objaw lęku towarzyszący zaburzeniu psychicznemu takim jak schizofrenia
Wskazanie

Objawy lękowe towarzyszące schizofrenii stanowią istotny element obrazu klinicznego tej choroby, dotykający od 30 do 85% pacjentów. Lęk może występować jako część objawów pozytywnych (np. towarzysząc urojeniom prześladowczym), negatywnych (np. wycofanie społeczne), a także jako niezależny objaw współistniejący. Często nasila się w okresach zaostrzeń choroby, ale może utrzymywać się również w fazie remisji, co znacząco obniża jakość życia pacjentów.

W farmakoterapii lęku towarzyszącego schizofrenii stosuje się przede wszystkim leki przeciwpsychotyczne nowej generacji, które same w sobie mogą wykazywać działanie przeciwlękowe. Należą do nich: olanzapina (Zolafren, Zalasta, Olzapin), kwetiapina (Ketrel, Kvetiplex, Kventiax), risperidon (Rispolept, Lepticon, Orizon) oraz aripiprazol (Abilify, Apra, Aryzalera). W przypadkach nasilonych objawów lękowych stosuje się dodatkowo benzodiazepiny, takie jak diazepam (Relanium), alprazolam (Xanax, Zomiren) czy klorazepat (Cloranxen), jednak ze względu na ryzyko uzależnienia powinny być stosowane krótkoterminowo.

Największą trudnością w leczeniu objawów lękowych u pacjentów ze schizofrenią jest odróżnienie ich od akatyzji (niepokoju ruchowego), która może być skutkiem ubocznym leków przeciwpsychotycznych. Dodatkowo wyzwaniem jest ryzyko interakcji lekowych przy stosowaniu terapii złożonej oraz zwiększone ryzyko nadużywania substancji psychoaktywnych przez pacjentów próbujących „samoleczenia” objawów lękowych. Trudność stanowi również niższa współpraca pacjentów ze schizofrenią w procesie terapeutycznym, co może wynikać z braku wglądu w chorobę, objawów negatywnych lub paranoidalnych.

Optymalne postępowanie wymaga połączenia farmakoterapii z interwencjami psychospołecznymi, takimi jak psychoedukacja, terapia poznawczo-behawioralna ukierunkowana na objawy lękowe oraz trening umiejętności radzenia sobie ze stresem. Ważne jest monitorowanie skuteczności leczenia przy użyciu standaryzowanych skal oceniających nasilenie lęku oraz dostosowywanie strategii terapeutycznej do indywidualnych potrzeb pacjenta.