Zespół digeorge’a (delecja 22q11)
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Zespół DiGeorge’a (delecja 22q11.2) jest schorzeniem wielonarządowym o częstości około 1:4000 żywych urodzeń, charakteryzującym się znacznym zróżnicowaniem rokowania zależnym od nasilenia objawów i zajęcia narządów. Średnia długość życia pacjentów wynosi około 41,5 lat, a u osób bez poważnych wad serca 47,3 lat, co jest istotnie krótsze niż w populacji ogólnej (około 80,4 lat). Poważne wrodzone wady serca (np. przerwany łuk aorty, tetralogia Fallota) oraz delecja 22q11.2 stanowią niezależne czynniki ryzyka zgonu (HR odpowiednio 5,03 i 8,86). Prawdopodobieństwo przeżycia do 40 i 50 lat wynosi 82% i 63% u pacjentów z wadami serca oraz 98% i 85% u pacjentów bez tych wad. Najczęstszą przyczyną zgonów są powikłania kardiologiczne (71,42%), następnie posocznica (9,52%) oraz nagłe zgony (6%). Śmiertelność w okresie noworodkowym jest najwyższa, głównie z powodu wad serca.
Zespół DiGeorge’a (delecja 22q11) – Rokowanie
Zespół DiGeorge’a, znany również jako zespół delecji 22q11.2, jest schorzeniem wielonarządowym występującym z częstością około 1 na 4000 żywych urodzeń. Rokowanie u pacjentów z tym zespołem jest zróżnicowane i zależy od wielu czynników, w tym stopnia nasilenia objawów klinicznych oraz zajęcia poszczególnych układów i narządów.12
Oczekiwana długość życia
Długość życia pacjentów z zespołem DiGeorge’a jest zróżnicowana, jednak badania wskazują na skrócenie oczekiwanej długości życia w porównaniu z populacją ogólną. Osoby z zespołem delecji 22q11.2, które przeżyły okres dzieciństwa, mają zwiększone ryzyko przedwczesnego zgonu.1 Badania porównujące przeżywalność dorosłych pacjentów (≥17 lat) z zespołem delecji 22q11.2 z ich niechorującymi rodzeństwem wykazały istotnie niższą przeżywalność w grupie z delecją.3
Średni wiek zgonu pacjentów z zespołem delecji 22q11.2 wynosi około 41,5 lat ogółem, natomiast u pacjentów bez poważnych wad serca średni wiek zgonu to 47,3 lat. Jest to znacznie wcześniej niż oczekiwana długość życia w populacji ogólnej, która wynosi około 80,4 lat (78,0 lat u mężczyzn; 82,7 lat u kobiet).4
Prawdopodobieństwo przeżycia do wieku 40 i 50 lat wynosi odpowiednio około 82% i 63% dla pacjentów z poważnymi wadami serca, oraz 98% i 85% dla pacjentów bez poważnych wad serca.5
Czynniki wpływające na śmiertelność
Analiza czynników wpływających na rokowanie wykazała, że zarówno sama delecja 22q11.2 (HR 8,86, 95% CI 2,87-27,37), jak i obecność poważnej wrodzonej wady serca (HR 5,03, 95% CI 2,27-11,17) są niezależnymi czynnikami zwiększonego ryzyka zgonu z jakiejkolwiek przyczyny u dorosłych z zespołem delecji 22q11.2. Co ciekawe, upośledzenie umysłowe czy choroby psychotyczne nie stanowiły istotnych niezależnych predyktorów śmiertelności.6
Najczęstszą przyczyną zgonów są powikłania kardiologiczne, które odpowiadają za około 71,42% wszystkich zgonów. Drugą najczęstszą przyczyną jest posocznica (9,52%).78 W wielu przypadkach obserwuje się również nagłe zgony, które nie mogą być przypisane jednoznacznie do żadnego czynnika – stanowią one około 6% przyczyn zgonów.4
Warto zaznaczyć, że śmiertelność w wieku dziecięcym jest najwyższa w pierwszych miesiącach życia. W dużym europejskim badaniu współpracy stwierdzono, że 8% pacjentów zmarło, z czego ponad połowa zgonów nastąpiła w pierwszym miesiącu życia, a większość w ciągu pierwszych 6 miesięcy od urodzenia. Wszystkie zgony, z wyjątkiem jednego, były spowodowane wrodzoną wadą serca.3
Wpływ wad serca na rokowanie
Wrodzone wady serca stanowią najczęstszą przyczynę zgonów u pacjentów z zespołem delecji 22q11.2. Wśród najczęstszych wad serca obserwowanych w tym zespole są: przerwany łuk aorty, tetralogia Fallota, atrezja zastawki płucnej i inne złożone wady serca.89
Krzywe Kaplana-Meiera wykazały znacząco niższą przeżywalność u dorosłych z zespołem delecji 22q11.2 w porównaniu z ich niechorującym rodzeństwem (log rank χ²=59,7, df=1, p<0,0001). W obrębie kohorty z zespołem delecji 22q11.2 zaobserwowano istotny wpływ poważnych wad serca na przeżywalność, który był widoczny już we wczesnej dorosłości (log rank χ²=19,5, df=1, p<0,0001).5
Zaburzenia immunologiczne a rokowanie
Drugą najczęstszą przyczyną zgonów w zespole delecji 22q11.2 jest ciężki niedobór odporności. Zaburzenia odporności typu komórkowego wynikają z hipoplazji lub aplazji grasicy. Jawad i wsp. (2001) wykazali, że zmniejszona liczba limfocytów T we krwi obwodowej jest powszechna u pacjentów z zespołem delecji 22q11.2. Wzorzec zmian obserwowanych wraz z wiekiem u pacjentów z kontrolnej grupy był również widoczny u pacjentów z zespołem delecji 22q11.2, chociaż spadek liczby limfocytów T był mniej wyraźny.9
U noworodków z aplazją grasicy może rozwinąć się ciężki niedobór odporności, co zazwyczaj prowadzi do zgonu z powodu posocznicy bakteryjnej lub grzybiczej.3 Szacuje się, że u 67-80% osób z delecją 22q11.2 występuje pewien stopień limfopenii limfocytów T.10
W ostatnich latach coraz częściej rozpoznawane są również zaburzenia humoralne, w tym niedobory immunoglobulin. Nawet osoby, u których wczesna ocena immunologiczna może być prawidłowa, są narażone na zwiększone ryzyko rozwoju niedoboru IgG, który może postępować do obrazu klinicznego i biologicznego analogicznego do pospolitego zmiennego niedoboru odporności (CVID).11
Zmiany w rokowaniu na przestrzeni lat
W ostatnich dziesięcioleciach odnotowano postęp w leczeniu kardiochirurgicznym, co przyczyniło się do zwiększenia wskaźnika przeżywalności pacjentów z zespołem delecji 22q11.2. Większość pacjentów w wcześniejszych badaniach była operowana w latach 90. i na początku 2000 roku.12
Wcześniej około 1-2% dzieci urodzonych z tym zespołem miało oczekiwaną długość życia wynoszącą 2-3 lata, jednak obecnie większość osób osiąga wiek dorosły i może dożyć wieku około 50 lat. Wczesne leczenie najcięższych problemów związanych z tym schorzeniem powinno być rozważone w celu wydłużenia oczekiwanej długości życia.13
Czynniki prognostyczne
Badania wykazały, że drgawki noworodkowe (p=0,0018) i hipokalcemia noworodkowa (p=0,047) są istotnymi predyktorami cięższego stopnia niepełnosprawności intelektualnej. Drgawki noworodkowe były istotnie związane z hipokalcemią w całej badanej próbie, niezależnie od poziomu intelektualnego.14
U osób z zespołem delecji 22q11.2 z łagodną do umiarkowanej limfopenią limfocytów T, liczba limfocytów T nie przewiduje podatności na infekcje. Jednak grupa robocza ekspertów sugeruje, że terminy częściowy, całkowity i atypowy zespół DiGeorge’a powinny zostać zastąpione bardziej opisową nomenklaturą, która bezpośrednio charakteryzuje stopień limfopenii limfocytów T. Osoby dotknięte chorobą mają albo prawidłowe wartości ilościowe limfocytów T, limfopenię limfocytów T (łagodną lub znaczącą), albo ciężką limfopenię limfocytów T sugerującą wrodzoną atymię.11
Podsumowanie rokownicze
Pomimo postępu w leczeniu i opiece nad pacjentami z zespołem delecji 22q11.2, osoby te nadal mają zwiększone ryzyko przedwczesnego zgonu w porównaniu z populacją ogólną. Obecność poważnej wrodzonej wady serca jest najsilniejszym predyktorem gorszego rokowania.65
Większość dorosłych z zespołem delecji 22q11.2 ma stosunkowo normalną długość życia, ale występujące problemy zdrowotne mogą czasami oznaczać, że ich oczekiwana długość życia jest nieco niższa niż zwykle. Ważne jest uczestniczenie w regularnych badaniach kontrolnych, aby wszelkie problemy mogły zostać wykryte i leczone na wczesnym etapie.15
Przy odpowiednim leczeniu i wsparciu, dorośli z rozpoznanym zespołem DiGeorge’a prowadzą aktywne i satysfakcjonujące życie z ograniczonymi przerwami spowodowanymi ich schorzeniem.16 Pacjenci najczęściej wymagają interwencji mających na celu maksymalizację funkcji wielu układów narządów, ale ostatecznie mogą osiągnąć wysoki poziom funkcjonowania.17
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.