Dawkowanie i sposób podawania
Trimetoprim

Dawkowanie i sposób podawania substancji trimetoprim

Trimetoprim jest substancją aktywną stosowaną zarówno w monoterapii, jak i w połączeniu z sulfametoksazolem (kotrimoksazol). Prawidłowe dawkowanie ma kluczowe znaczenie dla skuteczności terapii i bezpieczeństwa pacjenta. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące dawkowania i sposobu podawania tej substancji w różnych postaciach i wskazaniach.¹

Dawkowanie podstawowe trimetoprimu w monoterapii

W przypadku stosowania trimetoprimu jako monoterapii, standardowe dawkowanie przedstawia się następująco:

• Dorośli i dzieci powyżej 12 lat: 100-200 mg dwa razy na dobę (co 12 godzin)
• Dzieci w wieku 6-12 lat: 2-4 mg/kg masy ciała dwa razy na dobę
• Dzieci poniżej 6 lat: nie zaleca się stosowania tabletek u dzieci w tej grupie wiekowej

²

W leczeniu ostrych niepowikłanych zakażeń dróg moczowych stosuje się następujący schemat dawkowania:

• Dorośli i młodzież powyżej 12 lat: 200 mg 2 razy na dobę (rano i wieczorem)
• Dzieci w wieku 6-12 lat: 6 mg/kg masy ciała na dobę, w dwóch dawkach podzielonych

³

W zapobieganiu nawracającym zakażeniom dróg moczowych zaleca się:

• Dorośli i młodzież powyżej 12 lat: 100 mg raz na dobę, wieczorem
• Dzieci w wieku 6-12 lat: 1-2 mg/kg masy ciała raz na dobę, wieczorem

⁴

Dawkowanie trimetoprimu w połączeniu z sulfametoksazolem (kotrimoksazol)

W przypadku preparatów zawierających trimetoprim w połączeniu z sulfametoksazolem (kotrimoksazol), dawkowanie zależy od postaci leku oraz wskazań.

Zawiesina doustna (Biseptol)

Dla zawiesiny doustnej Biseptol (200 mg sulfametoksazolu + 40 mg trimetoprimu/5 ml) standardowe dawkowanie przedstawia się następująco:

⁵

U dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat standardowa dawka zawiesiny Biseptol wynosi 20 ml co 12 godzin. Dawka minimalna i do długotrwałego leczenia (powyżej 14 dni) to 10 ml zawiesiny co 12 godzin. W przypadku szczególnie ciężkich zakażeń można zwiększyć dawkę do 30 ml zawiesiny co 12 godzin.⁶

Tabletki kotrimoksazolu (Biseptol)

Dostępne są trzy rodzaje tabletek Biseptol z różną zawartością substancji czynnych:

• Biseptol 120: 100 mg sulfametoksazolu + 20 mg trimetoprimu
• Biseptol 480: 400 mg sulfametoksazolu + 80 mg trimetoprimu
• Biseptol 960: 800 mg sulfametoksazolu + 160 mg trimetoprimu

⁷

Dawkowanie tabletek w zależności od wskazania:

Zakażenia dróg moczowych, przewodu pokarmowego i zapalenie oskrzeli

Dla dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat w zakażeniach dróg moczowych, zakażeniach przewodu pokarmowego pałeczkami Shigella oraz zaostrzeniu przewlekłego zapalenia oskrzeli zwykle podaje się doustnie 960 mg kotrimoksazolu (8 tabletek Biseptol 120 lub 2 tabletki Biseptol 480 lub 1 tabletka Biseptol 960) 2 razy na dobę.⁸

Czas trwania leczenia zależy od rodzaju zakażenia:

• Zakażenia dróg moczowych: 10-14 dni
• Zaostrzenie przewlekłego zapalenia oskrzeli: 14 dni
• Zakażenie przewodu pokarmowego pałeczkami Shigella: 5 dni

⁹

U dzieci w wieku 6-12 lat w zakażeniach dróg moczowych, zakażeniu przewodu pokarmowego pałeczkami Shigella i ostrym zapaleniu ucha środkowego zwykle stosuje się 6 mg trimetoprimu i 30 mg sulfametoksazolu/kg masy ciała/dobę w 2 dawkach podzielonych co 12 godzin. Przeciętna dawka dla dzieci w wieku 6-12 lat wynosi 480 mg kotrimoksazolu co 12 godzin. Nie należy podawać dawki większej niż stosowana u dorosłych.¹⁰

Zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis jirovecii

W leczeniu zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis jirovecii dawka zalecana u osób z udokumentowanym zakażeniem wynosi 90-120 mg kotrimoksazolu/kg masy ciała/dobę w dawkach podzielonych podawanych co 6 godzin przez 21 dni.¹¹

W przypadku zawiesiny doustnej, przy leczeniu zakażenia płuc wywołanym przez Pneumocystis jirovecii, dawkowanie wynosi do 100 mg/kg masy ciała na dobę sulfametoksazolu i 20 mg/kg masy ciała na dobę trimetoprimu, w 4 dawkach podzielonych podawanych co 6 godzin przez 14 dni.¹²

¹³

Profilaktyka zakażeń Pneumocystis jirovecii

W profilaktyce zakażeń wywołanych przez Pneumocystis jirovecii, dawkowanie przedstawia się następująco:

Dorośli i młodzież: 960 mg kotrimoksazolu (8 tabletek Biseptol 120 lub 2 tabletki Biseptol 480 lub 1 tabletka Biseptol 960) raz na dobę, przez 7 dni. W przypadku słabej tolerancji leku można rozważyć zmniejszenie dawki dobowej do 480 mg.¹⁴

Dzieci: 900 mg kotrimoksazolu/m² powierzchni ciała na dobę w 2 równych dawkach podzielonych co 12 godzin przez kolejne 3 dni tygodnia.¹⁵

¹⁶

Maksymalna dawka dobowa wynosi 1920 mg kotrimoksazolu (4 tabletki Biseptol 480 lub 2 tabletki Biseptol 960).¹⁷

Inne wskazania

Niepowikłane ostre zapalenie dróg moczowych – leczenie dawką pojedynczą: 1920 mg do 2880 mg kotrimoksazolu (4 do 6 tabletek Biseptol 480 lub 2 do 3 tabletek Biseptol 960) stosowanych jednorazowo, przyjmowanych w miarę możliwości wieczorem po kolacji lub przed snem.¹⁸

Biegunka podróżnych u dorosłych wywołana przez enteropatogenne szczepy E. coli: Zalecana dawka wynosi 960 mg kotrimoksazolu (8 tabletek Biseptol 120 lub 2 tabletki Biseptol 480 lub 1 tabletka Biseptol 960) co 12 godzin.¹⁹

W przypadku monoterapii trimetoprimem w biegunce podróżnych dawka wynosi 200 mg (2 tabletki Trimesan) co 12 godzin.²⁰

Dawkowanie w szczególnych populacjach pacjentów

Pacjenci z niewydolnością nerek

Dawkowanie należy zmodyfikować w zależności od stopnia niewydolności nerek, mierzonego klirensem kreatyniny:

• Klirens kreatyniny powyżej 30 ml/min: stosuje się zwykłą dawkę
• Klirens kreatyniny od 15 do 30 ml/min: zaleca się stosowanie ½ zwykłej dawki
• Klirens kreatyniny poniżej 15 ml/min: nie należy stosować

²¹

Pacjenci poddawani dializom

Pacjenci poddawani hemodializom powinni początkowo otrzymywać normalną dawkę nasycającą kotrimoksazolu, a następnie dodatkowo połowę dawki po każdej hemodializie. Dializa otrzewnowa powoduje minimalną eliminację kotrimoksazolu, dlatego nie zaleca się stosowania kotrimoksazolu u pacjentów poddawanych dializom otrzewnowym.²²

Osoby w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku z prawidłową czynnością nerek należy stosować takie dawki, jak zalecane u dorosłych.²³

Czas trwania leczenia

W leczeniu ostrych zakażeń produkt należy podawać jeszcze przez 2 dni po ustąpieniu objawów choroby, co najmniej przez 5 dni.²⁴

W przypadku tabletek monoterapii trimetoprimem, lek stosuje się przez co najmniej 10 dni. Po ustąpieniu objawów chorobowych leczenie należy kontynuować jeszcze przez 2-3 dni.²⁵

Sposób podawania

Preparaty doustne

Zawiesina doustna Biseptol: Produkt podaje się doustnie, podczas lub bezpośrednio po posiłku, z dużą ilością płynu. Do opakowania dołączona jest łyżeczka miarowa. Przed użyciem należy wstrząsnąć do uzyskania jednorodnej zawiesiny.²⁶

Tabletki Biseptol: Tabletek nie należy dzielić. Lek podaje się doustnie w czasie jedzenia lub tuż po posiłku. W czasie stosowania leku pacjent powinien pić dużo płynów.²⁷

Tabletki Trimesan: Podanie doustne. Tabletki można dzielić. Należy pamiętać, że pokarm hamuje wchłanianie trimetoprimu.²⁸

Tabletki Urotrim: Podanie doustne. Tabletki należy przyjmować z niewielką ilością płynu, nie rozgryzać ani nie ssać.²⁹

Preparaty dożylne (koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji)

Trimesolphar (80 mg sulfametoksazolu + 16 mg trimetoprimu/ml) jest przeznaczony wyłącznie do podawania dożylnego i przed podaniem należy go rozcieńczyć. Stosuje się go tylko w okresie, gdy pacjent nie może przyjmować leków doustnie, gdy należy natychmiast wdrożyć leczenie lub jeśli pacjent już otrzymuje dożylnie płyny i jednoczesne podanie leku jest wygodne.³⁰

Zalecenia dotyczące zwykle stosowanego dawkowania preparatu dożylnego w ostrych zakażeniach:

• Dorośli i młodzież w wieku powyżej 12 lat: 2 ampułki (10 ml) co 12 godzin
• Dzieci w wieku 12 lat i poniżej: około 30 mg sulfametoksazolu i 6 mg trimetoprimu na kg masy ciała na dobę, podawane w 2 równych dawkach podzielonych

³¹

Schemat dawkowania preparatu Trimesolphar z uwzględnieniem wieku dziecka (przed podaniem należy produkt rozcieńczyć):

• Od 6 tygodni do 5 miesięcy życia: 1,25 ml co 12 godzin
• Od 6 miesięcy życia do 5 lat: 2,5 ml co 12 godzin
• Od 6 lat do 12 lat: 5 ml co 12 godzin

³²