Przedawkowanie
Jodek potasu

Przedawkowanie jodku potasu

Przedawkowanie jodku potasu może prowadzić do szeregu poważnych powikłań klinicznych. Stopień ciężkości objawów zatrucia jodem zależy od dawki, drogi podania oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta na substancję. Objawy zatrucia mogą wystąpić zarówno w przypadku jednorazowego przyjęcia dużej dawki (zatrucie ostre), jak i długotrwałego stosowania mniejszych dawek (zatrucie przewlekłe). ^{1 2}

Ostre zatrucie jodem

Ostre przedawkowanie jodku potasu charakteryzuje się szybkim wystąpieniem objawów ogólnoustrojowych oraz miejscowych. Przyjęcie dużej jednorazowej dawki jodu może prowadzić do poważnego uszkodzenia przewodu pokarmowego oraz nerek. ^{3 4} W skrajnych przypadkach może dojść do zapaści krążeniowo-oddechowej wymagającej natychmiastowej interwencji medycznej. ^{5 6}

W przypadkach ciężkiego zatrucia jodem obserwuje się obrzęk głośni, który może prowadzić do zamartwicy lub zachłystowego zapalenia płuc. ^{7 8}

Przedawkowanie Jodidu 100 i Jodidu 200 może wywoływać charakterystyczne zmiany w obrębie błon śluzowych, które przybierają brązowe zabarwienie. Ponadto mogą wystąpić wymioty, bóle brzucha oraz biegunka. W ciężkich przypadkach może dojść do odwodnienia i wstrząsu. ^{9 10}

W rzadkich przypadkach przedawkowania opisywano stenozę przełyku. Zgony po przedawkowaniu jodu odnotowywano wyłącznie po przyjęciu ekstremalnie dużych dawek jodu, rzędu 30-250 ml jodyny. ^{11 12}

Przewlekłe zatrucie jodem

Przewlekłe przedawkowanie jodku potasu może prowadzić do rozwoju tzw. jodzicy (zatrucia jodem). Stan ten charakteryzuje się specyficznymi objawami klinicznymi: metalicznym smakiem w ustach, nieżytem nosa, zapaleniem spojówek oraz podrażnieniem śluzówek żołądka i oskrzeli. ^{13 14}

Ponadto mogą wystąpić charakterystyczne zmiany skórne w postaci pęcherzy, zgrubień, łuszczenia naskórka oraz obrzęku naczynioruchowego. W bardzo rzadkich przypadkach opisywano także gorączkę, trądzik i zwiększone wydzielanie śliny. ^{15 16}

Szczególne grupy pacjentów

Wśród pacjentów szczególnie wrażliwych na przedawkowanie jodku potasu wyróżnia się noworodki. Ta grupa chorych wykazuje zwiększoną podatność na toksyczne działanie jodu, prawdopodobnie z powodu nierozwiniętego systemu regulacji gospodarki jodem. ^{17 18}

U noworodków, którym podawano jodek potasu w pierwszych tygodniach życia, należy monitorować poziom TSH oraz w razie potrzeby T4. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, wskazane jest wdrożenie odpowiedniej terapii zastępczej. ^{19 20}

Zaburzenia funkcji tarczycy

Przewlekłe przedawkowanie jodu może prowadzić do zaburzeń czynności tarczycy. W zależności od indywidualnej predyspozycji pacjenta oraz wielkości przyjmowanych dawek jodu, może rozwinąć się niedoczynność lub nadczynność tarczycy indukowana jodem. ^{21 22}

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Leczenie ostrego zatrucia jodem jest zależne od nasilenia objawów i stanu klinicznego pacjenta. W przypadku ostrego zatrucia jodem podaje się pacjentowi dużą ilość zawiesiny z mleka i skrobi. ^{23 24 25}

Jeśli nie doszło do uszkodzenia przełyku, należy rozważyć płukanie zawiesiną skrobi lub węglem aktywnym. ^{26 27 28}

Kluczowe jest uzupełnianie elektrolitów i płynów oraz utrzymywanie prawidłowego krążenia. ^{29 30}

W celu złagodzenia dolegliwości bólowych można podać leki przeciwbólowe, np. petydynę (100 mg) lub morfinę (10 mg). ^{31 32}

W ciężkich przypadkach zatrucia, gdy dochodzi do obrzęku głośni i zagrożenia drożności dróg oddechowych, może być konieczne przeprowadzenie tracheotomii. ^{33 34}

Hemodializa może być skuteczną metodą redukcji dużego stężenia jodu w surowicy krwi. ^{35 36}

W przypadku wystąpienia niedoczynności tarczycy wywołanej jodem, zaleca się przerwanie podawania jodu i wdrożenie terapii hormonami tarczycy. Natomiast nadczynność tarczycy wywołana jodem leczona jest lekami przeciwtarczycowymi. W bardzo ciężkich przypadkach może być konieczna hospitalizacja na oddziale intensywnej terapii, zastosowanie plazmaferezy, a niekiedy nawet tyreoidektomia (usunięcie tarczycy). ^{37 38}

Przedawkowanie różnych postaci leków zawierających jodek potasu

W przypadku miejscowo stosowanych preparatów jodu, takich jak Solutio Iodi Cum Glycerini Coel (płyn Lugola), przedawkowanie może prowadzić do dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, zmian skórnych lub stanów zapalnych dróg oddechowych. ³⁹

W przypadku kropli do oczu Vitreolent, ryzyko przedawkowania jest ograniczone ze względu na niewielkie stężenie substancji czynnych w produkcie. ⁴⁰

Tabela objawów przedawkowania jodku potasu

^{41 42 43 44 45}