atypowy guz chrzęstny
Atypowy guz chrzęstny (ang. atypical cartilaginous tumor, ACT) to łagodny nowotwór kości wywodzący się z tkanki chrzęstnej, wcześniej klasyfikowany jako chrzęstniakomięsak (chondrosarcoma) pierwszego stopnia. Zmiana terminologii przez WHO w 2013 roku miała na celu lepsze odzwierciedlenie łagodnego przebiegu klinicznego tego guza.
Atypowe guzy chrzęstne najczęściej występują w długich kościach, szczególnie w kości udowej, ramiennej i piszczelowej, a także w obręczy barkowej i miednicznej. Charakteryzują się powolnym wzrostem i niskim potencjałem przerzutowym. Klinicznie mogą objawiać się bólem, obrzękiem lub być przypadkowym znaleziskiem w badaniach obrazowych.
W diagnostyce atypowych guzów chrzęstnych kluczową rolę odgrywają badania obrazowe – RTG, TK i MRI. Radiologicznie guzy te prezentują się jako dobrze odgraniczone zmiany z kalcyfikacjami i ubytkami w warstwie korowej kości. Histopatologicznie charakteryzują się umiarkowaną gęstością komórek chrzęstnych, niewielką atypią komórkową i obecnością macierzy chrzęstnej.
Leczenie atypowych guzów chrzęstnych obejmuje najczęściej wyłyżeczkowanie zmiany z następczym wypełnieniem ubytku cementem kostnym lub przeszczepem. W przypadku zmian w kościach długich można rozważyć również zabieg kriochirurgii. Ze względu na niskie ryzyko nawrotu, po całkowitym usunięciu zmiany rokowanie jest bardzo dobre.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Chondrosarcoma – Epidemiologia
Chrzęstniakomięsak (chondrosarcoma) to złośliwy nowotwór kości wywodzący się z tkanki chrzęstnej, stanowiący 20-30% pierwotnych mięsaków kości, z dominującą postacią konwencjonalną (80-90%). Zapadalność wynosi od 1 na 100 000 do 1 na 200 000 osób rocznie, z ASIR 1-3/milion, a w USA około 1/200 000. Najczęściej lokalizuje się w szkielecie osiowym (miednica, żebra, kość biodrowa) oraz bliższej części kości udowej i ramiennej. Średni wiek zachorowania to 51 lat, z przewagą mężczyzn. Podtypy histologiczne różnią się wiekiem występowania i rokowaniem: chrzęstniakomięsak mezenchymalny (2-4%) dotyczy młodszych pacjentów (20-30 lat) i cechuje się wysokim ryzykiem przerzutów, natomiast chrzęstniakomięsak odróżnicowany (10%) ma agresywny przebieg i najgorsze rokowanie. Przerzuty odległe występują u 8-38% pacjentów, głównie do płuc, a przerzuty do węzłów chłonnych są rzadkie (~1,3%). Wskaźnik 5-letniego przeżycia wynosi około 74-75%, zróżnicowany w zależności od stadium: lokalne 91%, regionalne 76%, odległe 17%. Niezależne czynniki prognostyczne to stopień złośliwości, stadium zaawansowania, wiek >75 lat, wielkość guza >20 cm oraz lokalizacja (gorsze rokowanie w miednicy).
atypowy guz chrzęstny, badanie histologiczne, choroba przerzutowa, choroba resztkowa, chrzęstniakomięsak, chrzęstniakomięsak mezenchymalny, chrzęstniakomięsak odróżnicowany, dehydrogenaza izocytrynianowa, gen supresorowy nowotworu, kość ramienna, kość twarzoczaszki, kość udowa, macierz chrzęstna, miednica, mięsak kości, mięsak kościopochodny, nawrót miejscowy, nowotwór kości, przerzut do płuc, przerzut do węzłów chłonnych, przerzut odległy, radiogram klatki piersiowej, resekcja chirurgiczna, stopień zaawansowania guza, szpiczak mnogi, tkanka chrzęstna, tomografia komputerowa klatki piersiowej, wskaźnik przeżycia 5-letniego, współczynnik zapadalności, żebro - Leksykon chorób i schorzeń
Chondrosarcoma – Diagnostyka i diagnoza
Chondrosarcoma to złośliwy nowotwór kości wywodzący się z komórek chrzęstnych, stanowiący 20-27% pierwotnych nowotworów kości, najczęściej lokalizujący się w miednicy, kościach długich, łopatkach, mostku i żebrach. Diagnostyka jest wyzwaniem ze względu na konieczność różnicowania między stopniami złośliwości oraz od łagodnych zmian enchondroma. Kluczowe jest połączenie wywiadu, badania klinicznego, obrazowania (RTG, TK, MRI, PET) oraz biopsji, która pozostaje złotym standardem potwierdzenia rozpoznania. Charakterystyczne cechy radiologiczne obejmują zwapnienia typu „popcornowego” i destrukcję korową, a MRI pozwala ocenić inwazję i relacje anatomiczne guza. W diagnostyce różnicowej pomocne są także biomarkery molekularne, takie jak mutacje IDH1/2 oraz transkrypt HEY1-NCOA2 w podtypie mezenchymalnym. 18F-FDG PET/CT wykazuje wysoką czułość (0,94) i swoistość (0,89) w rozpoznawaniu chondrosarcoma, choć SUVmax nie jest wystarczający do stopniowania.
atypowy guz chrzęstny, badanie przedmiotowe, biopsja igłowa, choroba zwyrodnieniowa stawów, dehydrogenaza izocytrynianowa, enchondroma, fluorodeoksyglukoza, klasyfikacja WHO, konwencjonalny chondrosarcoma, kostniakomięsak, mezenchymalny chondrosarcoma, obrazowanie EOS, obrzęk, odróżnicowany chondrosarcoma, periostyna, PET-CT, pozytonowa tomografia emisyjna, przerzuty do płuc, rezonans magnetyczny, schorzenia dziedziczne, scyntygrafia kości, stopień złośliwości guza, szpiczak mnogi, tomografia komputerowa, zapalenie kości i szpiku, złamanie patologiczne, złośliwy nowotwór kości