substancja adrenergiczna
Substancje adrenergiczne (zwane również sympatykomimetykami) to związki chemiczne, które naśladują działanie neurotransmiterów układu współczulnego – adrenaliny (epinefryny) i noradrenaliny (norepinefryny). Oddziałują one na receptory adrenergiczne (α i β), wywołując efekty podobne do tych, które występują podczas aktywacji układu współczulnego.
W medycynie substancje adrenergiczne znajdują szerokie zastosowanie terapeutyczne. Stosowane są m.in. w leczeniu astmy oskrzelowej (β2-mimetyki), niedociśnienia tętniczego (α1-mimetyki), jako leki zmniejszające przekrwienie błony śluzowej nosa (α-mimetyki), w terapii jaskry, a także w stanach nagłych jako leki ratujące życie (np. adrenalina w anafilaksji czy zatrzymaniu krążenia).
Działanie substancji adrenergicznych zależy od ich powinowactwa do poszczególnych typów receptorów. Stymulacja receptorów α1 powoduje skurcz naczyń krwionośnych, rozszerzenie źrenic i skurcz zwieraczy. Aktywacja receptorów β1 zwiększa siłę i częstość skurczów serca, natomiast stymulacja receptorów β2 prowadzi do rozkurczu oskrzeli i naczyń krwionośnych w mięśniach szkieletowych.
Podczas stosowania substancji adrenergicznych należy zachować ostrożność ze względu na potencjalne działania niepożądane, takie jak tachykardia, zaburzenia rytmu serca, nadciśnienie tętnicze, drżenie mięśniowe czy niepokój. Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z chorobami układu sercowo-naczyniowego, nadczynnością tarczycy oraz przyjmujący inhibitory MAO.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Xevoben 50 mg + 12,5 mg
Xevoben to preparat zawierający 50 mg lewodopy oraz 12,5 mg benserazydu (chlorowodorek), stosowany w terapii choroby Parkinsona (kod ATC: N04 BA02). Lewodopa, będąca prekursorem dopaminy, w monoterapii ulega aż w 95% dekarboksylacji w narządach pozamózgowych, co ogranicza jej dostępność w ośrodkowym układzie nerwowym i zwiększa ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza ze strony układu pokarmowego i sercowo-naczyniowego. Benserazyd, jako inhibitor dekarboksylazy obwodowej, nie przenika istotnie do mózgu (<6% stężenia w osoczu), co pozwala na zahamowanie pozamózgowej dekarboksylacji lewodopy, zwiększając jej dostępność w mózgu i poprawiając skuteczność terapii.
benserazyd, centralny układ nerwowy, choroba Parkinsona, dekarboksylacja obwodowa, dekarboksylacja pozamózgowa, dopamina, działanie niepożądane, inhibitor dekarboksylazy, lek dopaminergiczny, lewodopa, monoterapia lewodopą, obwodowy układ nerwowy, ośrodkowy układ nerwowy, prolaktyna, substancja adrenergiczna, układ pokarmowy, układ sercowo-naczyniowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Starazolin redFREE 0,5 mg/ml
Starazolin redFREE, zawierający 0,5 mg/ml tetryzolinę chlorowodorek, jest wskazany do objawowego leczenia przekrwienia spojówek, jednak jego stosowanie wymaga szczegółowej oceny przeciwwskazań. Lek jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na tetryzolinę lub składniki preparatu, jaskrą z wąskim kątem przesączania, ciężkimi chorobami układu krążenia (choroba wieńcowa, nadciśnienie tętnicze, guz chromochłonny nadnerczy), rozrostem gruczołu krokowego, nadczynnością tarczycy, cukrzycą, porfirią oraz u dzieci poniżej 2 lat. Ze względu na właściwości alfa-adrenergiczne tetryzoliny, lek może powodować rozszerzenie źrenicy i wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego, a także nasilać niedokrwienie mięśnia sercowego i przejściowo podnosić ciśnienie tętnicze. Dawkowanie w kroplach do oczu dostarcza około 21,5 µg substancji czynnej na kroplę, co może prowadzić do ogólnoustrojowej absorpcji i działań niepożądanych.
amina sympatykomimetyczna, choroba tętnic wieńcowych, choroba układu krążenia, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukrzyca, działanie adrenergiczne, działanie niepożądane, działanie presyjne, guz chromochłonny nadnerczy, IMAO, inhibitor monoaminooksydazy, jaskra z wąskim kątem przesączania, kontrola glikemii, lek alfa-adrenergiczny, lek przeciwmigrenowy, lek trójpierścieniowy przeciwdepresyjny, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość, nadwrażliwość kontaktowa, niedokrwienie mięśnia sercowego, pheochromocytoma, pobudzenie układu współczulnego, porfiria, przekrwienie spojówek, przełom nadciśnieniowy, przerost prostaty, przeszkoda podpęcherzowa, rozrost gruczołu krokowego, rozszerzenie źrenicy, skurcz naczyń wieńcowych, substancja adrenergiczna, sympatykomimetyk, tetryzolina chlorowodorek, tyreotoksykoza, wychwyt zwrotny noradrenaliny - Leksykon substancji czynnych
Tetryzolina – Przeciwwskazania stosowania
Tetryzolina, stosowana w kroplach do oczu jako środek obkurczający naczynia krwionośne, posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed jej zastosowaniem. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na tetryzolinę oraz, w przypadku preparatu Spersallerg, także na antazolinę. Jaskra z wąskim kątem przesączania, dzieci poniżej 2 roku życia, a także współstosowanie z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO) i trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi stanowią istotne ograniczenia. Ponadto, tetryzolina jest przeciwwskazana u pacjentów z ciężkimi chorobami układu krążenia (np. choroba wieńcowa, nadciśnienie tętnicze), guzem chromochłonnym nadnerczy, rozrostem gruczołu krokowego oraz zaburzeniami przemiany materii, takimi jak nadczynność tarczycy, cukrzyca i porfiria. Szczególną uwagę należy zwrócić na preparat Starazolin redFREE, który może zawierać śladowe ilości srebra i jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością kontaktową na srebro.
arytmia, choroba niedokrwienna serca, choroba tętnic wieńcowych, cukrzyca, guz chromochłonny nadnerczy, inhibitor monoaminooksydazy, interakcja lekowa, jaskra z wąskim kątem przesączania, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na antazolinę, niewydolność serca, porfiria, przerost prostaty, rozrost gruczołu krokowego, substancja adrenergiczna, substancja czynna, tetryzolina, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, zaburzenia rytmu serca - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Otrivin Allergy
Produkt Otrivin Allergy zawiera fenylefrynę (2,5 mg/ml) oraz dimetynden maleinian (0,25 mg/ml) i wymaga ostrożności w stosowaniu u pacjentów z nadwrażliwością na substancje adrenergiczne, chorobami układu sercowo-naczyniowego (choroba wieńcowa, nadciśnienie tętnicze), nadczynnością tarczycy, cukrzycą, niedrożnością szyi pęcherza moczowego oraz padaczką. Fenylefryna może nasilać objawy nadciśnienia, choroby wieńcowej i nadczynności tarczycy, a dimetynden maleinian obniża próg drgawkowy. Lek nie powinien być stosowany dłużej niż 7 dni ze względu na ryzyko tachyfilaksji i rhinitis medicamentosa. Dawkowanie musi być ściśle przestrzegane, szczególnie u dzieci poniżej 6 lat (przeciwwskazanie) oraz osób powyżej 65 lat, ze względu na zwiększone ryzyko działań ogólnoustrojowych.
arytmia serca, bezsenność, chlorek benzalkoniowy, choroba wieńcowa, cukrzyca, dimetyndenu maleinian, działanie antycholinergiczne, działanie ogólnoustrojowe, działanie sympatykomimetyczne, fenylefryna, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, niedrożność pęcherza moczowego, obkurczenie naczyń krwionośnych, obrzęk błony śluzowej nosa, padaczka, parametr hormonalny, polekowe zapalenie błony śluzowej nosa, próg drgawkowy, reakcja alergiczna, receptor H1, rhinitis medicamentosa, rozrost gruczołu krokowego, substancja adrenergiczna, tachyfilaksja, zaburzenie endokrynologiczne, zaburzenie mikcji, zawroty głowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Glibetic 1 mg 1 mg
Glimepiryd, metabolizowany głównie przez enzym CYP2C9, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z innymi lekami, które mogą znacząco modyfikować jego działanie hipoglikemizujące. Inhibitory CYP2C9, takie jak flukonazol, zwiększają pole pod krzywą (AUC) glimepirydu około dwukrotnie, co może prowadzić do nasilenia hipoglikemii, natomiast induktory enzymu, np. ryfampicyna, osłabiają jego efekt. Równoczesne stosowanie glimepirydu z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (fenylobutazon, azapropazon), salicylanami (kwas acetylosalicylowy), antybiotykami (klarytromycyna, chinolony), lekami przeciwzakrzepowymi (warfaryna, acenokumarol) oraz innymi lekami przeciwcukrzycowymi (insulina, metformina) wymaga szczególnej ostrożności i monitorowania glikemii ze względu na ryzyko hipoglikemii. Ponadto, leki sympatykolityczne (beta-blokery, klonidyna) mogą maskować objawy hipoglikemii, utrudniając jej rozpoznanie i leczenie.
antagonista receptora H2, beta-bloker, cytochrom P450 2C9, diuretyk tiazydowy, doustny lek przeciwcukrzycowy, działanie hipoglikemizujące, flukonazol, glikokortykoid, glimepiryd, glukoneogeneza, hipoglikemia, induktory CYP2C9, inhibitor anhydrazy węglanowej, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor MAO, inhibitory CYP2C9, interakcja farmakokinetyczna, lek cytostatyczny, lek hipolipemizujący, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwzakrzepowy, lek sympatykolityczny, metformina, niesteroidowy lek przeciwzapalny, pochodna fenotiazyny, pochodna sulfonylomocznika, regulacja adrenergiczna, ryfampicyna, steroid anaboliczny, substancja adrenergiczna, sulfonamid