X czynnik krzepnięcia

X czynnik krzepnięcia, znany również jako czynnik Stuarta-Prowera, jest kluczowym białkiem enzymatycznym w kaskadzie krzepnięcia krwi. Odgrywa on centralną rolę w tworzeniu protrombinazy, kompleksu enzymatycznego, który przekształca protrombinę w trombinę, niezbędną do przekształcenia fibrynogenu w fibrynę i utworzenia skrzepu.

Czynnik X jest syntetyzowany w wątrobie jako nieaktywny zymogen, a jego aktywacja może zachodzić zarówno poprzez szlak wewnątrzpochodny (za pośrednictwem czynnika IXa), jak i zewnątrzpochodny (przez kompleks czynnika tkankowego i czynnika VIIa). Aktywny czynnik Xa, w połączeniu z czynnikiem Va, jonami wapnia i fosfolipidami błonowymi, tworzy kompleks protrombinazy.

Niedobór czynnika X jest rzadkim zaburzeniem krzepnięcia, dziedziczonym autosomalnie recesywnie, prowadzącym do skłonności do krwawień. Aktywność czynnika X może być hamowana przez bezpośrednie doustne antykoagulanty (DOAC) takie jak riwaroksaban, apiksaban czy edoksaban, które są stosowane w profilaktyce i leczeniu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej oraz w zapobieganiu udarom mózgu u pacjentów z migotaniem przedsionków.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl