Wskazania do stosowania
Pertaktyna

Wskazania do stosowania substancji czynnej pertaktyna – wprowadzenie

Pertaktyna jest jednym z kluczowych antygenów krztuśca obecnych w szczepionkach bezkomórkowych przeciwko tej chorobie. Jako białko zewnątrzbłonowe bakterii Bordetella pertussis odgrywa istotną rolę w procesie immunizacji, zapewniając ochronę przed zachorowaniem na krztusiec. Substancja ta występuje w różnych szczepionkach skojarzonych, zawierających komponenty przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, niekiedy również przeciw poliomyelitis. ^{1 2}

Szczepionki zawierające pertaktynę – przegląd

Pertaktyna jest składnikiem różnych szczepionek o zmniejszonej zawartości antygenów (typu Tdap lub Tdap-IPV) oraz szczepionek pełnoskładnikowych (DTaP-IPV). Stężenie pertaktyny różni się w zależności od preparatu i waha się od 2,5 do 8 mikrogramów na dawkę. ^{3 4 5}

Ogólne wskazania do stosowania preparatów zawierających pertaktynę

Szczepionki zawierające pertaktynę stanowią istotny element profilaktyki przeciwkrztuścowej, zarówno w szczepieniach pierwotnych, jak i przypominających. Wskazania do ich stosowania można podzielić na dwie główne kategorie: szczepienia przypominające u osób w różnym wieku oraz szczepienia kobiet w ciąży w celu zapewnienia biernej ochrony niemowląt. ⁶

Szczepienia przypominające (booster) w różnych grupach wiekowych

Szczepionki zawierające pertaktynę są stosowane jako dawki przypominające (booster) przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi, a w przypadku niektórych preparatów również przeciwko poliomyelitis. Grupy wiekowe, dla których wskazane są poszczególne preparaty, różnią się w zależności od szczepionki: ^{7 8}

• Adacel – szczepienie przypominające przeciw tężcowi, błonicy i krztuścowi u osób w wieku od 4 lat po szczepieniu podstawowym
• Adacel Polio – czynne uodpornienie przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis u osób w wieku od 3 lat jako dawka przypominająca po szczepieniu podstawowym
• Boostrix – szczepienie przypominające przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi osób w wieku od lat 4
• Boostrix Polio – szczepienie przypominające przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis osób w wieku od lat 3
• Infanrix-IPV – szczepienie uzupełniające i przypominające przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis u dzieci w wieku od 16 miesięcy do 13 lat włącznie, które otrzymały uprzednio szczepienie pierwotne przeciw tym chorobom

^{9 10 11 12 13}

Szczepienia kobiet w ciąży – bierna ochrona niemowląt

Szczególnie istotnym wskazaniem do stosowania szczepionek zawierających pertaktynę jest szczepienie kobiet w ciąży. Podanie szczepionki ciężarnej ma na celu zapewnienie biernej ochrony przeciwko krztuścowi u noworodków i niemowląt w pierwszych miesiącach życia, zanim będą mogły otrzymać własne szczepienie pierwotne. ^{14 15}

To wskazanie dotyczy szczepionek:

• Adacel – podawana podczas ciąży w celu biernej ochrony przed krztuścem we wczesnym okresie niemowlęcym
• Adacel Polio – stosowana do biernej ochrony przed krztuścem we wczesnym okresie niemowlęcym po szczepieniu kobiet w ciąży
• Boostrix – wskazana do biernej ochrony przed krztuścem we wczesnym niemowlęctwie, uzyskiwanej po zaszczepieniu matki w czasie trwania ciąży
• Boostrix Polio – wskazana do biernej ochrony przed krztuścem we wczesnym niemowlęctwie, uzyskiwanej po zaszczepieniu matki w czasie trwania ciąży

^{16 17 18 19}

Szczegółowe wskazania do stosowania poszczególnych preparatów zawierających pertaktynę

Szczepionka Adacel

Adacel (Tdap) to szczepionka o zmniejszonej zawartości antygenów, zawierająca 3 μg pertaktyny w dawce 0,5 ml. Wskazana jest do stosowania w następujących przypadkach:

• Szczepienie przypominające przeciw tężcowi, błonicy i krztuścowi u osób w wieku od 4 lat po wcześniejszym szczepieniu podstawowym
• Stosowana podczas ciąży w celu biernej ochrony noworodków i niemowląt przed krztuścem we wczesnym okresie życia

²⁰

Szczepionkę Adacel należy stosować zgodnie z oficjalnymi zaleceniami krajowymi dotyczącymi kalendarza szczepień przypominających i szczepień ciężarnych. ²¹

Szczepionka Adacel Polio

Adacel Polio (Tdap-IPV) to szczepionka skojarzona, zawierająca oprócz komponentów błoniczego, tężcowego i krztuścowego również komponenty poliomyelitis. Zawiera 3 μg pertaktyny w dawce 0,5 ml. Wskazania obejmują:

• Czynne uodpornienie przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis u osób w wieku od 3 lat jako dawka przypominająca po szczepieniu podstawowym
• Bierna ochrona przed krztuścem we wczesnym okresie niemowlęcym po szczepieniu kobiet w ciąży

²²

Podobnie jak w przypadku szczepionki Adacel, Adacel Polio należy stosować zgodnie z oficjalnymi zaleceniami. ²³

Szczepionka Boostrix

Boostrix (Tdap) to szczepionka zawierająca 2,5 μg pertaktyny w dawce 0,5 ml. Jest wskazana do:

• Szczepienia przypominającego (booster) przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi osób w wieku od lat 4
• Zapewnienia biernej ochrony przed krztuścem we wczesnym niemowlęctwie poprzez szczepienie matki w czasie trwania ciąży

²⁴

Szczepionkę Boostrix należy podawać zgodnie z oficjalnymi zaleceniami. ²⁵

Szczepionka Boostrix Polio

Boostrix Polio (Tdap-IPV) to szczepionka skojarzona, zawierająca 2,5 μg pertaktyny w dawce 0,5 ml. Jest wskazana do:

• Szczepienia przypominającego (booster) przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis osób w wieku od lat 3
• Zapewnienia biernej ochrony przed krztuścem we wczesnym niemowlęctwie poprzez szczepienie matki w czasie trwania ciąży

²⁶

Szczepionkę Boostrix Polio należy podawać zgodnie z oficjalnymi zaleceniami. ²⁷

Szczepionka Infanrix-IPV

Infanrix-IPV (DTaP-IPV) to szczepionka pełnoskładnikowa zawierająca 8 μg pertaktyny w dawce 0,5 ml. Jest wskazana do:

• Szczepienia uzupełniającego i przypominającego przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis u dzieci w wieku od 16 miesięcy do 13 lat włącznie, które otrzymały uprzednio szczepienie pierwotne przeciw tym chorobom

²⁸

W przeciwieństwie do szczepionek Adacel, Adacel Polio, Boostrix i Boostrix Polio, Infanrix-IPV nie jest wskazany do stosowania u kobiet w ciąży. Przeznaczony jest głównie do szczepień dzieci i młodzieży. ²⁹

Znaczenie kliniczne szczepień zawierających pertaktynę

Szczepienia preparatami zawierającymi pertaktynę mają kluczowe znaczenie w profilaktyce zachorowań na krztusiec. Substancja ta, jako jeden z głównych antygenów krztuścowych, wywołuje odpowiedź immunologiczną organizmu, co prowadzi do wytworzenia przeciwciał ochronnych. Szczególnie istotne są dwa aspekty stosowania pertaktyny: ^{30 31}

Znaczenie szczepień przypominających

Szczepienia przypominające są niezbędne ze względu na stopniowy spadek poziomu przeciwciał ochronnych po szczepieniu pierwotnym. Podanie dawki przypominającej szczepionki zawierającej pertaktynę pozwala na utrzymanie odpowiedniego poziomu ochrony immunologicznej przeciwko krztuścowi w późniejszym wieku. Dotyczy to zarówno dzieci, młodzieży, jak i osób dorosłych. ^{32 33}

Bierna ochrona niemowląt poprzez szczepienie kobiet w ciąży

Szczepienie kobiet w ciąży szczepionkami zawierającymi pertaktynę stanowi strategię kokonową, mającą na celu ochronę noworodków i małych niemowląt, które są najbardziej narażone na ciężki przebieg krztuśca, a jednocześnie zbyt młode, by otrzymać własne szczepienie. Przeciwciała matki przechodzą przez łożysko, zapewniając bierną ochronę noworodka w pierwszych miesiącach życia. ^{34 35}

Stosowanie pertaktyny zgodnie z oficjalnymi zaleceniami

Wszystkie omawiane szczepionki zawierające pertaktynę powinny być stosowane zgodnie z oficjalnymi zaleceniami krajowymi, które mogą się różnić w zależności od kraju i aktualnej sytuacji epidemiologicznej. Zalecenia te dotyczą zarówno szczepień przypominających w różnych grupach wiekowych, jak i szczepień kobiet w ciąży. ^{36 37 38 39 40}

Polskie zalecenia dotyczące szczepień przeciwko krztuścowi, w tym preparatów zawierających pertaktynę, są regularnie aktualizowane w Programie Szczepień Ochronnych, który określa zarówno szczepienia obowiązkowe, jak i zalecane, w tym szczepienia przypominające oraz szczepienia kobiet w ciąży. Szczegółowe schematy dawkowania i terminy podania szczepionek zawierających pertaktynę są określone w tym dokumencie i powinny być przestrzegane przez personel medyczny kwalifikujący do szczepienia.