Dawkowanie i sposób podawania
Jodek potasu

Dawkowanie i sposób podawania jodku potasu

Dawkowanie jodku potasu zależy od wskazania do jego zastosowania. Główne wskazania obejmują ochronę tarczycy w przypadku skażenia radioaktywnym jodem podczas katastrof jądrowych, stosowanie w badaniach medycyny nuklearnej oraz profilaktykę i leczenie chorób związanych z niedoborem jodu. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące dawkowania dla każdego z tych wskazań.¹

Katastrofa jądrowa – blokada tarczycy

Przyjmowanie preparatów jodku potasu w przypadku skażenia radioaktywnym jodem powinno odbywać się jedynie po oficjalnym wezwaniu przez odpowiednie władze, zazwyczaj poprzez środki masowego przekazu (radio, telewizja). Czas podania jest krytyczny – zaleca się jak najszybsze przyjęcie tabletek, najlepiej w ciągu 2 godzin od momentu wystawienia na działanie promieniowania. Podanie leku w ciągu 8 godzin od ekspozycji nadal przynosi korzyści terapeutyczne.²³

Profilaktyczne leczenie jodem należy zastosować u wszystkich osób przebywających na obszarze zagrożonym, w tym dzieci, kobiet w ciąży i karmiących piersią. Osoby z rozpoznaną nadwrażliwością na jod lub osoby leczone (obecnie lub w przeszłości) z powodu zaburzeń tarczycy powinny skonsultować się z lekarzem.⁴

Tabela dawkowania w przypadku katastrofy jądrowej

^5
6
7

Częstotliwość podawania w przypadku katastrofy jądrowej

W większości przypadków wystarcza jednorazowe podanie jodku potasu. Jednak gdy działanie radioaktywnego jodu przedłuża się (powyżej 24 godzin), powtarza się ekspozycja, przyjmowane jest skażone pożywienie lub woda, a ewakuacja nie jest możliwa, może być konieczne kolejne podanie.^{24 godz.) i powtarza się ekspozycja, przyjmowanie skażonego pokarmu lub wody oraz gdy ewakuacja nie jest możliwa, może być konieczne kolejne podanie.”>824 godzin) i powtarza się ekspozycja, przyjmowanie skażonego pokarmu lub wody oraz gdy ewakuacja nie jest możliwa, może być konieczne kolejne podanie.”>9}

Pojedyncza dawka dobowa ochroni przed wystawieniem na działanie promieniowania przez maksymalnie 24 godziny.¹⁰

Specjalne grupy pacjentów – ograniczenia w dawkowaniu

Szczególną uwagę należy zwrócić na dawkowanie u następujących grup pacjentów:

• Noworodki, kobiety w ciąży i karmiące piersią oraz dorośli w wieku powyżej 60 lat – u tych pacjentów nie należy stosować więcej niż jednej dawki. Są oni bardziej narażeni na negatywne skutki zdrowotne przy powtarzalnych dawkach stabilnego jodu. ^{60 lat) nie należy stosować więcej niż jedną dawkę. Noworodki i starsi dorośli (> 60 lat) są bardziej narażeni na negatywne skutki zdrowotne, jeśli otrzymują powtarzalne dawki stabilnego jodu.”>1112}
• Ze względu na wrażliwość tarczycy noworodka i płodu na duże dawki jodu, należy unikać wielokrotnego podawania stabilnego jodu u noworodków, kobiet w ciąży i karmiących piersią. Noworodki nie wymagają podawania kolejnych dawek. Kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny przyjmować maksymalnie dwie dawki.¹³
• Dorośli w wieku powyżej 40 lat – przyjmowanie tabletek z jodkiem potasu przez osoby w tej grupie wiekowej nie jest zalecane, ponieważ jest mniej prawdopodobne, że skorzystają oni na leczeniu jodem po ekspozycji na jod radioaktywny.¹⁴¹⁵

Pacjenci z niewydolnością wątroby i nerek

Nie jest konieczne dostosowanie dawki u pacjentów z zaburzeniami nerek lub wątroby. Wydalanie jodu następuje głównie poprzez nerki, jednak na współczynnik wydalania przez nerki nie ma wpływu ani wychwyt jodu, ani poziom stężenia jodu w surowicy.¹⁶¹⁷

Sposób podawania w przypadku katastrofy jądrowej

Jodek potasu stosuje się doustnie. Tabletki można:

• Połykać w całości
• Rozgryzać
• Rozpuszczać w wodzie, syropie lub innym płynie (w przypadku dzieci)¹⁸¹⁹
• Rozprowadzić w łyżce stołowej wody o temperaturze pokojowej (powstałą zawiesinę podać w całości natychmiast po przygotowaniu, popić niewielką ilością wody)²⁰

