czynnik X

Czynnik X, znany również jako czynnik Stuarta-Prowera, jest glikoproteiną zależną od witaminy K, która odgrywa kluczową rolę w kaskadzie krzepnięcia krwi. Jest on syntezowany w wątrobie i krąży we krwi w postaci nieaktywnej, dopóki nie zostanie aktywowany do czynnika Xa w trakcie procesu krzepnięcia.

W szlaku krzepnięcia czynnik X może być aktywowany zarówno przez kompleks czynnika tkankowego i czynnika VIIa (szlak zewnątrzpochodny), jak i przez kompleks czynnika IXa i czynnika VIIIa (szlak wewnątrzpochodny). Aktywowany czynnik Xa tworzy kompleks z czynnikiem Va, fosfolipidami i jonami wapnia, tworząc kompleks protrombinazy, który przekształca protrombinę (czynnik II) w trombinę, kluczowy enzym w procesie krzepnięcia.

Deficyt czynnika X jest rzadkim zaburzeniem dziedziczonym autosomalnie recesywnie, prowadzącym do zwiększonej skłonności do krwawień. Z kolei nadmierna aktywność czynnika X może przyczyniać się do stanów zakrzepowych. Inhibitory czynnika Xa, takie jak rywaroksaban, apiksaban czy edoksaban, są stosowane w leczeniu i profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, zapobieganiu udarom u pacjentów z migotaniem przedsionków oraz w innych schorzeniach związanych z nadkrzepliwością.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl