Leki w grupie
„leki przeciwświądowe”

Leki przeciwświądowe to grupa preparatów stosowanych w celu łagodzenia lub eliminowania świądu skóry, który może towarzyszyć różnym schorzeniom dermatologicznym, alergicznym czy systemowym. Mechanizm działania tych leków opiera się głównie na blokowaniu receptorów histaminowych, zmniejszaniu reakcji zapalnych lub działaniu miejscowo znieczulającym.

Główną podgrupę leków przeciwświądowych stanowią leki przeciwhistaminowe, które blokują receptory H1 i hamują działanie histaminy – głównego mediatora świądu. Do najczęściej stosowanych należą: cetryzyna (Zyrtec, Allertec), loratadyna (Claritine, Loratan), bilastyna (Clatra), desloratadyna (Aerius, Delortan), feksofenadyna (Allegra, Telfast) oraz clemastyna (Clemastinum). Leki przeciwhistaminowe I generacji (np. hydroksyzyna – Atarax, Hydroxyzinum) mają dodatkowe działanie uspokajające i przeciwlękowe, co może być korzystne przy świądzie nasilającym się w nocy.

Drugą ważną podgrupę stanowią miejscowe preparaty przeciwświądowe, zawierające substancje takie jak: mentol (Menthol), kamfora (Camphor), polidokanol (Tannicum), dimetinden (Fenistil), lidokaina (Xylocaine) czy pramokaina (Pramocainum). Na rynku dostępne są również preparaty złożone, łączące różne mechanizmy działania, np. Dermophenazol, Fenistil Gel czy Draphenduo.

W ciężkich przypadkach świądu stosuje się również kortykosteroidy, zarówno miejscowo (hydrokortyzon, mometazon, betametazon), jak i ogólnoustrojowo (prednizon, metylprednizolon). W świądzie cholestatycznym skuteczne są leki wiążące kwasy żółciowe, takie jak cholestyramina (Quantalan) czy kwas ursodeoksycholowy (Ursopol, Ursocam).

Największą zaletą leków przeciwświądowych jest szybkie łagodzenie dokuczliwego objawu, jakim jest świąd, co znacząco poprawia komfort życia pacjentów i zapobiega samouszkodzeniom skóry wskutek drapania. Nowoczesne leki przeciwhistaminowe II generacji mają tę przewagę, że nie powodują senności i można je stosować długotrwale.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków przeciwświądowych obejmują głównie działania niepożądane. Leki przeciwhistaminowe I generacji powodują senność, upośledzenie zdolności prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Miejscowe preparaty mogą wywoływać reakcje alergiczne. Długotrwałe stosowanie kortykosteroidów wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, w tym ścieńczeniem skóry, rozstępami czy zaburzeniami endokrynologicznymi. Istotnym problemem jest również możliwość maskowania objawów poważniejszych chorób, gdy świąd jest jedynie ich symptomem.

Leki przeciwświądowe można podzielić ze względu na mechanizm działania na: przeciwhistaminowe (blokujące receptory H1), miejscowo znieczulające, przeciwzapalne (kortykosteroidy), specyficzne dla świądu cholestatycznego (cholestyramina, kwas ursodeoksycholowy), oraz działające na ośrodkowy układ nerwowy (gabapentyna, pregabalina przy świądzie neurogennym). Dodatkowo wyróżnia się leki o działaniu miejscowym (kremy, maści, żele) oraz ogólnoustrojowym (tabletki, syropy, zastrzyki).

Lista leków w tej grupie

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl