Leki w grupie
„leki krwiotwórcze”

Leki krwiotwórcze to grupa preparatów stosowanych w leczeniu zaburzeń krwiotworzenia i niedokrwistości różnego pochodzenia. Ich działanie polega na stymulowaniu szpiku kostnego do produkcji elementów morfotycznych krwi (erytrocytów, leukocytów, trombocytów) lub uzupełnianiu niedoborów substancji niezbędnych do prawidłowej hematopoezy.

Główne podgrupy leków krwiotwórczych to: preparaty żelaza, witamina B12 i kwas foliowy, czynniki stymulujące erytropoezę (ESA), czynniki stymulujące kolonię granulocytów (G-CSF) oraz czynniki stymulujące trombocytopoezę.

Preparaty żelaza stosowane są w leczeniu niedokrwistości z niedoboru żelaza. Dostępne są w formie doustnej (siarczan żelaza – Hemofer, Ferropromax; fumaran żelaza – Ferrum Lek; glukonian żelaza – Ascofer) oraz pozajelitowej (kompleks żelaza z dekstranem – Cosmofer, kompleks żelaza z sacharozą – Venofer). Główną zaletą tych leków jest skuteczne uzupełnianie niedoborów żelaza, które jest niezbędne do syntezy hemoglobiny.

Witamina B12 (cyjanokobalamina, hydroksykobalamina – preparaty: Vitaminum B12, Cyanocobalamin) i kwas foliowy (Acidum Folicum) są stosowane w leczeniu niedokrwistości megaloblastycznej. Zapewniają prawidłowy przebieg podziałów komórkowych i dojrzewania krwinek czerwonych.

Czynniki stymulujące erytropoezę (ESA) obejmują erytropoetynę (epoetyna alfa – Eprex, Binocrit; epoetyna beta – NeoRecormon) oraz darbepoetynę alfa (Aranesp). Stosowane są głównie w leczeniu niedokrwistości u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek oraz w trakcie chemioterapii. Ich zaletą jest znaczna poprawa jakości życia pacjentów poprzez zwiększenie stężenia hemoglobiny i redukcję zapotrzebowania na transfuzje.

Czynniki stymulujące kolonię granulocytów (G-CSF) to filgrastym (Neupogen, Accofil), pegfilgrastym (Neulasta) i lenograstym (Granocyte). Stosowane są w profilaktyce i leczeniu neutropenii, zwłaszcza po chemioterapii. Przyspieszają regenerację układu białokrwinkowego i zmniejszają ryzyko infekcji.

Do leków stymulujących trombocytopoezę należą romiplostym (Nplate) i eltrombopag (Revolade), które są agonistami receptora dla trombopoetyny. Stosowane są w leczeniu małopłytkowości immunologicznej opornej na inne metody leczenia.

Największymi zaletami stosowania leków krwiotwórczych są: zmniejszenie zapotrzebowania na transfuzje krwi, poprawa jakości życia pacjentów z przewlekłymi chorobami, możliwość kontynuacji agresywnego leczenia przeciwnowotworowego bez opóźnień spowodowanych powikłaniami hematologicznymi.

Należy jednak pamiętać o potencjalnych zagrożeniach związanych z ich stosowaniem. Preparaty żelaza mogą powodować dolegliwości żołądkowo-jelitowe, a podawane dożylnie – reakcje anafilaktyczne. Czynniki stymulujące erytropoezę zwiększają ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych i nadciśnienia, a przy niektórych nowotworach mogą stymulować ich wzrost. G-CSF może powodować bóle kostno-mięśniowe, a długotrwałe stosowanie agonistów receptora trombopoetyny wiąże się z ryzykiem włóknienia szpiku.