afty duże
Afty duże (Aphthae majores), znane również jako choroba Suttona lub wrzodziejąca choroba Mikulicza, to bolesne owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej o średnicy przekraczającej 10 mm. W przeciwieństwie do aft mniejszych, charakteryzują się głębszym naciekiem tkanek, dłuższym czasem gojenia (nawet do 6 tygodni) oraz większym ryzykiem pozostawienia blizn po wygojeniu.
Etiologia aft dużych nie jest w pełni poznana, jednak za czynniki predysponujące uznaje się predyspozycje genetyczne, zaburzenia immunologiczne, niedobory witaminowe (szczególnie B12, kwasu foliowego, żelaza), stres oraz urazy mechaniczne. Mogą również towarzyszyć chorobom ogólnoustrojowym, takim jak choroba Behçeta, choroba Crohna czy celiakia.
Diagnostyka różnicowa aft dużych obejmuje wykluczenie zmian o podłożu infekcyjnym (opryszczka, kiła), nowotworowym oraz chorób autoimmunologicznych. Leczenie polega głównie na łagodzeniu objawów poprzez stosowanie miejscowych środków przeciwbólowych, przeciwzapalnych i osłaniających. W cięższych przypadkach rozważa się terapię ogólnoustrojową kortykosteroidami lub lekami immunomodulującymi.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Afty – Patofizjologia i mechanizm
Afty (recurrent aphthous stomatitis, RAS) to powszechne zmiany błony śluzowej jamy ustnej, których patogeneza opiera się na zaburzeniach odpowiedzi immunologicznej, zwłaszcza limfocytów T i aktywacji TNF-α. W badaniach histopatologicznych wczesnych zmian aftowych stwierdza się infiltrację limfocytów T (80%), obrzęk międzykomórkowy, degenerację nabłonka oraz naciekanie warstw podstawnej i kolczystej przez komórki jednojądrowe. Na poziomie molekularnym obserwuje się podwyższone stężenia interferonu gamma, TNF-α, IL-2, IL-4, IL-5 oraz deficyt IL-10. Czynniki wyzwalające obejmują urazy mechaniczne, stres, zmiany hormonalne, niedobory pokarmowe (żelazo, witamina B12, kwas foliowy, cynk) oraz dysbiozę mikrobioty jamy ustnej. Istotna jest także predyspozycja genetyczna, związek z HLA-B51 i rodzinny wywiad dodatni u 24-46% pacjentów. Afty dzieli się na małe (<5 mm, gojące się w 1-2 tygodnie), duże (>10 mm, mogące pozostawiać blizny) oraz opryszczkowate, które różnią się etiologią i obrazem histopatologicznym, ale nie są związane z wirusem opryszczki pospolitej.
afty, afty duże, afty małe, afty opryszczkowate, celiakia, choroba Behçeta, choroba Leśniowskiego-Crohna, cykliczna neutropenia, czynnik martwicy nowotworów alfa, dysbioza mikrobioty, główny układ zgodności tkankowej, interferon gamma, interleukina-2, keratynocyt, komórka tuczna, komórki CD4, kortykosteroid, laurylosiarczan sodu, limfocyt T, niesteroidowe leki przeciwzapalne, opryszczka wargowa, rak jamy ustnej, reaktywne formy tlenu, toczeń, wirus opryszczki, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zespół MAGIC, zespół PFAPA