Działania niepożądane leku Onko BCG 50

Lek Onko BCG 50 (proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego) zawierający żywe, atenuowane prątki BCG podszczep brazylijski Moreau, stosowany w immunoterapii nieinwazyjnego raka pęcherza moczowego, może powodować szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę profilu bezpieczeństwa tego produktu leczniczego.¹

Profil bezpieczeństwa ogólny

Dopęcherzowa terapia BCG jest zazwyczaj dobrze tolerowana przez większość pacjentów, jednak mogą wystąpić zarówno miejscowe, jak i ogólnoustrojowe działania niepożądane. Najczęstszym powikłaniem jest ostre zapalenie pęcherza moczowego (cistitis acuta), które typowo pojawia się po drugim lub trzecim podaniu leku. Objawy takie jak częstomocz, krwiomocz i bolesne parcie na mocz występują zwykle w dniu podania i ustępują samoistnie po kilku godzinach.²

Poważne działania niepożądane

Do poważniejszych następstw terapii należą:³

• Ziarniniakowe zapalenie głębszych warstw ściany pęcherza moczowego
• Zapalenie gruczołu krokowego z tworzeniem się ognisk martwicy serowatej
• Zapalenie najądrzy z tworzeniem się ognisk martwicy serowatej

Mogą również wystąpić poważne reakcje ogólnoustrojowe, w tym:

• Zakażenie BCG – manifestujące się kaszlem, wysoką gorączką trwającą dłużej niż 12 godzin (temperatura powyżej 39,5°C) lub gorączką trwającą dłużej niż 2 dni (temperatura powyżej 38,5°C)⁴
• Reakcje alergiczne – objawiające się trudnościami w oddychaniu, kaszlem, wysypką, obrzękiem twarzy⁵
• Zmiany ziarniniakowe w płucach i wątrobie⁶

Postępowanie w przypadku poważnych działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia ciężkich działań niepożądanych konieczne jest wdrożenie odpowiedniego postępowania terapeutycznego:

1. U pacjentów z zapaleniem gruźliczym stercza lub utrzymującymi się stanami podgorączkowymi należy zastosować leczenie sześciotygodniowe dwulekowe: rifampicyna (10 mg/kg mc., 600 mg) i izoniazyd (5 mg/kg mc., 300 mg) podawane codziennie.⁷
2. W przypadku ciężkich objawów septycznych oraz zapalenia stawów można zastosować 4-miesięczny schemat leczenia:
   • przez okres 2 miesięcy codziennie: rifampicyna (10 mg/kg mc.), izoniazyd (5 mg/kg mc.) i etambutol (15 mg/kg mc.)
   • przez kolejne 2 miesiące trzy razy w tygodniu: rifampicyna (600 mg) i izoniazyd (10 mg/kg mc.)

   ⁸

3. W zapaleniu stawów może być konieczne włączenie kortykosteroidów.⁹

W przypadku wystąpienia objawów uogólnionego zakażenia należy bezwzględnie przerwać leczenie produktem Onko BCG 50.¹⁰

Łagodne działania niepożądane

Oprócz reakcji miejscowych mogą wystąpić działania ogólnoustrojowe o mniejszym nasileniu, takie jak:¹¹

• Złe samopoczucie
• Krótkotrwały wzrost temperatury ciała (38°C – 39°C)
• Dreszcze
• Nudności
• Bóle mięśniowe i stawowe
• Biegunka
• Ból w okolicy narządów płciowych

Objawy te zwykle utrzymują się przez 1-3 dni. Bardzo rzadko powodują konieczność przerwania terapii i wdrożenia leczenia przeciwprątkowego.¹²

Późne działania niepożądane

Istotnym aspektem bezpieczeństwa jest możliwość wystąpienia zakażenia BCG po zakończeniu immunoterapii. W odosobnionych przypadkach zakażenie BCG może ujawnić się po zakończeniu terapii. Diagnoza może być utrudniona, ponieważ lekarze nie zawsze podejrzewają związek przyczynowy objawów z wcześniejszą terapią BCG.¹³

Wczesna diagnoza oraz prawidłowo dobrana terapia są istotne dla wyniku leczenia, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku czy z obniżoną odpornością, aby uniknąć ciężkich powikłań. Z tego powodu opracowano Kartę ostrzegawczą dla pacjenta, którą należy mu przekazać.¹⁴

Zalecenia dla pacjentów

W celu złagodzenia odczuwania działań niepożądanych zaleca się:¹⁵

• Zaprzestanie palenia papierosów (u pacjentów palących tytoń)
• Odpoczynek przy odczuciu zmęczenia
• Unikanie picia alkoholu
• Stosowanie się do wszystkich zaleceń lekarskich i przyjmowanie zalecanych leków

Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane leku Onko BCG 50 zgodnie z klasyfikacją układów i narządów MedDRA. Częstość występowania wszystkich wymienionych działań niepożądanych określono jako „nieznana” (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych).<sup data-drug="Onko BCG 50" data-section="Działania niepożądane" title="Tabela poniżej została przygotowana zgodnie z klasyfikacją układów i narządów MedDRA (klasyfikacja układów i narządów oraz zalecane terminy). Częstość występowania oceniano według następujących kryteriów: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (16

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: +48 22 49-21-301, faks: +48 22 49-21-309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl.¹⁷

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.¹⁸