sonidegib
Sonidegib to lek przeciwnowotworowy należący do grupy inhibitorów szlaku sygnałowego Hedgehog. Został zatwierdzony do leczenia miejscowo zaawansowanego raka podstawnokomórkowego skóry (BCC) u pacjentów, którzy nie kwalifikują się do leczenia chirurgicznego lub radioterapii. Działanie leku polega na blokowaniu białka SMO (Smoothened), co prowadzi do zahamowania nieprawidłowej aktywacji szlaku Hedgehog, kluczowego w patogenezie BCC.
Lek podawany jest doustnie w dawce 200 mg raz dziennie, najlepiej na czczo. Sonidegib charakteryzuje się długim okresem półtrwania wynoszącym około 28 dni, co wynika z jego wysokiego wiązania z białkami osocza (ponad 97%) oraz dystrybucji do tkanek. Metabolizowany jest głównie w wątrobie przy udziale enzymów CYP3A4.
Najczęstsze działania niepożądane sonidegibu obejmują skurcze mięśni, łysienie, zaburzenia smaku, zmęczenie, nudności oraz zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej. Ze względu na silne działanie teratogenne, stosowanie leku jest bezwzględnie przeciwwskazane u kobiet w ciąży oraz wymaga ścisłego przestrzegania programu zapobiegania ciąży u kobiet w wieku rozrodczym.
Skuteczność kliniczna sonidegibu została potwierdzona w badaniu BOLT, w którym obserwowano obiektywną odpowiedź na leczenie u około 58% pacjentów z miejscowo zaawansowanym BCC, z medianą czasu trwania odpowiedzi przekraczającą 26 miesięcy. Lek stanowi ważną opcję terapeutyczną w leczeniu zaawansowanych postaci raka podstawnokomórkowego, szczególnie u pacjentów z przeciwwskazaniami do metod inwazyjnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak skóry nieczerniakowy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Nieczerniakowy rak skóry (NMSC) stanowi najczęstszy nowotwór złośliwy na świecie, z ponad 5,4 milionami diagnoz rocznie w USA. Dominują dwa główne typy: rak podstawnokomórkowy (BCC, 70-80%) oraz rak kolczystokomórkowy (SCC, 20-30%), z ekspozycją na promieniowanie UV jako głównym czynnikiem etiologicznym. Diagnostyka obejmuje badanie fizykalne, biopsję i ocenę histopatologiczną, a leczenie jest wielodyscyplinarne, obejmujące chirurgię (wycięcie z marginesem 4-6 mm, chirurgia Mohsa z wskaźnikiem wyleczenia do 99%), radioterapię, leczenie miejscowe (5-fluorouracyl, imikwimod, terapia fotodynamiczna) oraz terapie systemowe (immunoterapia z inhibitorami PD-1, inhibitory szlaku Hedgehog, chemioterapia). Koszt leczenia w USA wynosi około 4,8 mld USD rocznie. Szczególną uwagę wymaga opieka nad pacjentami z immunosupresją, np. biorcami przeszczepów, u których ryzyko agresywnego SCC jest 100-krotnie wyższe.
5-fluorouracyl, badanie histopatologiczne, biopsja, biorca przeszczepu narządu, cemiplimab, chirurg onkologiczny, chirurg plastyczny, chirurgia mikrograficzna Mohsa, choroba Bowena, czynnik ryzyka, dermatolog, dermatologia, imikwimod, immunomodulacja, immunosupresja, inhibitor punktów kontrolnych, inhibitor szlaku Hedgehog, komórka nowotworowa, krem z filtrem, krioterapia, lek immunosupresyjny, łyżeczkowanie i elektrokoagulacja, NMSC, obraz ciała, onkolog kliniczny, patolog, pembrolizumab, pielęgniarka onkologiczna, promieniowanie jonizujące, promieniowanie ultrafioletowe, przeciwciało anty-PD-1, przewlekła białaczka limfocytowa, radioterapeuta, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rak skóry nieczerniakowy, rak z komórek Merkla, rogowacenie słoneczne, sonidegib, terapia fotodynamiczna, układ odpornościowy, wismodegib, wycięcie chirurgiczne, zespół znamion dysplastycznych, znamię dysplastyczne - Leksykon chorób i schorzeń
Rak skóry nieczerniakowy – Leczenie
Rak skóry nieczerniakowy, obejmujący głównie raka podstawnokomórkowego (BCC) i kolczystokomórkowego (SCC), stanowi najczęstszy nowotwór złośliwy skóry z odsetkiem wyleczeń przekraczającym 90% przy wczesnym wykryciu. Podstawą leczenia jest chirurgia, w tym proste wycięcie z marginesem 4-6 mm (skuteczność >95%) oraz chirurgia mikrograficzna Mohsa, która osiąga wskaźnik wyleczeń do 99% w nowotworach wysokiego ryzyka. Alternatywne metody to łyżeczkowanie z elektrodesykacją, kriochirurgia, terapia fotodynamiczna oraz radioterapia (SXRT, HDR), stosowana zwłaszcza w lokalizacjach trudnych chirurgicznie lub u pacjentów niekwalifikujących się do zabiegu. Miejscowe terapie, takie jak 5-fluorouracyl i imikwimod, wykazują skuteczność powyżej 70% w leczeniu powierzchownych zmian i rogowacenia słonecznego.
5-fluorouracyl, brachyterapia, cemiplimab, cetuximab, chemioterapia miejscowa, chemioterapia systemowa, chirurgia laserowa, chirurgia mikrograficzna Mohsa, choroba Bowena, choroba współistniejąca, cisplatyna, diklofenak, imikwimod, immunoterapia miejscowa, ingenol mebutate, inhibitor EGFR, inhibitor punktów kontrolnych, inhibitor szlaku Hedgehog, inwazja naczyniowa, inwazja okołonerwowa, karboplatyna, kriochirurgia, kwas trichlorooctowy, łyżeczkowanie i elektrodesykacja, nowotwór złośliwy skóry, paklitaksel, peeling chemiczny, pembrolizumab, pochodna platyny, przeciwciało anty-PD-1, radioterapia, radioterapia powierzchniowa, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rak skóry nieczerniakowy, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, rogowacenie słoneczne, SCC in situ, sonidegib, stan przedrakowy, terapia adjuwantowa, terapia fotodynamiczna, terapia neoadjuwantowa, vismodegib, wycięcie chirurgiczne - Leksykon chorób i schorzeń
Rak skóry nieczerniakowy – Leczenie
Nieczerniakowy rak skóry, obejmujący głównie raka podstawnokomórkowego (BCC) i kolczystokomórkowego (SCC), charakteryzuje się wysoką skutecznością leczenia, z pięcioletnimi wskaźnikami wyleczenia przekraczającymi 90%. Podstawową metodą terapii jest chirurgia, w tym ekscyzja z marginesem zdrowej tkanki oraz chirurgia mikrograficzna Mohsa, szczególnie zalecana w lokalizacjach o wysokim ryzyku i wrażliwych kosmetycznie. Alternatywne metody miejscowe, takie jak krioterapia, łyżeczkowanie z elektrodesykacją, chemioterapia miejscowa (5-fluorouracyl) oraz immunoterapia miejscowa (imiquimod), są stosowane głównie w powierzchownych postaciach nowotworu. Radioterapia pełni rolę uzupełniającą lub alternatywną, zwłaszcza w przypadkach nieoperacyjnych, z uwzględnieniem potencjalnych działań niepożądanych, takich jak przewlekłe zapalenie skóry i ryzyko wtórnych nowotworów.
5-fluorouracyl, cemiplimab, cetuksymab, chemioterapia miejscowa, chemioterapia systemowa, chirurgia mikrograficzna Mohsa, choroba Bowena, cisplatyna, ekscyzja chirurgiczna, elektrodesykacja, imikwimod, immunoterapia miejscowa, inhibitory EGFR, inhibitory punktów kontrolnych immunologicznych, inhibitory szlaku Hedgehog, krioterapia, nawrót nowotworu, nieczerniakowy rak skóry, pembrolizumab, radioterapia, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, sonidegib, terapia celowana, terapia fotodynamiczna, wismodegib - Leksykon chorób i schorzeń
Rak podstawnokomórkowy – Leczenie
Rak podstawnokomórkowy (BCC) jest najczęstszym nowotworem skóry o wysokim wskaźniku wyleczenia przy wczesnym rozpoznaniu i leczeniu. Standardem terapii są metody chirurgiczne, z chirurgią mikrograficzną Mohsa jako złotym standardem, osiągającą wskaźnik nawrotów na poziomie 1,0% po 5 latach. Standardowe wycięcie z 4-mm marginesem klinicznym rekomendowane jest dla BCC niskiego ryzyka, z odsetkiem nawrotów około 10,1%. Alternatywne metody, takie jak łyżeczkowanie i elektrokoagulacja (7,7% nawrotów), krioterapia (7,5% nawrotów), radioterapia (8,7% nawrotów) oraz terapia fotodynamiczna i leczenie miejscowe (5-FU, imikwimod) są stosowane w zależności od lokalizacji, wielkości i podtypu histologicznego guza. Wybór metody leczenia uwzględnia także czynniki ryzyka, takie jak lokalizacja (obszary L, M, H), typ histologiczny, granice guza, ryzyko nawrotu oraz stan ogólny pacjenta.
5-fluorouracyl, cemiplimab, chirurgia laserowa, chirurgia Mohsa, ciekły azot, imikwimod, immunoterapia, inhibitor PD-1, inhibitor szlaku Hedgehog, krioterapia, leczenie miejscowe, łyżeczkowanie i elektrokoagulacja, radioterapia, rak podstawnokomórkowy, sonidegib, terapia fotodynamiczna, terapia neoadjuwantowa, wismodegib, wycięcie chirurgiczne