Właściwości farmakodynamiczne
Octaplex 1000 j.m.

Właściwości farmakodynamiczne leku Octaplex

Octaplex jest preparatem zawierającym ludzki zespół protrombiny, należącym do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwkrwotocznych (IX, II, VII i X czynnik krzepnięcia krwi w połączeniu), kod ATC: B02BD01. W swoim składzie zawiera czynniki krzepnięcia II, VII, IX i X, które są syntetyzowane w wątrobie przy udziale witaminy K, powszechnie określane jako kompleks protrombiny. ¹

Skład jakościowy i ilościowy

Octaplex występuje w postaci proszku i rozpuszczalnika do sporządzania roztworu do infuzji. Dostępny jest w dwóch dawkach: 500 j.m. oraz 1000 j.m. Produkt zawiera następujące substancje czynne w podanych zakresach stężeń: ²

Zawartość białka całkowitego na fiolkę wynosi 260–820 mg dla fiolki 500 j.m. oraz 520–1640 mg dla fiolki 1000 j.m. Aktywność swoista produktu wynosi ≥ 0,6 j.m./mg białka, wyrażona jako aktywność czynnika IX. ³

Substancje pomocnicze o uznanym działaniu obejmują sód (75–125 mg w fiolce 500 j.m. oraz 150–250 mg w fiolce 1000 j.m.) oraz heparynę (100–250 j.m. w fiolce 500 j.m. oraz 200–500 j.m. w fiolce 1000 j.m.), odpowiadających 0,2–0,5 j.m./j.m. czynnika IX. ⁴

Mechanizm działania

Działanie farmakodynamiczne leku Octaplex związane jest z poszczególnymi czynnikami zespołu protrombiny, które pełnią kluczowe role w procesie krzepnięcia krwi. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis mechanizmów działania poszczególnych składników. ⁵

Rola czynnika VII w procesie krzepnięcia

Czynnik VII jest proenzymem aktywnego serynowo proteazowego czynnika VIIa, który inicjuje zewnątrzpochodną drogę krzepnięcia. Kompleks czynnika tkankowego i czynnika VIIa aktywuje czynniki krzepnięcia X i IX, prowadząc do powstania czynnika IXa i Xa. Ten etap jest kluczowy dla inicjacji kaskady krzepnięcia. ⁶

Kaskada krzepnięcia i rola czynnika II

W dalszej kolejności kaskady krzepnięcia, protrombina (czynnik II) jest aktywowana i przekształcana w trombinę. Działanie trombiny prowadzi do przekształcenia fibrynogenu w fibrynę i wytworzenia skrzepu. Należy podkreślić, że naturalne powstawanie trombiny ma również istotne znaczenie w spełnianiu swojej roli przez płytki krwi w hemostazie pierwotnej. ⁷

Następstwa niedoboru czynników krzepnięcia

Niedobory poszczególnych czynników zespołu protrombiny prowadzą do różnorodnych zaburzeń krzepnięcia, które manifestują się klinicznie w zróżnicowany sposób. ⁸

Niedobór czynnika VII

Wyłączny ciężki niedobór czynnika VII prowadzi do zmniejszonego powstawania trombiny i manifestuje się skłonnością do krwawień. Jest to spowodowane zaburzeniami powstawania fibryny oraz zaburzeniami pierwotnej hemostazy. ⁹

Niedobór czynnika IX

Wyłączny niedobór czynnika IX występuje w jednej z postaci hemofilii, określanej jako hemofilia B. Ten typ hemofilii charakteryzuje się skłonnością do krwawień, szczególnie do stawów i mięśni. ¹⁰

Niedobór czynnika II lub X

Wyłączny niedobór czynnika II lub czynnika X jest bardzo rzadki, jednak w ciężkiej formie prowadzi do skłonności do krwawień podobnej do tej występującej w klasycznej hemofilii. Manifestacje kliniczne mogą obejmować samoistne krwawienia do stawów, mięśni i tkanek miękkich. ¹¹

Nabyty niedobór czynników krzepnięcia

Nabyty niedobór czynników krzepnięcia zależnych od witaminy K może wystąpić w różnych sytuacjach klinicznych, z których najpowszechniejszą jest leczenie antagonistami witaminy K. ¹²

Niedobór w trakcie leczenia antagonistami witaminy K

Jeżeli niedobór czynników krzepnięcia wywołany leczeniem antagonistami witaminy K jest duży, prowadzi to do silnych skłonności do krwawień. Charakteryzują się one krwawieniami do przestrzeni pozaotrzewnowej lub krwawieniami do mózgu, które występują częściej niż krwawienia do mięśni i stawów. ¹³

Niedobór w niewydolności wątroby

Ciężka niewydolność wątroby także prowadzi do znaczącego spadku poziomu czynników krzepnięcia zależnych od witaminy K i klinicznej skłonności do krwawień. W tym przypadku etiologia krwawienia jest złożona i zależy od jednoczesnego występowania kilku mechanizmów patofizjologicznych, takich jak: ¹⁴

• Krzepnięcie śródnaczyniowe o małym nasileniu – prowadzi do zużywania czynników krzepnięcia w procesie formowania mikrozakrzepów
• Małopłytkowość – zmniejszona liczba płytek krwi upośledza hemostazę pierwotną
• Niedobór inhibitorów krzepnięcia – zaburza mechanizmy kontrolujące proces krzepnięcia
• Zaburzona fibrynoliza – wpływa na stabilność utworzonych skrzepów

Zastosowanie terapeutyczne zespołu protrombiny

Zastosowanie zespołu protrombiny ludzkiej, takiego jak Octaplex, prowadzi do wzrostu w osoczu czynników krzepnięcia zależnych od witaminy K. Dzięki temu lek może czasowo wyrównywać zaburzenia krzepnięcia u pacjentów z niedoborem jednego lub kilku tych czynników. Jest to szczególnie istotne w sytuacjach pilnej konieczności odwrócenia działania antykoagulantów lub w przypadku krwawień u pacjentów z wrodzonymi lub nabytymi niedoborami czynników krzepnięcia. ¹⁵