czynnik krzepnięcia X

Czynnik krzepnięcia X (tzw. czynnik Stuarta-Prowera) jest glikoproteiną osocza krwi, stanowiącą kluczowy element kaskady krzepnięcia. Odgrywa centralną rolę w procesie tworzenia skrzepu, będąc punktem konwergencji szlaku wewnątrzpochodnego i zewnątrzpochodnego hemostazy. Po aktywacji do formy Xa, katalizuje on przekształcenie protrombiny (czynnika II) w trombinę.

Aktywność czynnika X podlega regulacji przez TFPI (inhibitor szlaku czynnika tkankowego) oraz antytrombinę III. Niedobór czynnika X jest rzadkim zaburzeniem dziedziczonym autosomalnie recesywnie, objawiającym się skłonnością do krwawień. Gen kodujący czynnik X znajduje się na chromosomie 13.

W diagnostyce laboratoryjnej czynnik X jest oceniany w ramach badań koagulologicznych. Jego oznaczenie ma znaczenie w diagnostyce chorób wątroby (gdzie jest syntetyzowany), niedoborów wrodzonych oraz w monitorowaniu leczenia przeciwkrzepliwego. Inhibitory czynnika Xa, takie jak rywaroksaban, apiksaban czy edoksaban, stanowią ważną grupę doustnych antykoagulantów niebędących antagonistami witaminy K.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl