neuropatia obwodowa czuciowa
Neuropatia obwodowa czuciowa to zaburzenie neurologiczne charakteryzujące się uszkodzeniem nerwów obwodowych odpowiedzialnych za przewodzenie wrażeń czuciowych. W przeciwieństwie do neuropatii ruchowej, która wpływa na funkcje motoryczne, neuropatia czuciowa dotyczy przede wszystkim percepcji bodźców takich jak dotyk, ból, temperatura czy wibracje.
Objawy neuropatii obwodowej czuciowej obejmują drętwienie, mrowienie, pieczenie lub kłucie, najczęściej rozpoczynające się w dystalnych częściach kończyn i postępujące proksymalnie (tzw. dystrybucja „rękawiczkowo-skarpetkowa”). Pacjenci mogą również doświadczać allodynii (bólu wywołanego bodźcami normalnie niebolesnym) lub hiperalgezji (zwiększonej wrażliwości na ból). W zaawansowanych przypadkach może wystąpić utrata czucia, prowadząca do nieświadomych urazów.
Etiologia neuropatii obwodowej czuciowej jest różnorodna i obejmuje cukrzycę (najczęstsza przyczyna), niedobory witamin (szczególnie B12), choroby autoimmunologiczne, ekspozycję na toksyny, zakażenia (np. HIV, borelioza), choroby nowotworowe oraz czynniki genetyczne. W wielu przypadkach neuropatia może być idiopatyczna.
Diagnostyka obejmuje badanie neurologiczne, badania elektrofizjologiczne (EMG, elektroneurografia), badania laboratoryjne oraz w wybranych przypadkach biopsję nerwu. Leczenie koncentruje się na eliminacji przyczyny podstawowej (jeśli jest możliwa do zidentyfikowania) oraz leczeniu objawowym z wykorzystaniem leków przeciwbólowych, przeciwpadaczkowych (pregabalina, gabapentyna), trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych oraz inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Oxaliplatin Eugia 5 mg/ml
Oksaliplatyna (Oxaliplatin Eugia, 5 mg/mL) jest lekiem przeciwnowotworowym, którego stosowanie wymaga ścisłej kontroli medycznej ze względu na istotne przeciwwskazania. Lek jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną, u kobiet karmiących piersią oraz u osób z mielosupresją, definiowaną jako liczba neutrofilów poniżej 2 x 10⁹/L i/lub liczba płytek krwi poniżej 100 x 10⁹/L. Ponadto, nie należy stosować oksaliplatyny u pacjentów z istniejącą obwodową neuropatią czuciową z zaburzeniem funkcji oraz u osób z ciężką niewydolnością nerek, gdzie klirens kreatyniny jest mniejszy niż 30 mL/min, ze względu na ryzyko kumulacji leku i nasilenia działań niepożądanych.
funkcja nerek, klirens kreatyniny, lek przeciwnowotworowy, mielosupresja, morfologia krwi, nadwrażliwość na substancję czynną, neuropatia czuciowa, neuropatia obwodowa, neuropatia obwodowa czuciowa, neutrofil, niewydolność nerek, oksaliplatyna, parametr hematologiczny, płytka krwi, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, różnicowanie leukocytów, terapia cytotoksyczna, zaburzenie czynności nerek, związek platyny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bendamustine Accord 2,5 mg/ml
Bendamustyna chlorowodorek, lek alkilujący stosowany w onkologii, wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych, które wymagają ścisłego monitorowania klinicznego. Najczęściej obserwuje się zaburzenia hematologiczne, takie jak leukopenia, trombocytopenia, limfopenia, niedokrwistość i neutropenia, które mogą prowadzić do poważnych powikłań, w tym pancytopenii i niewydolności szpiku kostnego. Reakcje skórne obejmują zarówno łagodne objawy nadwrażliwości, jak i ciężkie stany, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN) oraz osutka polekowa z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS). Ponadto, bendamustyna może wywoływać reakcje anafilaktyczne, zespół lizy guza (TLS) oraz zwiększa ryzyko rozwoju zespołu mielodysplastycznego i ostrej białaczki szpikowej, co wymaga długoterminowej obserwacji pacjentów po terapii.
bendamustyna chlorowodorek, hemoliza, krwotoczne zapalenie przełyku, krwotok pęcherzykowy, lek alkilujący, leukopenia, limfopenia, martwica tkanek, migotanie przedsionków, nadwrażliwość, nefrogenna moczówka prosta, neuropatia obwodowa czuciowa, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność serca, niewydolność szpiku kostnego, niewydolność wątroby, niewydolność wielonarządowa, nudności, ostra białaczka szpikowa, osutka polekowa z eozynofilią, pancytopenia, posocznica, reakcja anafilaktyczna, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, toksyczność hematologiczna, włóknienie płuc, wstrząs anafilaktyczny, zakażenie oportunistyczne, zapalenie błon śluzowych, zapalenie mózgu, zapalenie płuc Pneumocystis jiroveci, zawał mięśnia sercowego, zespół antycholinergiczny, zespół lizy guza, zespół mielodysplastyczny, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Oxaliplatin Kalceks 5 mg/ml
Oxaliplatin Kalceks (5 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na oksaliplatynę lub substancje pomocnicze, u kobiet karmiących piersią, u osób z mielosupresją (wyjściowa liczba neutrofilów < 2 × 10⁹/L i/lub liczba płytek krwi < 100 × 10⁹/L), u pacjentów z obwodową neuropatią czuciową z zaburzeniem funkcjonalnym przed rozpoczęciem terapii oraz u chorych z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny < 30 mL/min). Przeciwwskazania te wynikają z ryzyka poważnych działań niepożądanych, takich jak reakcje anafilaktyczne, nasilenie mielosupresji, pogorszenie neuropatii oraz kumulacja leku prowadząca do toksyczności. Przed rozpoczęciem leczenia należy dokładnie ocenić parametry hematologiczne i funkcję nerek, a także zebrać szczegółowy wywiad dotyczący nadwrażliwości i neuropatii.
- Leksykon substancji czynnych
Bortezomib – Właściwości farmakodynamiczne
Bortezomib jest selektywnym inhibitorem proteasomu 26S, działającym poprzez odwracalne hamowanie enzymu z okresem półtrwania rozłączenia wynoszącym 20 minut. Mechanizm działania obejmuje blokadę aktywacji czynnika jądrowego kappa B (NF-kB) oraz modyfikację białek regulatorowych cyklu komórkowego, co prowadzi do zatrzymania cyklu komórkowego i indukcji apoptozy w komórkach nowotworowych. W szpiczaku mnogim bortezomib hamuje interakcje komórek nowotworowych z mikrośrodowiskiem szpiku oraz moduluje metabolizm kostny poprzez zwiększenie różnicowania i czynności osteoblastów oraz hamowanie osteoklastów. W badaniach klinicznych dawka 1,3 mg/m² podawana dożylnie lub podskórnie wykazała skuteczność i akceptowalny profil bezpieczeństwa u pacjentów z nawrotowym i wcześniej nieleczonym szpiczakiem mnogim oraz w innych nowotworach hematologicznych, w tym chłoniaku i amyloidozie AL.
amyloidoza łańcuchów lekkich, apoptoza, białaczka limfoblastyczna, całkowita remisja, chłoniak limfoblastyczny, chłoniak z komórek płaszcza, choroba osteolityczna, cykl komórkowy, czas do progresji choroby, czynnik jądrowy kappa-B, droga ubikwityna-proteasom, dysfagia, działanie cytotoksyczne, hamowanie proteasomu, hipokaliemia, hiponatremia, homeostaza wewnątrzkomórkowa, inhibitor proteasomu, lek przeciwnowotworowy, mediana przeżywalności, mikrośrodowisko szpiku, neuropatia obwodowa czuciowa, neutropenia, niedrożność jelit, osteoblasty, osteoklasty, proteasom 26S, reindukcja chemioterapii, szpiczak mnogi - Leksykon leków
Działania niepożądane – Oxaliplatin Kabi 5 mg/ml
Oxaliplatin Kabi (5 mg/ml koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji) zawierający oksaliplatynę, stosowany w skojarzeniu z 5-fluorouracylem/kwasem folinowym (5-FU/FA), wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych, które występują bardzo często (≥1/10). Do najczęstszych należą zaburzenia żołądkowo-jelitowe (biegunka, nudności, wymioty, zapalenie błon śluzowych), hematologiczne (neutropenia, małopłytkowość) oraz neurologiczne (ostra i przewlekła obwodowa neuropatia czuciowa). Neuropatia czuciowa manifestuje się parestezjami, dysestezjami i niedoczulicą, często nasilającymi się pod wpływem zimna, i może utrzymywać się po zakończeniu terapii, wpływając na funkcje motoryczne. Neutropenia i małopłytkowość zwiększają ryzyko infekcji i krwawień, co wymaga szczególnej uwagi podczas leczenia, zwłaszcza przy głębokich spadkach liczby neutrofili (stopień 3-4). Zaburzenia żołądkowo-jelitowe mogą prowadzić do odwodnienia, zaburzeń elektrolitowych i pogorszenia stanu odżywienia, co wymaga odpowiedniej profilaktyki i monitorowania.
chemioterapia przeciwnowotworowa, infekcje oportunistyczne, kwas folinowy, leki przeciwwymiotne, małopłytkowość, neuropatia obwodowa czuciowa, neutropenia, nudności i wymioty, oksaliplatyna, parestezje, powikłania hematologiczne, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia hematologiczne, zaburzenia neurologiczne, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zapalenie błony śluzowej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sorafenib Sandoz 200 mg
Sorafenib Sandoz, stosowany w terapii nowotworowej, charakteryzuje się profilem działań niepożądanych obejmującym zarówno ciężkie powikłania, jak zawał serca, perforacja przewodu pokarmowego, polekowe zapalenie wątroby, krwotoki oraz nadciśnienie tętnicze z możliwością przełomu nadciśnieniowego. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to biegunka, zmęczenie, łysienie, zakażenia, zespół ręka-stopa oraz wysypka. Szczególnie u pacjentów z rakiem tarczycy częściej występują zespół ręka-stopa, biegunka, łysienie, nadciśnienie tętnicze, hipokalcemia i rogowiak kolczystokomórkowy. W badaniach klinicznych odnotowano zastoinową niewydolność serca u 1,7-1,9% pacjentów leczonych sorafenibem (w porównaniu do 0,7-1,1% w grupach placebo).
erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, hipofosfatemia, hipokalcemia, hipokaliemia, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń, limfopenia, nadczynność tarczycy, neuropatia obwodowa czuciowa, neutropenia, niedoczynność tarczycy, obrzęk naczynioruchowy, odwracalna tylna leukoencefalopatia, perforacja przewodu pokarmowego, polekowe zapalenie wątroby, przełom nadciśnieniowy, rabdomioliza, rak kolczystokomórkowy skóry, rak nerkowokomórkowy, rak wątrobowokomórkowy, rogowiak kolczystokomórkowy, rozwarstwienie tętnicy, rumień wielopostaciowy, sorafenib, śródmiąższowa choroba płuc, toksyczna nekroliza naskórka, wydłużenie odstępu QT, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność serca, zespół nerczycowy, zespół ręka-stopa, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, zróżnicowany rak tarczycy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bortezomib Glenmark 3,5 mg
Bortezomib Glenmark w dawce 3,5 mg (proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań) jest stosowany w terapii szpiczaka mnogiego, a jego profil bezpieczeństwa opiera się na danych z 5476 pacjentów, z czego 3996 otrzymywało dawkę 1,3 mg/m² powierzchni ciała. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są zaburzenia hematologiczne (trombocytopenia, niedokrwistość, neutropenia – występujące bardzo często, tj. u >10% pacjentów), obwodowa neuropatia czuciowa, zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, biegunka, zaparcia, wymioty), zmęczenie, gorączka, duszność oraz wysypka i półpasiec. Neuropatia obwodowa, będąca charakterystycznym działaniem niepożądanym, wymaga regularnej oceny neurologicznej przed i w trakcie leczenia. Działania niepożądane sklasyfikowano zgodnie z MedDRA 14.1, co zapewnia standaryzację terminologii medycznej.
bortezomib, leukopenia, MedDRA, nadciśnienie płucne, neuropatia autonomiczna, neuropatia obwodowa, neuropatia obwodowa czuciowa, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność serca, ostra rozlana naciekowa choroba płuc, parestezja, półpasiec, szpiczak mnogi, trombocytopenia, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie rytmu serca, zespół rozpadu guza, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sorafenib Pharmascience 200 mg
Produkt leczniczy Sorafenib Pharmascience (200 mg, tabletki powlekane) zawiera sorafenib w postaci tozylanu i jest związany z szerokim spektrum działań niepożądanych, które mogą mieć różne nasilenie i częstość występowania. Najpoważniejsze działania niepożądane obejmują zawał serca, perforację przewodu pokarmowego, hepatotoksyczność, krwawienia (w tym z przewodu pokarmowego, układu oddechowego i mózgu) oraz nadciśnienie tętnicze i przełom nadciśnieniowy. Do najczęstszych działań należą biegunka, zmęczenie, łysienie, zakażenia, zespół ręka-stopa oraz wysypka. Działania niepożądane zostały sklasyfikowane według częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) oraz o częstości nieznanej. W badaniach klinicznych odnotowano hipokalemię u 5,4-9,5% pacjentów oraz hipokalcemia stopnia 3 i 4 wg CTCAE u 1,1-1,8% i 0,4-1,1% pacjentów, odpowiednio. Hipofosfatemia jest częstym powikłaniem metabolicznym, a etiologia tych zaburzeń elektrolitowych pozostaje nieznana.
białkomocz, biegunka, choroba refluksowa przełyku, dysfagia, encefalopatia, erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, ginekomastia, hiperbilirubinemia, hiperkeratoza, hipofosfatemia, hipokalcemia, hipokaliemia, jadłowstręt, krwotok, krwotok mózgowy, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń, leukopenia, limfopenia, łysienie, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, neuropatia obwodowa czuciowa, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, odwodnienie, odwracalna tylna leukoencefalopatia, ostra niewydolność oddechowa, perforacja przewodu pokarmowego, przełom nadciśnieniowy, rabdomioliza, rak płaskokomórkowy skóry, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rogowiak kolczystokomórkowy, rozwarstwienie tętnicy, rumień wielopostaciowy, sorafenib, śródmiąższowa choroba płuc, toksyczna nekroliza naskórka, wydłużenie odstępu QT, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność serca, zawał serca, zespół nerczycowy, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Oxaliplatinum Accord 5 mg/ml
Oksaliplatyna w stężeniu 5 mg/ml, stosowana głównie w terapii raka odbytnicy i okrężnicy, charakteryzuje się specyficznym profilem toksyczności, który nasila się w skojarzeniu z 5-fluorouracylem i kwasem folinowym (5-FU/FA). Do najczęstszych działań niepożądanych należą zaburzenia żołądkowo-jelitowe (biegunka, nudności, wymioty, zapalenie błon śluzowych), hematologiczne (neutropenia, małopłytkowość) oraz neurologiczne, przede wszystkim ostra i kumulująca się obwodowa neuropatia czuciowa. Neuropatia ta występuje w dwóch formach: ostrej, wywołanej ekspozycją na zimno i ustępującej w ciągu dni do tygodni, oraz przewlekłej, kumulatywnej, prowadzącej do deficytów czuciowych i zaburzeń funkcjonalnych. Częstość działań niepożądanych klasyfikowana jest od bardzo często (>1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000), co pozwala na precyzyjne monitorowanie i ocenę ryzyka u pacjentów.
