objaw przeciwcholinergiczny

Objaw przeciwcholinergiczny (antycholinergiczny) odnosi się do zespołu objawów wywołanych blokowaniem receptorów muskarynowych w układzie nerwowym. Efekty te mogą wystąpić jako działania niepożądane leków, zatrucia roślinami zawierającymi alkaloidy tropanowe lub jako celowe działanie terapeutyczne.

Typowe objawy przeciwcholinergiczne obejmują: suchość w ustach, zaburzenia widzenia (rozszerzenie źrenic, nieostre widzenie), tachykardię, zatrzymanie moczu, zaparcia, podwyższoną temperaturę ciała, zaczerwienienie skóry, zmniejszone wydzielanie potu oraz zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego (dezorientacja, halucynacje, pobudzenie psychoruchowe, zaburzenia pamięci).

W praktyce klinicznej objaw przeciwcholinergiczny może wystąpić po zastosowaniu wielu grup leków, w tym trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, leków przeciwpsychotycznych, leków przeciwhistaminowych pierwszej generacji, leków stosowanych w chorobie Parkinsona, niektórych leków przeciwwymiotnych oraz leków rozkurczowych. Szczególnie narażone na rozwój tych objawów są osoby starsze, u których efekty przeciwcholinergiczne mogą prowadzić do poważnych powikłań, w tym majaczenia.

W przypadku ciężkiego zespołu antycholinergicznego stosuje się fizostygminę – inhibitor acetylocholinesterazy, który zwiększa stężenie acetylocholiny w synapsach, przeciwdziałając objawom. Jest to jednak zarezerwowane dla przypadków zagrażających życiu ze względu na potencjalne działania niepożądane.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl