Właściwości farmakokinetyczne
Pankreatyna

Właściwości farmakokinetyczne pankreatyny

Pankreatyna jest substancją czynną pochodzenia biologicznego, wytwarzaną z trzustek wieprzowych, zawierającą enzymy trzustkowe: lipazę, amylazę i proteazę. Jej właściwości farmakokinetyczne są ściśle związane z jej naturą białkową oraz miejscem działania, jakim jest przewód pokarmowy. Klasyczne badania farmakokinetyczne dla pankreatyny nie były przeprowadzane ze względu na specyfikę jej działania i metabolizmu.^{1 2}

Wchłanianie i biodostępność

Badania na zwierzętach nie wykazały wchłaniania enzymów trzustkowych w postaci niezmienionej. Co więcej, wchłanianie enzymatycznych składników pankreatyny nie jest konieczne do ich działania terapeutycznego, ponieważ swoją pełną aktywność wykazują one wewnątrz światła przewodu pokarmowego.^{3 4}

Enzymy trzustkowe zawarte w pankreatynie są białkami, które podlegają procesowi trawienia (proteolizie) podczas przechodzenia przez przewód pokarmowy. Dopiero po rozłożeniu do peptydów i aminokwasów mogą być one wchłaniane, jednak już nie jako aktywne enzymy.^{5 6}

W przypadku pankreatyny zawartej w lekach takich jak Pangrol, substancja nie wchłania się w przewodzie pokarmowym, ale jest wydalana z kałem, przy czym jej większa część jest rozkładana lub denaturowana przez soki trawienne oraz bakterie jelitowe.^{7 8}

Specyfika form dojelitowych

Pankreatyna w preparatach leczniczych, takich jak Kreon, Pangrol czy Neo-Pancreatinum Forte, występuje w postaci form dojelitowych – kapsułek zawierających minimikrosfery, peletki lub minitabletki pokryte otoczką oporną na działanie soku żołądkowego. Takie rozwiązanie gwarantuje, że enzymy trzustkowe są chronione przed inaktywacją przez kwas żołądkowy.⁹

Mechanizm uwalniania enzymów w przewodzie pokarmowym przebiega następująco:

• Po połknięciu, kapsułka rozpuszcza się w żołądku
• Minimikrosfery/peletki/minitabletki uwalniają się i równomiernie mieszają z treścią żołądkową
• Otoczka dojelitowa chroni enzymy przed działaniem kwasu żołądkowego
• Po przedostaniu się do jelita cienkiego, gdzie pH jest obojętne lub lekko zasadowe (powyżej 6,0), otoczka rozpuszcza się
• Enzymy są uwalniane i wykazują działanie terapeutyczne w jelicie cienkim

^{10 11}

Parametry dostępności i potencjał trawienny

Ze względu na brak wchłaniania pankreatyny w postaci niezmienionej, klasyczne parametry farmakokinetyczne (takie jak biodostępność, objętość dystrybucji czy klirens) nie mają zastosowania w ocenie tych preparatów.¹²

Zamiast klasycznych parametrów farmakokinetycznych, dla produktów zawierających pankreatynę określa się in vitro tzw. potencjał trawienny na podstawie następujących czynników:

• Zawartość enzymów na jednostkę dawki
• Oporność na działanie kwasu żołądkowego
• Sposób galenowego przygotowania
• Uwalnianie enzymów w środowisku alkalicznym jelita cienkiego

¹³

Produkty zawierające pankreatynę powinny spełniać następujące kryteria jakościowe zapewniające odpowiednią dostępność enzymów w miejscu ich działania:

• Wysoka jednostkowa aktywność enzymów
• Stuprocentowa odporność na działanie kwasu żołądkowego
• Krótki czas rozpadu
• Szybkie wydzielanie enzymów przy pełnej biodostępności w miejscu oddziaływania (górne odcinki jelita cienkiego)

¹⁴

Eliminacja

Enzymy trzustkowe po uwolnieniu z postaci leku i wykonaniu swojej funkcji trawiennej nie są wchłaniane w postaci niezmienionej. Część z nich ulega rozpadowi pod wpływem soków trawiennych, część jest denaturowana przez bakterie jelitowe. Finalnie, pankreatyna jest wydalana z organizmu wraz z kałem.^{15 16}

Skuteczność terapeutyczna

Skuteczność działania pankreatyny zależy przede wszystkim od stopnia i szybkości, z jaką enzymy są uwalniane z postaci leku w miejscu ich działania. Odpowiada to tzw. dostępności galenicznej preparatu. Należy podkreślić, że celem terapeutycznym jest zapewnienie aktywności enzymatycznej w świetle jelita cienkiego, a nie uzyskanie określonych stężeń substancji we krwi.^{17 18}

W przypadku preparatu Neo-Pancreatinum Forte, rozpad peletek następuje szybko – w czasie od 5 do 10 minut po rozpuszczeniu otoczki w środowisku o pH powyżej 6,0, co umożliwia efektywne uwolnienie enzymów w miejscu ich działania.¹⁹