5-fluorouracyl, cytostatyk, dyzartria, działanie niepożądane leku, hiperbilirubinemia, kardiomiopatia, koncentrat do infuzji, martwica wątroby, mielosupresja, nadwrażliwość na lek, neuropatia obwodowa czuciowa, neutropenia, niedokrwienie obwodowe, oksaliplatyna, pancytopenia, refluks żołądkowo-przełykowy, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, toksyczna nekroliza naskórka, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie odstępu QT, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żył wątrobowych, zapalenie błony śluzowej, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, zwłóknienie płuc - Leksykon leków
Działania niepożądane – Metronidazol Aurovitas 500 mg
Metronidazol Aurovitas w dawce 500 mg w formie tabletek powlekanych wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które mogą dotyczyć różnych układów i narządów. Najczęściej obserwuje się nadkażenia Candida, zwłaszcza w obrębie narządów płciowych, oraz zaburzenia ze strony układu moczowego, takie jak pieczenie i dyskomfort w cewce moczowej, bolesne oddawanie moczu, zapalenie pęcherza moczowego, wielomocz i nietrzymanie moczu. Rzadko występuje rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego manifestujące się ciężką, uporczywą biegunką. Wśród działań niepożądanych układu nerwowego odnotowano encefalopatię, podostry zespół móżdżkowy, neuropatię obwodową, napady padaczkowe oraz aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Neuropatia obwodowa, choć rzadka, jest szczególnie istotna przy długotrwałym stosowaniu i zwykle ustępuje po odstawieniu leku. Działania hematologiczne obejmują bardzo rzadkie przypadki agranulocytozy, neutropenii, trombocytopenii i pancytopenii, co wymaga monitorowania morfologii krwi podczas terapii.
agranulocytoza, anafilaksja, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, cholestatyczne zapalenie wątroby, dysfagia, encefalopatia, hepatotoksyczność, kandydoza, leukopenia, neuropatia obwodowa czuciowa, neuropatia wzrokowa, neutropenia, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność wątroby, pancytopenia, podostry zespół móżdżkowy, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, toksyczna rozpływna martwica naskórka, trombocytopenia, utrata słuchu czuciowo-nerwowa, włochaty język, wstrząs anafilaktyczny, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie trzustki, zespół Cockayne’a, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bortezomib Krka 1 mg
Terapia lekiem Bortezomib Krka (1 mg proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań) w dawce 1,3 mg/m², stosowana głównie u pacjentów ze szpiczakiem mnogim, wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych o różnym nasileniu. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to nudności, biegunka, zaparcia, wymioty, zmęczenie, gorączka, trombocytopenia, niedokrwistość, neutropenia, obwodowa neuropatia (w tym czuciowa), ból głowy, parestezje, zmniejszenie apetytu, duszność, wysypka, półpasiec oraz ból mięśni. Szczególną uwagę należy zwrócić na częstość występowania tych działań, które klasyfikowane są jako bardzo często (≥1/10) lub często (≥1/100 do <1/10). Neuropatia obwodowa, będąca jednym z najczęstszych powikłań, może wymagać modyfikacji dawki lub przerwania terapii, aby zapobiec trwałym uszkodzeniom nerwów.
ból neuropatyczny, bortezomib, duszność, dysestezja, działanie immunosupresyjne, działanie niepożądane hematologiczne, glikokortykosteroid, hiperfosfatemia, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipokalcemia, nadciśnienie płucne, neuropatia autonomiczna, neuropatia obwodowa, neuropatia obwodowa czuciowa, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, opryszczka zwykła, ostra niewydolność nerek, ostra rozlana naciekowa choroba płuc, parestezja, półpasiec, szpiczak mnogi, trombocytopenia, zakażenie grzybicze, zapalenie płuc, zespół rozpadu guza, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii