stan silnego pobudzenia psychotycznego
Wskazanie

Stan silnego pobudzenia psychotycznego charakteryzuje się ostrym niepokojem, pobudzeniem ruchowym, agresją, dezorganizacją myślenia oraz zaburzeniem postrzegania rzeczywistości. Występuje najczęściej w przebiegu ostrych psychoz, schizofrenii, zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, majaczenia, zatruć substancjami psychoaktywnymi lub zespołów odstawiennych. Stan ten wymaga natychmiastowej interwencji ze względu na zagrożenie dla pacjenta i otoczenia.

W farmakoterapii silnego pobudzenia psychotycznego stosuje się przede wszystkim leki przeciwpsychotyczne, najczęściej w formie pozajelitowej dla szybkiego efektu terapeutycznego. W Polsce stosowane są m.in. Haloperidol WZF, Clopixol Acuphase (zuklopentiksol), Cisordinol (zuklopentiksol), Fluanxol (flupentiksol), Rispolept Consta (risperidon), Zyprexa (olanzapina) oraz Xeplion (paliperidon). W razie konieczności dodatkowo podaje się benzodiazepiny, np. Relanium (diazepam) czy Clonazepamum TZF (klonazepam).

Największym wyzwaniem w leczeniu pacjenta w stanie silnego pobudzenia psychotycznego jest zapewnienie bezpieczeństwa zarówno jemu samemu, jak i personelowi medycznemu. Często konieczne jest zastosowanie przymusu bezpośredniego zgodnie z obowiązującymi przepisami. Trudności obejmują również właściwą diagnostykę różnicową, gdyż pobudzenie może wynikać z różnych przyczyn, w tym organicznych. Dodatkowym problemem jest ryzyko działań niepożądanych stosowanych leków, takich jak zespół pozapiramidowy, złośliwy zespół neuroleptyczny czy nadmierna sedacja.

Optymalne postępowanie wymaga indywidualnego doboru leków uwzględniającego ich profil działań niepożądanych, wcześniejszą odpowiedź na leczenie oraz stan somatyczny pacjenta. Po opanowaniu ostrego stanu konieczne jest wdrożenie długoterminowego leczenia choroby podstawowej, co często bywa utrudnione przez niski poziom współpracy pacjenta i brak wglądu w chorobę.