zakażenie BCG
Zakażenie BCG (Bacillus Calmette-Guérin) to powikłanie po szczepieniu przeciwko gruźlicy, występujące jako niepożądana reakcja organizmu na atenuowany szczep prątków Mycobacterium bovis. Zakażenie może przybierać formę miejscową (zmiany ropne w miejscu podania, przetoki, ropnie), regionalną (powiększenie węzłów chłonnych pachowych lub nadobojczykowych) lub rozsianą (uogólnione zakażenie występujące głównie u osób z niedoborami odporności).
Objawy miejscowe zakażenia BCG obejmują przedłużone gojenie się miejsca szczepienia, tworzenie się ropni, owrzodzeń lub przetok skórnych. Regionalne powikłania manifestują się jako powiększenie węzłów chłonnych (BCG-itis), czasem z objawami zapalenia i ropienia. Postać rozsiana (BCG-osis) jest najpoważniejszym powikłaniem, występującym głównie u pacjentów z pierwotnymi lub nabytymi niedoborami odporności.
Diagnostyka zakażenia BCG opiera się na obrazie klinicznym, badaniach mikrobiologicznych i molekularnych. Leczenie zależy od formy zakażenia – od obserwacji w łagodnych przypadkach do wielolekowej terapii przeciwprątkowej w ciężkich postaciach. W niektórych przypadkach konieczne jest leczenie chirurgiczne. Najskuteczniejszą metodą zapobiegania powikłaniom jest kwalifikacja pacjentów do szczepienia z uwzględnieniem stanu immunologicznego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę
Przedawkowanie OncoTICE, definiowane jako podanie we wlewie dopęcherzowym zawartości powyżej jednej fiolki (2-8 x 10⁸ CFU żywych, atenuowanych prątków BCG podszczepu TICE), niesie ryzyko rozwoju ogólnoustrojowego zakażenia BCG. Po rekonstytucji w 50 ml soli fizjologicznej, zawiesina zawiera 0,4–1,6 x 10⁷ CFU/ml, a przekroczenie tej dawki może prowadzić do nasilonej reakcji immunologicznej, rozprzestrzeniania się prątków poza pęcherz moczowy oraz systemowej infekcji. Objawy przedawkowania obejmują silne zapalenie pęcherza moczowego, krwiomocz, dyzurię, gorączkę, objawy grypopodobne, a także potencjalny rozsiew zakażenia do gruczołu krokowego, jąder, najądrzy czy nerek, a także reakcje immunologiczne takie jak zapalenie stawów i reakcje nadwrażliwości.
częstomocz, dyzuria, immunoterapia, infekcja systemowa, jednostki tworzące kolonie, krwiomocz, leczenie przeciwgruźlicze, objawy grypopodobne, ogólnoustrojowe zakażenie BCG, podszczep TICE, prątki BCG, reakcja immunologiczna, reakcja nadwrażliwości, wlew dopęcherzowy, zakażenie BCG, zapalenie gruczołu krokowego, zapalenie jąder, zapalenie najądrzy, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie stawów - Leksykon substancji czynnych
Mycobacterium bovis – Interakcje
Mycobacterium bovis BCG (szczep duński 1331) stosowany w szczepionce przeciwgruźliczej AJVaccines zawiera żywe, atenuowane prątki w dawce 2-8 x 10^5 CFU (0,1 ml) dla osób powyżej 12 miesiąca życia oraz 1-4 x 10^5 CFU (0,05 ml) dla niemowląt poniżej 12 miesiąca życia. Szczepionkę można podawać jednocześnie z innymi szczepionkami, zarówno inaktywowanymi, jak i żywymi atenuowanymi (np. MMR), pod warunkiem aplikacji w różne ramiona, co zapobiega nakładaniu się reakcji poszczepiennych i ułatwia ocenę działań niepożądanych. W przypadku podawania szczepionek zawierających żywe drobnoustroje w odstępie czasowym, zaleca się minimum 4-tygodniową przerwę, a po szczepieniu BCG nie należy stosować innych szczepionek w to samo ramię przez 3 miesiące ze względu na wysokie ryzyko zapalenia okolicznych węzłów chłonnych.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml
Lek Onko BCG 50, zawierający żywe, atenuowane prątki BCG podszczep brazylijski Moreau, stosowany jest w immunoterapii nieinwazyjnego raka pęcherza moczowego. Terapia dopęcherzowa jest zazwyczaj dobrze tolerowana, jednak najczęstszym działaniem niepożądanym jest ostre zapalenie pęcherza moczowego (cistitis acuta), objawiające się częstomoczem, krwiomoczem i bolesnym parciem na mocz, które pojawia się zwykle po 2-3 podaniu i ustępuje samoistnie w ciągu kilku godzin. Poważniejsze powikłania obejmują ziarniniakowe zapalenie głębszych warstw ściany pęcherza, zapalenie gruczołu krokowego i najądrzy z martwicą serowatą oraz ogólnoustrojowe zakażenie BCG manifestujące się wysoką gorączką (>39,5°C przez >12 h lub >38,5°C przez >2 dni), reakcje alergiczne (duszność, kaszel, wysypka, obrzęk twarzy) oraz zmiany ziarniniakowe w płucach i wątrobie. W przypadku ciężkich działań niepożądanych zaleca się przerwanie terapii i wdrożenie leczenia przeciwprątkowego, m.in. rifampicyną (10 mg/kg mc., max 600 mg), izoniazydem (5 mg/kg mc., max 300 mg) oraz etambutolem (15 mg/kg mc.) w schematach 6-tygodniowym lub 4-miesięcznym, a w zapaleniu stawów możliwe jest zastosowanie kortykosteroidów.
cistitis acuta, częstomocz, dreszcz, dysuria, etambutol, immunoterapia raka pęcherza moczowego, izoniazyd, kortykosteroid, krwiomocz, martwica serowata, objaw septyczny, parcie na mocz, prątki BCG, reakcja alergiczna, rifampicyna, stan podgorączkowy, zakażenie BCG, zapalenie gałki ocznej, zapalenie gruczołu krokowego, zapalenie najądrzy, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie stawów, zapalenie ziarniniakowe, zmiana ziarniniakowa, żółtaczka - Leksykon substancji czynnych
Bacillus Calmette-Guérin – Działania niepożądane
Terapia dopęcherzowa Bacillus Calmette-Guérin (BCG) wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych, które najczęściej mają charakter łagodny i przemijający, nasilając się wraz z liczbą podanych dawek. Miejscowe reakcje obejmują u około 90% pacjentów dyskomfort i ból podczas mikcji oraz częstomocz, a także zapalenie pęcherza i ziarniniaki, które są elementem działania przeciwnowotworowego. Rzadziej obserwuje się krwiomocz, zakażenia układu moczowego, retrakcję pęcherza, zapalenie jąder i najądrzy czy ropnie nerek. Reakcje ogólnoustrojowe, takie jak gorączka <38,5°C, objawy grypopodobne i złe samopoczucie, ustępują zwykle w ciągu 24-48 godzin i świadczą o aktywacji odpowiedzi immunologicznej. Kluczowe jest monitorowanie pacjentów i szybkie zgłaszanie gorączki >39,5°C utrzymującej się powyżej 12 godzin lub >38,5°C powyżej 48 godzin, co może wskazywać na zakażenie BCG lub poważniejsze powikłania.
antygen sterczowy, azoospermia, Bacillus Calmette-Guérin, ból pochwy, cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek, cytopenia, dyspareunia, działanie niepożądane, fosfataza alkaliczna, kłębuszkowe zapalenie nerek, krwiomocz, morfologia krwi, Mycobacterium bovis, Mycobacterium tuberculosis, niedociśnienie, niedokrwistość, niedrożność dróg moczowych, nietrzymanie moczu, niewydolność nerek, objawy grypopodobne, odmiedniczkowe zapalenie nerek, oligospermia, posocznica, prosówkowe zapalenie płuc, przetoka jelitowa, przetoka naczyniowa, przykurcz pęcherza moczowego, reakcja nadwrażliwości, reakcja ogólnoustrojowa, retrakcja pęcherza moczowego, ropień mięśnia lędźwiowo-udowego, ropień nerki, śródmiąższowe zapalenie nerek, terapia dopęcherzowa, utajone zakażenie BCG, wysypka skórna, zakażenie BCG, zakażenie pęcherza moczowego, zakażenie szpiku kostnego, zakażenie układu moczowego, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie jąder, zapalenie kości i szpiku, zapalenie naczyń, zapalenie naczyniówki, zapalenie najądrzy, zapalenie otrzewnej, zapalenie pęcherza, zapalenie siatkówki, zapalenie spojówek, zapalenie stawów, zapalenie wątroby, zapalenie węzłów chłonnych, zapalenie ziarniniakowe, zatrzymanie moczu, zespół Reitera, ziarniniak, ziarniniak płuc, ziarniniakowe zapalenie wątroby - Leksykon leków
Działania niepożądane – Onko BCG 100 100 mg (nie mniej niż 300 mln i nie więcej niż 1,2 mld żywych prątków BCG)/ml
Immunoterapia dopęcherzowa z użyciem atenuowanych prątków BCG, podszczep brazylijski Moreau (Onko BCG 100), jest standardową metodą leczenia nieinwazyjnego raka pęcherza moczowego. Terapia ta, choć generalnie dobrze tolerowana, wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych o różnym nasileniu. Najczęstsze powikłania miejscowe to ostre zapalenie pęcherza moczowego objawiające się częstomoczem, krwiomoczem i bolesnym parciem na mocz, zwykle pojawiające się po 2-3 podaniu i ustępujące samoistnie w ciągu kilku godzin. Poważniejsze powikłania miejscowe obejmują ziarniniakowe zapalenie głębszych warstw ściany pęcherza, zapalenie gruczołu krokowego i najądrzy z martwicą serowatą. Objawy ogólnoustrojowe, takie jak gorączka 38-39°C, dreszcze, nudności, bóle mięśniowo-stawowe i biegunka, utrzymują się zwykle 1-3 dni i rzadko wymagają przerwania terapii. W rzadkich przypadkach obserwuje się zmiany ziarniniakowe w płucach i wątrobie, reakcje alergiczne (obrzęk twarzy, wysypka, trudności w oddychaniu) oraz uogólnione zakażenie BCG manifestujące się wysoką gorączką (>39,5°C trwającą >12h lub >38,5°C utrzymującą się >2 dni) i kaszlem.
Bacillus Calmette-Guérin, cistitis acuta, częstomocz, etambutol, gruźlica, gruźlica układu moczowego, immunoterapia dopęcherzowa, izoniazyd, kortykosteroid, krwiomocz, lek przeciwprątkowy, martwica serowata, objawy septyczne, obniżona odporność, parcie na mocz, podszczep Moreau, powikłania ogólnoustrojowe, prątki BCG, rifampicyna, zakażenie BCG, zapalenie gałki ocznej, zapalenie gruczołu krokowego, zapalenie najądrzy, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie stawów, zapalenie ziarniniakowe