zakażenie pałeczkami Shigella
Zakażenie pałeczkami Shigella (czerwonka bakteryjna, shigelloza) to ostra choroba zakaźna przewodu pokarmowego wywoływana przez bakterie z rodzaju Shigella. Główne gatunki odpowiedzialne za infekcje u ludzi to S. dysenteriae, S. flexneri, S. boydii oraz S. sonnei. Zakażenie następuje drogą fekalno-oralną, najczęściej poprzez spożycie skażonej żywności lub wody.
Okres inkubacji wynosi zwykle 1-3 dni. Klinicznie shigelloza objawia się ostrą biegunką (często z domieszką krwi i śluzu), silnymi bólami brzucha, gorączką, nudnościami i wymiotami. W ciężkich przypadkach może prowadzić do odwodnienia, zaburzeń elektrolitowych, a nawet zespołu hemolityczno-mocznicowego. Szczególnie niebezpieczne są zakażenia S. dysenteriae typu 1, produkującej toksynę Shiga, która może powodować powikłania neurologiczne i nerkowe.
Diagnostyka opiera się na badaniach mikrobiologicznych (posiew kału) oraz technikach molekularnych (PCR). W leczeniu stosuje się nawodnienie, wyrównanie zaburzeń elektrolitowych oraz antybiotykoterapię (fluorochinolony, azytromycyna, cefalosporyny III generacji) w przypadkach o ciężkim przebiegu. Ze względu na narastającą oporność pałeczek Shigella na antybiotyki, wybór leku powinien być oparty o wyniki antybiogramu.
Profilaktyka shigeliozy obejmuje przestrzeganie zasad higieny osobistej, bezpieczne przygotowywanie żywności oraz zapewnienie dostępu do czystej wody. U osób podróżujących do regionów endemicznych zaleca się szczególną ostrożność w wyborze spożywanych pokarmów i napojów. Zakażenia pałeczkami Shigella podlegają obowiązkowi zgłaszania do odpowiednich służb sanitarno-epidemiologicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Trimetoprim – Dawkowanie i sposób podawania
Trimetoprim stosowany jest zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu z sulfametoksazolem (kotrimoksazol). W monoterapii u dorosłych i dzieci powyżej 12 lat zaleca się dawkę 100-200 mg dwa razy na dobę, natomiast w leczeniu ostrych niepowikłanych zakażeń dróg moczowych – 200 mg co 12 godzin. Dzieci w wieku 6-12 lat otrzymują 2-4 mg/kg masy ciała dwa razy na dobę, a w profilaktyce nawracających zakażeń dróg moczowych dawkę 1-2 mg/kg masy ciała raz na dobę. W przypadku kotrimoksazolu dawkowanie jest uzależnione od postaci leku i wskazań klinicznych: zawiesina Biseptol (200 mg sulfametoksazolu + 40 mg trimetoprimu/5 ml) podawana jest co 12 godzin w dawkach od 2,5 ml u niemowląt (6 tygodni – 5 miesięcy) do 20 ml u dorosłych. Tabletki Biseptol dostępne są w dawkach 120, 480 i 960 mg (stosunek sulfametoksazolu do trimetoprimu 5:1), a standardowa dawka u dorosłych w zakażeniach dróg moczowych i przewodu pokarmowego wynosi 960 mg dwa razy na dobę przez 5-14 dni, w zależności od wskazania.
biegunka podróżnych, biseptol, dializa otrzewnowa, dysfagia, enteropatogenny E. coli, hemodializa, klirens kreatyniny, kotrimoksazol, niewydolność nerek, ostre zapalenie dróg moczowych, preparat dożylny, profilaktyka zakażeń, przewlekłe zapalenie oskrzeli, roztwór do infuzji, Trimesan, Trimesolphar, trimetoprim, Urotrim, zakażenie dróg moczowych, zakażenie pałeczkami Shigella, zakażenie przewodu pokarmowego, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc Pneumocystis jirovecii, zapalenie ucha środkowego - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Biseptol 480 400 mg + 80 mg
Biseptol (kotrimoksazol) jest dostępny w trzech dawkach: 120 mg (100 mg sulfametoksazolu + 20 mg trimetoprimu), 480 mg (400 mg + 80 mg) oraz 960 mg (800 mg + 160 mg). Dawkowanie zależy od rodzaju zakażenia, wieku i stanu klinicznego pacjenta. U dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat w zakażeniach dróg moczowych, przewodu pokarmowego (Shigella) oraz zaostrzeniach przewlekłego zapalenia oskrzeli stosuje się 960 mg kotrimoksazolu 2 razy na dobę przez 5-14 dni, w zależności od wskazania. W ostrym, niepowikłanym zapaleniu dróg moczowych możliwa jest dawka jednorazowa 1920-2880 mg. U dzieci dawka wynosi 6 mg trimetoprimu i 30 mg sulfametoksazolu na kg masy ciała na dobę, podzielona na 2 dawki co 12 godzin, z maksymalną dawką nieprzekraczającą dawek dla dorosłych. W leczeniu Pneumocystis jirovecii zapalenia płuc zalecana dawka to 90-120 mg/kg/dobę podzielone na dawki co 6 godzin przez 21 dni, z dawkami dostosowanymi do masy ciała (np. dla 40 kg – 1200 mg co 6 godzin). Profilaktyka u dorosłych to 960 mg raz na dobę przez 7 dni, u dzieci 900 mg/m² powierzchni ciała na dobę podzielone na 2 dawki przez 3 dni w tygodniu, maksymalnie 1920 mg/dobę.
biegunka podróżnych, biseptol, dializa otrzewnowa, działanie niepożądane, enteropatogenne E. coli, hemodializa, klirens kreatyniny, kotrimoksazol, niewydolność nerek, ostre zapalenie dróg moczowych, ostre zapalenie ucha środkowego, pacjent z HIV, Pneumocystis jirovecii, profilaktyka zakażeń, przewlekłe zapalenie oskrzeli, sulfametoksazol, trimetoprim, zachłyśnięcie, zakażenie dróg moczowych, zakażenie pałeczkami Shigella, zakażenie przewodu pokarmowego, zapalenie płuc Pneumocystis jirovecii