polimorfizm enzymu
Polimorfizm enzymu to zjawisko występowania różnych form molekularnych tego samego enzymu u osobników tego samego gatunku. Warianty enzymu (izoenzymy) powstają w wyniku mutacji w genach kodujących dane białko enzymatyczne, co prowadzi do zmian w sekwencji aminokwasowej, a w konsekwencji może wpływać na aktywność katalityczną enzymu.
W praktyce klinicznej polimorfizm enzymów ma istotne znaczenie w farmakogenetyce – może być przyczyną zróżnicowanej odpowiedzi pacjentów na leki. Szczególnie ważne są polimorfizmy enzymów cytochromu P450 (CYP), które metabolizują około 75% wszystkich leków. Pacjenci mogą być klasyfikowani jako metabolizerzy wolni, pośredni, szybcy lub ultraszybcy, co wymaga indywidualizacji dawkowania leków.
Diagnostyka polimorfizmów enzymatycznych opiera się głównie na metodach genetycznych (sekwencjonowanie DNA, PCR) oraz funkcjonalnych testach metabolicznych. Identyfikacja wariantów enzymatycznych u pacjenta może pomóc przewidzieć skuteczność terapii lub ryzyko działań niepożądanych, stanowiąc podstawę medycyny personalizowanej. Szczególnie istotne polimorfizmy dotyczą enzymów metabolizujących leki przeciwzakrzepowe, przeciwpadaczkowe, przeciwnowotworowe i psychiatryczne.
Powiązane wpisy
-
Leksykon substancji czynnych
Eletryptan, substancja czynna preparatu Relpax, charakteryzuje się szybkim i dobrym wchłanianiem z przewodu pokarmowego (ponad 81%) oraz biodostępnością około 50%. Mediana Tmax wynosi 1,5 godziny, jednak podczas napadu migreny ulega wydłużeniu do 2,8 godziny. Farmakokinetyka eletryptanu jest liniowa w dawkach 20-80 mg, a spożycie tłustego posiłku zwiększa AUC i Cmax o 20-30%. Po podaniu dożylnym objętość dystrybucji wynosi 138 l, a lek wiąże się z białkami osocza w około 85%. Metabolizm zachodzi głównie przez enzym CYP3A4, co potwierdzają interakcje z inhibitorami tego enzymu (erytromycyna, ketokonazol). Okres półtrwania wynosi około 4 godziny, a klirens osoczowy 36 l/godz., natomiast klirens nerkowy stanowi ≤10% całkowitego klirensu (3,9 l/godz.).
analiza farmakokinetyczna, AUC, białko osocza, biodostępność, ciśnienie tętnicze, Cmax, cytochrom P-450 CYP3A4, farmakokinetyka eletryptanu, farmakokinetyka liniowa, farmakologia kliniczna, hydroksylowany metabolit, inhibitor CYP3A4, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, klirens osoczowy, N-demetylacja, N-oksydacja, napad migreny, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, podanie doustne, polimorfizm enzymu, przewód pokarmowy, skala Child-Pugh, substancja czynna, Tmax -
Leksykon substancji czynnych
Dapoksetyna, substancja czynna preparatu Priligy, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w ciągu 1-2 godzin, z biodostępnością wynoszącą średnio 42% (zakres 15-76%). Ekspozycja na lek (AUC i Cmax) rośnie proporcjonalnie do dawki (30 mg vs 60 mg), a wielokrotne podawanie powoduje kumulację, zwiększając AUC dapoksetyny i jej aktywnego metabolitu demetylodapoksetyny (DED) o około 50%. Wysokotłuszczowy posiłek nie wpływa klinicznie istotnie na farmakokinetykę, zmniejszając Cmax o 10% i zwiększając AUC o 12%. Dapoksetyna wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (>99%), a jej objętość dystrybucji wynosi 162 L. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie i nerkach, z udziałem enzymów CYP2D6, CYP3A4 i FMO1, obejmując szlaki N-oksydacji, N-demetylacji, hydroksylacji, glukuronizacji i siarczanowania. W osoczu dominują dapoksetyna i nieaktywny N-tlenek dapoksetyny, a aktywny metabolit DED wykazuje 50% aktywności farmakologicznej dapoksetyny, odpowiadając za 50% AUC i 23% Cmax niezwiązanej frakcji. Eliminacja jest dwufazowa, z początkowym t1/2 około 1,5 godziny i końcowym około 19 godzin, podobnie jak u metabolitu DED.
białka osocza, biodostępność, ciężkie zaburzenia czynności nerek, demetylodapoksetyna, dializoterapia, działanie niepożądane, efekt pierwszego przejścia, eliminacja leku, enzymy CYP, glukuronizacja, hydroksylacja, inhibitor CYP3A4, intensywny metabolizer, klirens kreatyniny, monooksygenaza flawinowa, N-demetylacja, N-oksydacja, N-tlenek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, ośrodkowy układ nerwowy, parametry farmakokinetyczne, polimorfizm enzymu, proces metaboliczny, siarczanowanie, stężenie w osoczu, wolny metabolizer, wysokotłuszczowy posiłek, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby -
Leksykon leków
Sertralina, lek z grupy SSRI, wykazuje po podaniu doustnym w dawkach terapeutycznych 50-200 mg/dobę maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po 4,5-8,4 godzinach, z okresem półtrwania około 26 godzin (zakres 22-36 godzin), co umożliwia dawkowanie raz na dobę i prowadzi do dwukrotnej kumulacji do stanu stacjonarnego po około tygodniu. Biodostępność leku nie jest istotnie modyfikowana przez pokarm, a sertralina wiąże się z białkami osocza w około 98%, co może wpływać na interakcje lekowe. Metabolizm zachodzi intensywnie w wątrobie, głównie przez enzymy CYP3A4, CYP2C19 i CYP2B6, a lek i jego główny metabolit N-desmetylosertralina (okres półtrwania 62-104 godziny) są substratami P-glikoproteiny. Eliminacja odbywa się głównie przez metabolizm, z minimalnym wydalaniem niezmienionej substancji (<0,2%) z moczem, co tłumaczy brak konieczności modyfikacji dawki u pacjentów z niewydolnością nerek.
biodostępność, biodostępność sertraliny, desmetylosertralina, enzym CYP2B6, enzym CYP2C19, enzym CYP3A4, farmakogenomika, lek przeciwdepresyjny, liniowość farmakokinetyki, maksymalne stężenie w osoczu, metabolizm pierwszego przejścia, N-desmetylosertralina, niewydolność nerek, okres półtrwania, P-glikoproteina, pole pod krzywą stężenia, polimorfizm enzymu, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, stężenie stanu stacjonarnego, szybki metabolizer, wiązanie z białkami osocza, wolny metabolizer, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne
