorączką (>39°C), łososiowo-różową wysypką i ryzykiem zespołu aktywacji makrofagów (MAS). Objawy kliniczne obejmują ból, obrzęk, poranną sztywność trwającą co najmniej 30 minut, ograniczenie ruchomości, a także objawy pozastawowe, takie jak zapalenie błony naczyniowej oka, gorączka, powiększenie węzłów chłonnych i zmęczenie. Szczególnie istotne jest monitorowanie oczu ze względu na ryzyko powikłań prowadzących do utraty wzroku.
ból stawów, choroba reumatyczna, czynnik reumatoidalny, dactylitis, deformacja stawów, jaskra, łuszczyca, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, młodzieńcze łuszczycowe zapalenie stawów, nadciśnienie płucne, obrzęk stawów, okno terapeutyczne, poranna sztywność, przykurcz stawów, schorzenie autoimmunologiczne, śródmiąższowa choroba płuc, sztywność stawów, uszkodzenie chrząstki, uveitis, zaćma, zaostrzenie i remisja, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie opłucnej, zapalenie osierdzia, zapalenie stawów, zapalenie tęczówki, zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego, zespół aktywacji makrofagów - Leksykon chorób i schorzeń
Łuszczyca – Diagnostyka i diagnoza
Łuszczyca jest przewlekłą, zapalną dermatozą diagnozowaną głównie na podstawie charakterystycznego obrazu klinicznego, obejmującego dobrze odgraniczone, rumieniowe i łuszczące się zmiany skórne, często lokalizujące się na łokciach, kolanach, owłosionej skórze głowy oraz okolicy lędźwiowej. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym skóry, paznokci (gdzie zmiany występują u 40-50% pacjentów) oraz owłosionej skóry głowy, z wykorzystaniem dermatoskopii i ewentualnie biopsji skóry w przypadkach nietypowych. Biopsja wykazuje typowe cechy histopatologiczne, takie jak akantoza, parakeratoza, mikroropnie Munro oraz naciek limfocytarny. Ocena nasilenia choroby odbywa się za pomocą skal PASI (0-72), BSA, PGA, DLQI oraz NAPSI, co pozwala na klasyfikację łuszczycy jako łagodnej (60% pacjentów), umiarkowanej (30%) lub ciężkiej (10%) i jest kluczowe dla wyboru terapii. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. wyprysk, liszaj płaski, grzybicę i toczeń rumieniowaty, a u pacjentów o ciemniejszym fototypie skóry zmiany mogą mieć atypowe zabarwienie, co utrudnia rozpoznanie.
akantoza, badanie fizykalne, badanie ultrasonograficzne, biopsja skóry, biopsja sztancowa, chłoniak T-komórkowy, czynnik reumatoidalny, dactylitis, dermatoskop, DLQI, grzybica skóry, hiperkeratoza podpaznokciowa, kortykosteroid, kryteria CASPAR, liszaj płaski, łojotokowe zapalenie skóry, łupież różowy, łuszczyca, łuszczyca paznokci, łuszczycowe zapalenie stawów, objaw Köbnera, onycholiza, parakeratoza, rezonans magnetyczny, rumień, toczeń rumieniowaty, wyprysk, zapalna choroba skóry - Leksykon chorób i schorzeń
Reumatoidalne zapalenie stawów związane z łuszczycą – Diagnostyka i diagnoza
Łuszczycowe zapalenie stawów (PsA) to przewlekła choroba zapalna, której diagnoza jest utrudniona ze względu na brak specyficznego testu diagnostycznego oraz podobieństwo objawów do innych schorzeń reumatycznych, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) czy dna moczanowa. W diagnostyce kluczowe jest kompleksowe podejście obejmujące szczegółowy wywiad, badanie fizykalne (ocena zapalenia stawów, entezopatii, dactylitis, zmian skórnych i paznokciowych), badania laboratoryjne (OB, CRP, czynnik reumatoidalny, anty-CCP, HLA-B27, poziom kwasu moczowego) oraz badania obrazowe (RTG, MRI, USG, CT). W płynie stawowym w łuszczycy stawowej obserwuje się stan zapalny z liczbą leukocytów 5000-15000/μl. Kryteria klasyfikacyjne CASPAR (≥3 punkty) oraz Molla i Wrighta wspomagają rozpoznanie, a narzędzia przesiewowe takie jak PEST (wynik ≥3), ToPAS2 i PSA ułatwiają wczesne wykrycie choroby, szczególnie u pacjentów z łuszczycą skóry.
arthritis mutilans, badanie fizykalne, białko C-reaktywne, choroba zwyrodnieniowa stawów, czynnik reumatoidalny, dactylitis, dna moczanowa, HLA-B27, kryteria CASPAR, łuszczyca skóry, łuszczyca stawowa, mikroRNA, odczyn Biernackiego, PEST, płyn stawowy, przeciwciała anty-CCP, reaktywne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, rezonans magnetyczny, spektrometria masowa, staw międzypaliczkowy dalszy, tomografia komputerowa, ultrasonografia, uszkodzenie stawu, zapalenie błony maziowej, zapalenie przyczepów ścięgnistych, zapalenie stawu, zdjęcie rentgenowskie, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa - Leksykon chorób i schorzeń
Obrzęk kończyn górnych i dłoni – Etiologia i przyczyny
Obrzęk kończyn górnych i dłoni jest wynikiem zaburzenia równowagi między ciśnieniem hydrostatycznym, onkotycznym oraz funkcjonowaniem układu limfatycznego, prowadząc do nadmiernego gromadzenia się płynu w przestrzeni śródmiąższowej. Etiologia jest wieloczynnikowa i obejmuje zarówno czynniki fizjologiczne (np. unieruchomienie, wysoka temperatura, dieta bogata w sód, wysiłek fizyczny), jak i patologie układowe, takie jak niewydolność serca (z osłabioną siłą skurczu mięśnia sercowego i zwiększonym ciśnieniem żylnym), przewlekła niewydolność żylna, dysfunkcje nerek (w tym zespół nerczycowy z hipoalbuminemią), marskość wątroby, przewlekłe choroby płuc, a także zaburzenia układu limfatycznego (pierwotny i wtórny obrzęk limfatyczny). Dodatkowo, obrzęk może być manifestacją reakcji alergicznych, zapaleń stawów (np. RZS, łuszczycowe zapalenie stawów, zespół RS3PE), działań niepożądanych leków (blokery kanału wapniowego, kortykosteroidy, NLPZ, leki hormonalne) oraz powikłaniem ciąży, urazów, infekcji czy zespołu obrzękniętych rąk u osób z historią dożylnego przyjmowania narkotyków.
ciśnienie hydrostatyczne, ciśnienie onkotyczne, dactylitis, hemipareza, hipoalbuminemia, limfoscyntygrafia, lipedema, łuszczycowe zapalenie stawów, marskość wątroby, niedowład połowiczy, niewydolność serca, niewydolność żylna, obrzęk, obrzęk kończyn górnych, obrzęk limfatyczny, obrzęk limfatyczny pierwotny, obrzęk limfatyczny wtórny, obrzęk naczynioruchowy, preeklampsja, przestrzeń śródmiąższowa, reumatoidalne zapalenie stawów, rozedma płuc, stan przedrzucawkowy, wazodylatacja, zakrzepica żył głębokich, zapalenie tkanki łącznej, zespół cieśni nadgarstka, zespół nerczycowy