wrodzony niedobór czynnika krzepnięcia X zależnego od witaminy K
Wskazanie

Wrodzony niedobór czynnika X krzepnięcia zależnego od witaminy K, znany również jako choroba Stuarta-Prowera, to rzadka choroba genetyczna dziedziczona autosomalnie recesywnie. Charakteryzuje się zmniejszoną aktywnością czynnika X, który odgrywa kluczową rolę w kaskadzie krzepnięcia krwi, prowadząc do zaburzeń hemostazy. Częstość występowania szacuje się na około 1:1,000,000 urodzeń, co czyni go jednym z najrzadszych wrodzonych niedoborów czynników krzepnięcia.

Objawy kliniczne zależą od stopnia niedoboru czynnika X i mogą obejmować: krwawienia z nosa, łatwe siniaczenie, krwawienia z dziąseł, nadmierne krwawienie menstruacyjne u kobiet oraz krwawienia do stawów i mięśni. W ciężkich przypadkach mogą wystąpić krwawienia wewnątrzczaszkowe lub z przewodu pokarmowego, stanowiące zagrożenie życia. Diagnoza opiera się na badaniach koagulologicznych, w tym oznaczeniu aktywności czynnika X oraz badaniach genetycznych.

Leczenie opiera się głównie na suplementacji brakującego czynnika krzepnięcia. W Polsce dostępne są koncentraty czynników zespołu protrombiny (PCC) zawierające czynnik X, takie jak Prothromplex Total NF, Octaplex czy Beriplex. W przypadkach mniej nasilonych niedoborów stosuje się również świeżo mrożone osocze (FFP). W sytuacjach nagłych lub przed zabiegami operacyjnymi konieczne jest podanie koncentratu czynników w celu podniesienia poziomu czynnika X do hemostazy.

Największymi wyzwaniami w leczeniu pacjentów z wrodzonym niedoborem czynnika X są: ograniczona dostępność i wysoki koszt koncentratów czynników krzepnięcia, trudności w przewidywaniu epizodów krwotocznych, zwłaszcza u pacjentów z umiarkowanym niedoborem, oraz konieczność długoterminowego monitorowania skuteczności leczenia. Dodatkowym problemem jest brak specyficznego rekombinowanego czynnika X, co zmusza do stosowania preparatów zawierających mieszaninę czynników, zwiększając ryzyko powikłań zakrzepowych. Pacjenci wymagają multidyscyplinarnej opieki w specjalistycznych ośrodkach leczenia hemofilii oraz indywidualnego dostosowania terapii.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl