aktywność promieniotwórcza
Aktywność promieniotwórcza to zjawisko samorzutnego rozpadu jąder atomowych niestabilnych izotopów, któremu towarzyszy emisja promieniowania jonizującego. Miarą aktywności promieniotwórczej jest liczba rozpadów jąder atomowych w jednostce czasu, wyrażana w bekerelach (Bq) – jeden bekerel oznacza jeden rozpad na sekundę.
W medycynie aktywność promieniotwórcza ma kluczowe znaczenie w diagnostyce i terapii. W diagnostyce wykorzystuje się radiofarmaceutyki, których aktywność promieniotwórcza umożliwia obrazowanie narządów i tkanek w badaniach takich jak scyntygrafia czy pozytonowa tomografia emisyjna (PET). W radioterapii stosuje się izotopy promieniotwórcze do niszczenia komórek nowotworowych.
Pomiar aktywności promieniotwórczej jest niezbędny dla zapewnienia bezpieczeństwa radiologicznego pacjentów i personelu medycznego. Monitorowanie poziomu promieniowania i ścisłe przestrzeganie zasad ochrony radiologicznej pozwala na bezpieczne wykorzystanie izotopów promieniotwórczych w praktyce klinicznej przy jednoczesnym minimalizowaniu ryzyka skutków ubocznych ekspozycji na promieniowanie.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – 99mTc – Tektrotyd 16 mcg HYNIC-[De-Phe^1, Tyr^3-Oktreotyd] TFA
Przeprowadzone badania przedkliniczne preparatu radiofarmaceutycznego ⁹⁹ᵐTc-Tektrotyd na modelu mysim, zgodnie z wymogami Farmakopei Polskiej VI, wykazały brak toksyczności ostrej przy maksymalnej dawce iniekcyjnej 0,2 mg Tektrotydu/kg masy ciała oraz aktywności promieniotwórczej 974 MBq/kg masy ciała. Istotnym wskaźnikiem bezpieczeństwa był średni przyrost masy ciała zwierząt doświadczalnych wynoszący około 11% po 2 dniach od podania preparatu, co potwierdza dobrą tolerancję leku. Preparat dostępny jest w formie liofilizatu zawierającego 16 µg HYNIC-[D-Phe¹, Tyr³-Oktreotyd]·TFA, do którego radionuklid ⁹⁹ᵐTc jest dodawany bezpośrednio przed podaniem pacjentowi.
- Leksykon substancji czynnych
Fluoroetylo-L-tyrozyna – Właściwości farmakodynamiczne
Fluoroetylo-L-tyrozyna znakowana izotopem 18F (okres półtrwania 110 minut, emisja pozytonów o maksymalnej energii 634 keV) jest radiofarmaceutykiem diagnostycznym stosowanym w onkologii, klasyfikowanym w grupie V09IX10. Preparat IASOglio zawiera 2 GBq/ml fluoroetylo-L-tyrozyny (18F) w roztworze do wstrzykiwań o pH 4,5–8,5, z aktywnością kalibrowaną w zakresie 0,4–40 GBq na fiolkę. Emisja promieniowania pozytonowego umożliwia obrazowanie PET, gdzie fotony anihilacji o energii 511 keV są wykorzystywane do detekcji zmian nowotworowych. W stężeniach diagnostycznych substancja nie wykazuje aktywności farmakodynamicznej, co ogranicza jej działanie do funkcji obrazowania bez wpływu na fizjologię pacjenta.
aktywność promieniotwórcza, aktywność radiofarmaceutyczna, badanie diagnostyczne, diagnostyka onkologiczna, ekspozycja na promieniowanie, fluoroetylo-L-tyrozyna, izotop fluoru, okres półtrwania, pozytonowa tomografia emisyjna, promieniowanie anihilacji, promieniowanie fotonowe, promieniowanie pozytonowe, radiofarmaceutyk diagnostyczny, roztwór do wstrzykiwań - Leksykon leków
Przedawkowanie – GalliaPharm 0,74 – 1,85 GBq
Przedawkowanie radiofarmaceutyku znakowanego galu-68 (⁶⁸Ga) z produktu GalliaPharm może wystąpić poprzez podanie nadmiernej aktywności promieniotwórczej lub przypadkowe podanie niezwiązanego ⁶⁸Ga z eluatu. W pierwszym przypadku głównym zagrożeniem jest nadmierna ekspozycja na promieniowanie jonizujące, której skutki zależą od konkretnego radiofarmaceutyku i wymagają postępowania zgodnego z charakterystyką produktu leczniczego. W przypadku podania niezwiązanego ⁶⁸Ga, nie przewiduje się toksyczności ze względu na szybki rozpad izotopu (67,71 min czasu połowicznego), gdzie 97% aktywności rozpada się w ciągu 6 godzin do stabilnego ⁶⁸Zn. Maksymalna aktywność ⁶⁸Ga w 5 ml eluatu wynosi od 1,11 GBq (0,73 ng) do 3,70 GBq (2,45 ng), a zanieczyszczenie ⁶⁸Ge jest ściśle kontrolowane (11,1-37,0 kBq).
aktywność promieniotwórcza, czas połowicznego rozpadu, dawka promieniowania, diureza wymuszona, eluat generatora, generator radionuklidu, lek moczopędny, nawadnianie pacjenta, promieniowanie jonizujące, przedawkowanie radiofarmaceutyku, radioznakowanie, rozpad promieniotwórczy, transferyna, zanieczyszczenie germanem-68 - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Jodek sodu, Na 131 I Polatom do terapii 37 MBq- 5500 MBq
Jodek sodu Na131I POLATOM w kapsułkach twardych jest stosowany doustnie w terapii chorób tarczycy z aktywnością promieniotwórczą od 37 MBq do 11 100 MBq, dostosowywaną indywidualnie przez specjalistę medycyny nuklearnej. W leczeniu nadczynności tarczycy i wola obojętnego standardowa dawka wynosi 200-800 MBq, natomiast w ablacji pozostałej tkanki po tyreoidektomii stosuje się 1850-3700 MBq. W terapii przerzutów raka tarczycy aktywność podawana wynosi 3700-11 100 MBq. U dzieci dawki są modyfikowane względem masy ciała i wieku, a u pacjentów z niewydolnością nerek konieczne jest uwzględnienie ograniczonej eliminacji jodu-131. Przed terapią zaleca się stosowanie diety ubogojodowej oraz okres głodzenia około 2 godzin przed i po podaniu kapsułki, a w przypadku nadczynności tarczycy – wcześniejsze leczenie farmakologiczne w celu ograniczenia objawów klinicznych.
ablacja tarczycy, aktywność promieniotwórcza, dieta niskojodowa, jod promieniotwórczy, jodek sodu, kapsułka twarda, medycyna nuklearna, nadczynność tarczycy, napromieniowanie pęcherza moczowego, niewydolność nerek, okres półtrwania, podanie doustne, przerzuty raka tarczycy, tyreoidektomia, wole obojętne, wychwyt tarczycowy - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Ortofosforan sodu, Na2H32PO4, do wstrzykiwań Natrii phosphatis (32^P) solutio iniectabilis 37-370 MBq/ml
Ortofosforan sodu Na₂H³²PO₄, zawierający radioizotop fosforu ³²P, wykazuje działanie mutagenne i teratogenne, co stanowi podstawę do rygorystycznych ograniczeń w jego stosowaniu u kobiet w ciąży, w okresie laktacji oraz w wieku rozrodczym. Ciąża jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do podania tego radiofarmaceutyku ze względu na ryzyko uszkodzenia płodu przez promieniowanie jonizujące. Kobiety w wieku rozrodczym powinny unikać zajścia w ciążę przez co najmniej 3 miesiące po dawce do 200 MBq, a po dawkach powyżej 200 MBq okres ten powinien być proporcjonalnie wydłużony. Przed podaniem preparatu konieczne jest wykluczenie ciąży, co wymaga przeprowadzenia badania w pierwszych 10 dniach cyklu miesiączkowego lub zastosowania alternatywnych metod terapeutycznych w przypadku zaburzeń cyklu lub podejrzenia ciąży.
- Leksykon substancji czynnych
Kwas 4-acetamidobenzoesowy – Właściwości farmakokinetyczne
Kwas 4-acetamidobenzoesowy (PAcBA), będący składnikiem inozyny pranobeksu, charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym (≥90%) wchłanianiem po podaniu doustnym oraz wysoką biodostępnością (AUC >77%). Maksymalne stężenie w osoczu osiąga wartość 9,4 μg/ml już po 1 godzinie, a okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi około 50 minut. Po podaniu dawki 4 g na dobę, 24-godzinne wydalanie PAcBA i jego głównego metabolitu o-acyloglukuronidu z moczem wynosi około 85%, co wskazuje na dominującą rolę nerek w eliminacji. Dystrybucja radioznakowanego PAcBA obejmuje liczne narządy, w tym nerki, płuca, wątrobę, serce, śledzionę, jądra, trzustkę, mózg oraz mięśnie szkieletowe, co może mieć znaczenie dla szerokiego spektrum działania przeciwwirusowego preparatu Eloprine.
aktywność promieniotwórcza, AUC osoczowe, biodostępność, działanie przeciwwirusowe, faza eliminacji, glukuronidacja, inozyna pranobeksu, klirens, kwas 4-acetamidobenzoesowy, małpa, małpa Rhesus, N, N-2-dimetyloamino-2-propanol, o-acyloglukuronid, okres półtrwania, podanie doustne, podanie dożylne, pole pod krzywą, profil bezpieczeństwa, przewód pokarmowy, stan równowagi, stężenie osoczowe, stosunek molowy, zaburzenie czynności nerek, znakowanie radioaktywne - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – PoltechMIBI 1 mg MIBI
Podawanie preparatu radiofarmaceutycznego PoltechMIBI (1 mg, zawierającego [tetra(2-metoksy-2-metylopropylo-1-izonitrylo)]-tetrafluoroboran miedzi (I)) wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. U kobiet w wieku rozrodczym konieczne jest bezwzględne potwierdzenie braku ciąży przed podaniem preparatu; w przypadku braku miesiączki lub nieregularnych cykli należy rozważyć alternatywne metody diagnostyczne nie wykorzystujące promieniowania jonizującego. U kobiet ciężarnych stosowanie PoltechMIBI nie jest zalecane ze względu na dawkę promieniowania dla macicy wynoszącą 5,8 mGy przy podaniu 740 MBq, co przekracza próg potencjalnego zagrożenia dla płodu wynoszący 0,5 mGy. Badanie można rozważyć jedynie, gdy korzyści diagnostyczne przewyższają ryzyko, stosując zasadę ALARA.
- Leksykon substancji czynnych
Stront – Przeciwwskazania stosowania
Stront-90 (90Sr) jest izotopem promieniotwórczym, który ulega rozpadowi do itru-90 (90Y), stanowiącego aktywny składnik w terapii radioizotopowej. Prekursor radiofarmaceutyczny ItraPol zawiera chlorek itru (90Y) w aktywności od 0,925 do 37 GBq na fiolkę (46–1840 ng itru) w objętości 0,010–2 ml, co ze względu na wysoką emisję promieniowania beta (maksymalna energia 2,28 MeV) i okres półtrwania 2,67 dnia (64,1 h) wymaga ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa. ItraPol jest przeznaczony wyłącznie do znakowania innych produktów leczniczych i nie może być podawany bezpośrednio pacjentowi. Bezpośrednie podanie jest kategorycznie przeciwwskazane ze względu na ryzyko toksyczności promieniotwórczej.
Wśród bezwzględnych przeciwwskazań do stosowania produktów znakowanych itrem (90Y) pochodzącym z rozpadu strontu (90Sr) wymienia się nadwrażliwość na chlorek itru lub substancje pomocnicze, potwierdzoną lub podejrzewaną ciążę oraz karmienie piersią. Ze względu na właściwości fizyczne izotopu i potencjalne ryzyko dla płodu i noworodka, terapia radiofarmaceutykami zawierającymi 90Y jest bezwzględnie przeciwwskazana w tych stanach. Ponadto, lekarz powinien zawsze zapoznać się z charakterystyką konkretnego produktu leczniczego znakowanego z użyciem ItraPol, aby uwzględnić specyficzne przeciwwskazania i zapewnić bezpieczeństwo pacjenta.