Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Lewomepromazyna

Wpływ lewomepromazyny na płodność, ciążę i laktację

Lewomepromazyna, jako lek przeciwpsychotyczny z grupy fenotiazyn, wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Informacje podane poniżej stanowią kluczowe wskazówki dla lekarzy prowadzących terapię z zastosowaniem preparatów zawierających lewomepromazynę (Levomentis, Tisercin).¹

Wpływ na ciążę

Lewomepromazyna przenika przez barierę łożyskową. Obecnie nie dysponujemy kompletną i jednoznaczną dokumentacją potwierdzającą pełne bezpieczeństwo stosowania lewomepromazyny w okresie ciąży.² Dostępne badania eksperymentalne na modelach zwierzęcych (szczury, króliki) z wykorzystaniem haloperydolu, innego leku blokującego receptory dopaminergiczne, wykazały w późnym okresie ciąży zaburzenia behawioralne dotyczące zdolności uczenia się oraz zakłócenia funkcji motorycznych. Nie można wykluczyć, że podobny efekt może wystąpić przy stosowaniu wszystkich związków blokujących receptory dopaminowe, w tym lewomepromazyny.³

W literaturze medycznej opisano przypadki wad wrodzonych u dzieci matek przyjmujących fenotiazyny, jednakże bezpośredni związek przyczynowy między ekspozycją na te leki a obserwowanymi wadami nie został naukowo udowodniony.^{4 5}

Zalecenia dotyczące poszczególnych trymestrów ciąży

Ze względu na brak danych z kontrolowanych badań klinicznych, obowiązują następujące wytyczne dotyczące stosowania lewomepromazyny w poszczególnych okresach ciąży:⁶

• Pierwszy trymestr ciąży: stosowanie lewomepromazyny jest przeciwwskazane
• Drugi i trzeci trymestr ciąży: stosowanie można rozważyć wyłącznie po starannym przeanalizowaniu stosunku potencjalnych korzyści dla matki względem ryzyka dla rozwijającego się płodu, przy zastosowaniu najniższej skutecznej dawki terapeutycznej

⁷

Zgodnie z klasyfikacją FDA dotyczącą bezpieczeństwa stosowania leków w okresie ciąży, lewomepromazyna należy do kategorii C, co oznacza konieczność przeprowadzenia starannej oceny stosunku korzyści do ryzyka przed podjęciem decyzji o wdrożeniu leczenia.⁸

Ryzyko dla noworodków po ekspozycji w trzecim trymestrze

Noworodki, które były narażone na działanie leków przeciwpsychotycznych, w tym lewomepromazyny, w ostatnim trymestrze ciąży, znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych o różnym nasileniu i czasie trwania. Do najczęściej obserwowanych objawów należą:^{9 10}

• Objawy pozapiramidowe
• Objawy odstawienne
• Pobudzenie psychoruchowe
• Zaburzenia napięcia mięśniowego (zarówno wzmożone, jak i obniżone)
• Drżenia
• Nadmierna senność
• Zespół zaburzeń oddechowych
• Trudności podczas karmienia

^{11 12}

Ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia powyższych zaburzeń, obowiązkowe jest staranne monitorowanie stanu klinicznego noworodków, których matki w trzecim trymestrze ciąży przyjmowały lewomepromazynę.^{13 14}

Wpływ na laktację

Lewomepromazyna przenika do mleka kobiecego. Nie dysponujemy pełnymi danymi umożliwiającymi jednoznaczne określenie bezpieczeństwa stosowania tego leku w okresie karmienia piersią.^{15 16}

Z uwagi na brak kontrolowanych badań klinicznych oceniających bezpieczeństwo ekspozycji niemowląt na lewomepromazynę przyjmowaną przez matki w okresie laktacji, stosowanie lewomepromazyny u kobiet karmiących piersią jest bezwzględnie przeciwwskazane.^{17 18}

Wpływ na płodność

Lewomepromazyna, podobnie jak inne leki przeciwpsychotyczne, wywiera wpływ na układ dopaminergiczny, co może prowadzić do hiperprolaktynemii. Podwyższony poziom prolaktyny we krwi może powodować szereg zaburzeń związanych z funkcjami reprodukcyjnymi i seksualnymi zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn.^{19 20}

Do najczęstszych zaburzeń płodności związanych ze stosowaniem lewomepromazyny należą:²¹

• U kobiet:
  • Zaburzenia miesiączkowania
  • Obniżenie libido
  • Zaburzenia płodności
• U mężczyzn:
  • Zaburzenia erekcji
  • Obniżenie libido
  • Upośledzenie płodności

^{22 23}

Niektóre dane naukowe sugerują, że terapia lewomepromazyną może być bezpośrednio związana z upośledzeniem płodności u mężczyzn.²⁴

Zalecenia dla lekarzy prowadzących terapię

Lekarz decydujący o włączeniu terapii z zastosowaniem lewomepromazyny u kobiet w wieku rozrodczym, w okresie ciąży lub laktacji, powinien:^{25 26}

1. Dokładnie ocenić stosunek potencjalnych korzyści do ryzyka przed podjęciem decyzji o włączeniu leczenia
2. Poinformować pacjentkę o możliwych zagrożeniach związanych ze stosowaniem leku, w tym o:
   • Przeciwwskazaniach do stosowania w pierwszym trymestrze ciąży
   • Konieczności stosowania najniższej skutecznej dawki w drugim i trzecim trymestrze ciąży
   • Ryzyku dla noworodków po ekspozycji na lek w okresie płodowym
   • Bezwzględnym przeciwwskazaniu do stosowania podczas karmienia piersią
   • Potencjalnym wpływie na płodność zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn
3. Zalecić stosowanie skutecznej antykoncepcji kobietom w wieku rozrodczym
4. Ustalić plan monitorowania stanu klinicznego noworodka w przypadku ekspozycji płodu na lek w trzecim trymestrze ciąży

W przypadku konieczności leczenia przeciwpsychotycznego kobiety karmiącej piersią należy rozważyć alternatywne metody leczenia z wykorzystaniem leków o lepszym profilu bezpieczeństwa podczas laktacji lub zalecić przerwanie karmienia piersią na czas terapii lewomepromazyną.^{27 28}