Wpływ pregabaliny na płodność, ciążę i laktację – informacje dla lekarza

Preparat Naxalgan zawierający pregabalinę, dostępny w dawkach 75 mg, 150 mg oraz 300 mg w postaci kapsułek twardych, wymaga szczególnej uwagi w kontekście stosowania u pacjentek w wieku rozrodczym, kobiet ciężarnych oraz karmiących piersią. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które powinny zostać przekazane pacjentkom przez lekarza prowadzącego.¹

Kobiety w wieku rozrodczym i antykoncepcja

Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną metodę antykoncepcji przez cały okres leczenia pregabaliną. Obowiązek poinformowania pacjentki o konieczności stosowania antykoncepcji wynika z potencjalnego ryzyka toksycznego wpływu pregabaliny na rozwijający się płód. Lekarz powinien przeprowadzić szczegółowy wywiad dotyczący metod antykoncepcyjnych stosowanych przez pacjentkę i w razie potrzeby zalecić modyfikację lub wdrożenie odpowiedniej metody.²

Stosowanie pregabaliny w ciąży

Dane przedkliniczne z badań na modelach zwierzęcych jednoznacznie wykazały toksyczny wpływ pregabaliny na rozród. Badania farmakokinetyczne potwierdziły, że pregabalina przenika przez łożysko u szczurów, a dane ekstrapolacyjne wskazują, że podobne przenikanie może zachodzić również u ludzi. Fakt ten ma istotne znaczenie kliniczne ze względu na potencjalne narażenie rozwijającego się płodu na działanie substancji czynnej.³

Ryzyko poważnych wad wrodzonych

Szczególnie istotne dane pochodzą z obszernego badania obserwacyjnego przeprowadzonego w krajach skandynawskich, które objęło ponad 2700 ciąż z ekspozycją na pregabalinę w pierwszym trymestrze. Badanie to wykazało zwiększoną częstość występowania poważnych wad wrodzonych (MCM – major congenital malformation) w populacji dzieci narażonych na pregabalinę w porównaniu z populacją bez takiej ekspozycji. Częstość wad wrodzonych wynosiła 5,9% w grupie narażonej na pregabalinę wobec 4,1% w grupie bez ekspozycji.⁴

Analiza statystyczna wykazała, że skorygowany współczynnik zapadalności dla ciężkich wad wrodzonych w grupie narażonej na pregabalinę w pierwszym trymestrze był nieznacznie wyższy niż w populacji nienarażonej [1,14 (0,96–1,35)]. Porównanie z populacjami pacjentek stosujących inne leki psychiatryczne wykazało, że ryzyko to było także wyższe niż w przypadku stosowania lamotryginy [1,29 (1,01-1,65)] oraz duloksetyny [1,39 (1,07–1,82)].⁵

Szczegółowa analiza rodzajów wad wrodzonych ujawniła podwyższone ryzyko wystąpienia:

• Wad rozwojowych układu nerwowego – należy wyjaśnić pacjentce potencjalne implikacje neurologiczne
• Wad rozwojowych narządu wzroku – mogących prowadzić do zaburzeń widzenia
• Rozszczepów ustno-twarzowych – w tym rozszczepu wargi i/lub podniebienia
• Wad rozwojowych dróg moczowych i narządów płciowych – które mogą wymagać interwencji chirurgicznej po urodzeniu

Lekarz powinien poinformować pacjentkę, że mimo statystycznie istotnych wyników, badane liczebności były stosunkowo niewielkie, a szacunki mogą być nieprecyzyjne.⁶

Zalecenia dotyczące stosowania w ciąży

W świetle powyższych danych, preparatu Naxalgan nie należy stosować w okresie ciąży, chyba że spodziewane korzyści dla matki znacząco przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. Decyzja o kontynuacji lub zaprzestaniu leczenia powinna być podejmowana indywidualnie, po dokładnej analizie stosunku korzyści do ryzyka.⁷

Rekomendowane jest, aby lekarz prowadzący:

1. Poinformował pacjentkę o ryzyku związanym ze stosowaniem pregabaliny w ciąży
2. Omówił alternatywne metody leczenia, jeśli są dostępne
3. W przypadku decyzji o kontynuacji leczenia – wdrożył intensywny monitoring ciąży, w tym badania USG wysokiej rozdzielczości
4. Skierował pacjentkę do specjalisty perinatologii w celu dodatkowej konsultacji

Stosowanie podczas karmienia piersią

Dane farmakokinetyczne jednoznacznie wskazują, że pregabalina przenika do mleka kobiecego. Dotychczasowe badania nie dostarczyły jednoznacznych informacji na temat wpływu pregabaliny na organizm karmionego dziecka. Potencjalne efekty, zarówno krótko- jak i długoterminowe, pozostają nieznane.⁸

W związku z tym, lekarz powinien przeprowadzić z pacjentką szczegółową rozmowę dotyczącą bilansu korzyści i ryzyka, uwzględniając:

• Korzyści wynikające z karmienia piersią dla dziecka (ochrona immunologiczna, optymalny rozwój, więź z matką)
• Korzyści wynikające z leczenia pregabaliną dla matki (kontrola objawów choroby podstawowej)
• Potencjalne ryzyko dla dziecka związane z ekspozycją na pregabalinę poprzez mleko matki

Na podstawie indywidualnej oceny, należy podjąć decyzję o przerwaniu karmienia piersią lub zaprzestaniu podawania pregabaliny. W przypadku konieczności kontynuacji leczenia pregabaliną, zaleca się rozważenie alternatywnych metod karmienia dziecka.⁹

Wpływ na płodność

Oceniając wpływ pregabaliny na płodność, należy rozróżnić dane kliniczne dotyczące ludzi oraz wyniki badań na modelach zwierzęcych, a także dane odnoszące się do płodności kobiet i mężczyzn.¹⁰

Wpływ na płodność kobiet

Aktualnie brak jest danych klinicznych dotyczących wpływu pregabaliny na płodność u kobiet. Lekarz powinien poinformować pacjentki o braku tych danych oraz o wynikach badań przedklinicznych, które wskazują na potencjalnie niekorzystny wpływ na rozród u samic szczurów. Znaczenie kliniczne tych obserwacji u ludzi pozostaje nieustalone.¹¹

Wpływ na płodność mężczyzn

W przeciwieństwie do danych dotyczących kobiet, dostępne są wyniki badania klinicznego oceniającego wpływ pregabaliny na ruchliwość plemników u zdrowych mężczyzn. W badaniu tym podawano pregabalinę w wysokiej dawce 600 mg/dobę przez okres 3 miesięcy, nie stwierdzając negatywnego wpływu na parametry ruchliwości plemników.¹²

Jednakże badania przedkliniczne na samcach szczurów wykazały niekorzystny wpływ na rozród i rozwój. Podobnie jak w przypadku danych dotyczących samic, kliniczne znaczenie tych obserwacji u ludzi nie zostało ustalone. Lekarz powinien poinformować pacjenta o dostępnych danych z badań klinicznych oraz o wynikach badań przedklinicznych, podkreślając jednocześnie pewne ograniczenia w ich interpretacji i ekstrapolacji do populacji ludzkiej.¹³

Zalecenia praktyczne dla lekarza

Podsumowując, lekarz prowadzący terapię pregabaliną (Naxalgan) u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych lub karmiących piersią, powinien:

• Przeprowadzić dokładny wywiad dotyczący planów prokreacyjnych, statusu ciąży oraz stosowanych metod antykoncepcji
• Poinformować pacjentkę o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji podczas leczenia
• Wyjaśnić ryzyko związane ze stosowaniem pregabaliny w ciąży, w szczególności zwiększone ryzyko poważnych wad wrodzonych
• U kobiet ciężarnych rozważyć alternatywne metody leczenia, a pregabalinę stosować tylko wtedy, gdy korzyści dla matki zdecydowanie przewyższają ryzyko dla płodu
• Omówić kwestie związane z karmieniem piersią i wspólnie z pacjentką podjąć decyzję o kontynuacji lub zaprzestaniu leczenia pregabaliną lub karmienia piersią
• Odpowiedzieć na pytania pacjentki dotyczące wpływu leku na płodność
• Udokumentować przeprowadzoną rozmowę w dokumentacji medycznej pacjentki

Należy podkreślić, że decyzje terapeutyczne powinny być podejmowane indywidualnie, z uwzględnieniem specyficznej sytuacji klinicznej, preferencji pacjentki oraz aktualnych danych naukowych.¹⁴