Przedawkowanie
Mepiwakaina

Przedawkowanie mepiwakainy

Mepiwakaina jest miejscowym środkiem znieczulającym, stosowanym często w stomatologii, dostępnym w różnych preparatach, takich jak Mepidont 2% z adrenaliną, Mepidont 3%, Scandivin czy Scandonest. Przedawkowanie tego leku może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.¹

Rodzaje przedawkowania

Przedawkowanie mepiwakainy może być klasyfikowane jako:²

• Przedawkowanie bezwzględne – wynikające z wstrzyknięcia dawek przekraczających maksymalną zalecaną dawkę
• Przedawkowanie względne – spowodowane wstrzyknięciem zwykle nietoksycznej dawki, ale w szczególnych okolicznościach, takich jak:
  • Niezamierzone wstrzyknięcie donaczyniowe
  • Nietypowo szybkie wchłanianie do krążenia ogólnoustrojowego
  • Spowolniony metabolizm i eliminacja produktu

³

Czas wystąpienia objawów

Dynamika wystąpienia objawów toksycznych zależy od rodzaju przedawkowania:⁴

• Przedawkowanie względne: objawy pojawiają się zwykle w ciągu 1-3 minut od podania
• Przedawkowanie bezwzględne: objawy toksyczności, w zależności od miejsca wstrzyknięcia, występują po około 20-30 minutach od wstrzyknięcia

⁵

Mechanizm toksyczności

Stany nagłe będące następstwem stosowania miejscowych środków znieczulających związane są głównie z dużymi stężeniami leku w osoczu, spowodowanymi najczęściej przypadkowym wstrzyknięciem dożylnym.⁶ Działania niepożądane związane z toksycznością mogą wystąpić przy stężeniach mepiwakainy w osoczu powyżej 5 mg/L, natomiast drgawki mogą pojawić się przy stężeniu 10 mg/L lub większym.⁷

Warto podkreślić, że kwasica zaostrza toksyczne działanie produktów do znieczulenia miejscowego, w tym mepiwakainy.⁸ W przypadku szybkiego wstrzyknięcia do naczynia, wysokie stężenie mepiwakainy we krwi w tętnicach wieńcowych może prowadzić do niewydolności mięśnia sercowego i potencjalnie do zatrzymania czynności serca, zanim nastąpi uszkodzenie OUN, choć dane dotyczące tego mechanizmu pozostają kontrowersyjne.⁹

Objawy przedawkowania

Działanie toksyczne mepiwakainy zależne jest od wielkości dawki i obejmuje postępujące, coraz poważniejsze objawy neurologiczne, następnie naczyniowe, dotyczące układu oddechowego, a w końcu układu sercowo-naczyniowego.¹⁰

Toksyczne działanie na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) rozwija się stopniowo z objawami i reakcjami o wzrastającym nasileniu. Wystąpienie jakichkolwiek wczesnych objawów podczas wstrzykiwania stanowi poważny sygnał ostrzegawczy, a podawanie leku należy natychmiast przerwać.¹¹

Objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego występują przy stężeniach mepiwakainy w osoczu przekraczających te, które wpływają toksycznie na ośrodkowy układ nerwowy. Dlatego są zwykle poprzedzone objawami toksyczności ze strony OUN, jeśli pacjent nie został wprowadzony w znieczulenie ogólne lub nie otrzymał silnych leków uspokajających (np. z grupy benzodiazepin lub barbituranów).¹²

^13
14
15

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku wystąpienia objawów przedawkowania mepiwakainy, kluczowe jest natychmiastowe wdrożenie odpowiedniego postępowania terapeutycznego:¹⁶

1. Przerwanie podawania leku – po wystąpieniu pierwszego niepokojącego objawu należy natychmiast przerwać podawanie mepiwakainy.¹⁷
2. Zapewnienie drożności dróg oddechowych:
   • Ułożenie pacjenta w pozycji poziomej
   • Upewnienie się, że oddycha swobodnie
   • W razie potrzeby podanie tlenu
   • W przypadku bezdechu zastosowanie sztucznego oddychania

¹⁸

3. Leczenie drgawek:
   • Podanie diazepamu w dawkach od 10-20 mg i.v.
   • Unikanie stosowania barbituranów (mogą nasilać depresję rdzenia przedłużonego)
   • Unikanie analeptyków działających na rdzeń przedłużony (zwiększają zużycie tlenu)

¹⁹

4. Wspomaganie układu krążenia:
   • Dożylne zastosowanie glikokortykosteroidów w odpowiednich dawkach
   • Podanie rozcieńczonych roztworów środków pobudzających receptory alfa i beta o działaniu obkurczającym naczynia (np. mefentermina, metaraminol)
   • Podanie siarczanu atropiny
   • W przypadku depresji sercowo-naczyniowej (niedociśnienie, bradykardia): odpowiednie leczenie płynami dożylnymi, lekami obkurczającymi naczynia i/lub lekami działającymi inotropowo

^20
21

5. Leczenie kwasicy – niezbędne do zmniejszenia toksycznego działania mepiwakainy²²
6. Resuscytacja krążeniowo-oddechowa – w przypadku zatrzymania krążenia może być konieczna długotrwała resuscytacja²³
7. Zakwaszenie moczu – może przyspieszyć eliminację mepiwakainy (dializa nie jest skuteczna w leczeniu przedawkowania tego leku)²⁴

Postępowanie u dzieci i młodzieży

W przypadku dzieci i młodzieży należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ maksymalna zalecana dawka może zostać łatwo przekroczona, zwłaszcza przy stosowaniu wyższych stężeń mepiwakainy (3%).²⁵ Dawkowanie leków w leczeniu przedawkowania u pacjentów pediatrycznych powinno być dostosowane proporcjonalnie do wieku i masy ciała dziecka.²⁶

Zapobieganie przedawkowaniu

Kluczowe znaczenie w zapobieganiu przedawkowaniu mepiwakainy ma przestrzeganie maksymalnych zalecanych dawek, dokładna aspiracja przed wstrzyknięciem w celu uniknięcia podania donaczyniowego oraz uważne monitorowanie stanu pacjenta podczas podawania leku. W przypadku pojawienia się jakichkolwiek wczesnych objawów toksyczności, podawanie leku należy natychmiast przerwać.²⁷