Przeciwwskazania stosowania
Lewomepromazyna

Przeciwwskazania stosowania lewomepromazyny

Lewomepromazyna, jako substancja czynna z grupy pochodnych fenotiazyny o działaniu przeciwpsychotycznym, podlega ścisłym ograniczeniom w stosowaniu. Znajomość przeciwwskazań jej stosowania jest niezbędna dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjentów. Poniżej przedstawiono szczegółowe omówienie sytuacji klinicznych, w których podawanie lewomepromazyny jest przeciwwskazane.^{1 2}

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Stosowanie lewomepromazyny jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną, inne pochodne fenotiazyny lub którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparatach Levomentis i Tisercin. Warto zwrócić uwagę, że oba preparaty zawierają laktozę jednowodną (Levomentis – 51,2 mg, Tisercin – 40 mg w tabletce), co może mieć znaczenie u pacjentów z nietolerancją laktozy.^{3 4 5}

Zaburzenia neurologiczne

Lewomepromazyna jest przeciwwskazana w szeregu schorzeń neurologicznych, które mogą ulec nasileniu po jej zastosowaniu:

• Złośliwy zespół neuroleptyczny w wywiadzie – stan zagrażający życiu, mogący wystąpić jako skutek uboczny leków przeciwpsychotycznych
• Choroba Parkinsona – ze względu na działanie antydopaminergiczne, lewomepromazyna może nasilać objawy parkinsonowskie
• Stwardnienie rozsiane – może dojść do nasilenia objawów choroby
• Miastenia (myasthenia gravis) – ze względu na potencjalnie niekorzystny wpływ na transmisję nerwowo-mięśniową
• Porażenie połowicze – stan, w którym istnieje ryzyko pogorszenia funkcji neurologicznych

^{6 7}

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

Ze względu na właściwości hipotensyjne lewomepromazyny, jej stosowanie jest przeciwwskazane w przypadku:

• Ciężkiej kardiomiopatii (niewydolności serca) – gdzie spadek ciśnienia może prowadzić do dekompensacji i zaostrzenia niewydolności
• Istotnej klinicznie hipotonii – gdzie dalsze obniżenie ciśnienia może prowadzić do zaburzeń perfuzji tkankowej
• Guza chromochłonnego (pheochromocytoma) – gdzie lek może sprowokować przełom nadciśnieniowy

^{8 9}

Zaburzenia układu moczowego i narządu wzroku

Ze względu na działanie antycholinergiczne, lewomepromazyna jest przeciwwskazana u pacjentów z:

• Jaskrą z wąskim kątem przesączania – gdzie może dojść do zwiększenia ciśnienia śródgałkowego i zaostrzenia choroby
• Retencją moczu – gdzie działanie antycholinergiczne może nasilić zatrzymanie moczu

^{10 11}

Zaburzenia funkcji narządów wewnętrznych

Lewomepromazyna jest przeciwwskazana u pacjentów z:

• Ciężkimi zaburzeniami czynności nerek – ze względu na ryzyko kumulacji leku i nasilenia działań niepożądanych
• Ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby – gdzie metabolizm leku może być upośledzony, prowadząc do wzrostu jego stężenia we krwi

^{12 13}

Choroby układu krwiotwórczego

Stosowanie lewomepromazyny jest przeciwwskazane w przypadku:

• Chorób układu krwiotwórczego i zaburzeń szpiku kostnego (w tym agranulocytozy) – ze względu na ryzyko nasilenia istniejących zaburzeń hematologicznych
• Porfirii – choroby metabolicznej, gdzie lewomepromazyna może wywołać napad porfirii

^{14 15}

Interakcje lekowe jako przeciwwskazania

Lewomepromazyna jest przeciwwskazana przy jednoczesnym stosowaniu:

• Leków hipotensyjnych – ze względu na ryzyko synergistycznego działania obniżającego ciśnienie tętnicze
• Inhibitorów monoaminooksydazy (MAO) – ze względu na ryzyko niebezpiecznych interakcji farmakodynamicznych

^{16 17}

Stany obniżenia świadomości i przedawkowanie innych substancji

Przeciwwskazane jest podawanie lewomepromazyny w przypadkach:

• Przedawkowania środków działających depresyjnie na OUN (alkohol, środki do znieczulenia ogólnego, leki nasenne)
• Urazu mózgu lub poważnego zmniejszenia stopnia świadomości (np. przy zatruciach lekami)

^{18 19}

Przeciwwskazania związane z wiekiem i okresem karmienia piersią

Produkty zawierające lewomepromazynę (Levomentis, Tisercin) nie powinny być stosowane w następujących przypadkach:

• U dzieci poniżej 12 roku życia – ze względu na brak badań dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej
• W okresie karmienia piersią – ze względu na przenikanie leku do mleka matki i potencjalne ryzyko dla niemowlęcia

^{20 21}

Zalecenia praktyczne dla lekarzy

Ocena pacjenta przed wdrożeniem leczenia

Przed rozpoczęciem terapii lewomepromazyną należy przeprowadzić dokładny wywiad oraz badanie przedmiotowe w celu wykluczenia przeciwwskazań. Szczególną uwagę należy zwrócić na:

• Wywiad alergologiczny – reakcje nadwrażliwości na fenotiazyny lub inne leki
• Stan układu sercowo-naczyniowego – pomiar ciśnienia tętniczego, ocena wydolności serca
• Obecność chorób neurologicznych – szczególnie tych wymienionych jako przeciwwskazania
• Funkcję nerek i wątroby – zaleca się wykonanie podstawowych badań biochemicznych
• Parametry hematologiczne – morfologia krwi z rozmazem
• Ocenę okulistyczną – w kierunku jaskry z wąskim kątem przesączania
• Wywiad w kierunku zaburzeń oddawania moczu

^{22 23}

Monitorowanie leczenia i ocena ryzyka

Przy odradzaniu stosowania lewomepromazyny pacjentowi należy uwzględnić:

• Bilans korzyści i ryzyka – w przypadkach względnych przeciwwskazań
• Możliwość zastosowania alternatywnego leczenia o mniejszym profilu działań niepożądanych
• Potrzebę regularnego monitorowania pacjenta w przypadku konieczności zastosowania leku mimo istnienia czynników ryzyka
• Edukację pacjenta odnośnie potencjalnych objawów niepożądanych wymagających natychmiastowego kontaktu z lekarzem

^{24 25}

Szczególne grupy pacjentów

Odradzanie stosowania lewomepromazyny powinno być szczególnie rozważone w następujących grupach pacjentów, nawet jeśli nie występują bezwzględne przeciwwskazania:

• Pacjenci w podeszłym wieku – ze względu na większą wrażliwość na działania niepożądane, w tym hipotonię ortostatyczną i sedację
• Pacjenci z zaburzeniami elektrolitowymi – zwiększone ryzyko arytmii
• Pacjenci z wywiadem zaburzeń rytmu serca – ze względu na potencjalne działanie proarytmogenne
• Osoby przyjmujące liczne leki – ze względu na ryzyko interakcji
• Pacjenci z cukrzycą – pochodne fenotiazyny mogą wpływać na kontrolę glikemii
• Pacjenci z padaczką lub czynnikami predysponującymi do drgawek – lewomepromazyna może obniżać próg drgawkowy

^{26 27}