Należy pamiętać, że całkowite rozpuszczenie tabletki może trwać do 6 minut.²¹

W celu łatwiejszego dostosowania dawki dla dzieci, tabletki mają linie podziału w kształcie krzyża, co umożliwia precyzyjne podzielenie ich na cztery równe części.^22232425

Dawkowanie w badaniach medycyny nuklearnej

Jodek potasu może być stosowany jako środek blokujący przed podaniem związku znakowanego jodem radioaktywnym. W tej sytuacji dawkowanie jest następujące:

• Dorośli: doustna dawka 130 mg (2 tabletki) ograniczy wychwyt przez tarczycę do poniżej 1% normalnej wartości. Dawkę należy podać w dniu badania lub przed nim, a następnie codziennie aż do momentu zmniejszenia szacowanej aktywności radioaktywnego jodu w organizmie do właściwego poziomu.²⁶²⁷
• Dzieci w wieku od 3 do 12 lat: 50% dawki dla dorosłych (65 mg, 1 tabletka)²⁸²⁹
• Dzieci w wieku od 1 miesiąca do 3 lat: 25% dawki dla dorosłych (32,5 mg, 1/2 tabletki)³⁰³¹

Ważne ograniczenie: Produktu leczniczego nie należy podawać, gdy radioaktywny jod jest stosowany w celu obrazowania diagnostycznego lub leczenia gruczołu tarczowego.³²³³

Dawkowanie w profilaktyce i leczeniu niedoboru jodu

W przypadku produktów o mniejszej zawartości jodu (Jodid 100, Jodid 200), stosowanych w profilaktyce i leczeniu niedoboru jodu, schemat dawkowania jest następujący:

Zapobieganie powstawaniu wola w przypadku niedoboru jodu

• Niemowlęta i dzieci: 50-100 mikrogramów jodu/dobę
• Młodzież i dorośli: 100-200 mikrogramów jodu/dobę
• Okres ciąży i karmienia piersią: 200 mikrogramów jodu/dobę³⁴³⁵

Zapobieganie nawrotom wola po leczeniu

Po zakończeniu terapii hormonami tarczycy lub po zabiegu chirurgicznego usunięcia wola wywołanego niedoborem jodu zaleca się: 100-200 mikrogramów jodu/dobę.³⁶³⁷

Leczenie wola wywołanego niedoborem jodu

• Noworodki, dzieci: 100-200 mikrogramów jodu/dobę
• Młodzież: 200 mikrogramów jodu/dobę³⁸³⁹

Sposób podawania: tabletki przyjmować po posiłkach z odpowiednią ilością płynu, tj. z połową szklanki wody.⁴⁰⁴¹

Okres stosowania: Profilaktyczne podawanie tabletek z jodkiem zwykle musi trwać wiele lat, często do końca życia. W leczeniu wola wywołanego niedoborem jodu u noworodków, zwykle wystarczają od 2 do 4 tygodni leczenia. Dzieci i młodzież zwykle wymagają podawania jodu od 6 do 12 miesięcy, a nawet dłużej.⁴²⁴³

Dawkowanie preparatów do stosowania miejscowego

Solutio Iodi Cum Glycerini Coel (Płyn Lugola)

Preparat Solutio Iodi Cum Glycerini Coel (Płyn Lugola) stosuje się miejscowo na skórę. Roztwór powinien być stosowany nierozcieńczony. Zmienione chorobowo miejsce należy pędzlować lub przemyć jałowym gazikiem nasączonym roztworem.⁴⁴

Vitreolent – krople do oczu

W przypadku kropli do oczu Vitreolent, dawkowanie zależy od grupy wiekowej:

• Dorośli: 1 kropla do oka wykazującego zmiany chorobowe od 1 do 3 razy na dobę⁴⁵
• Dzieci i młodzież: Nie określono dotychczas bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego Vitreolent u dzieci w wieku poniżej 12 lat. Nie zaleca się stosowania produktu leczniczego Vitreolent u dzieci w wieku poniżej 12 lat.⁴⁶
• Dzieci powyżej 12 lat i młodzież: 1 kropla do oka wykazującego zmiany chorobowe od 1 do 3 razy na dobę.⁴⁷
• Pacjenci w podeszłym wieku: Nie ma danych wskazujących na konieczność zmiany dawki u pacjentów w podeszłym wieku.⁴⁸

Ustalanie właściwej dawki

Podczas ustalania właściwej dawki jodku potasu dla każdego pacjenta, należy wziąć pod uwagę regionalne i indywidualne różnice w dostarczaniu jodu z pożywieniem. Jest to szczególnie istotne u noworodków, niemowląt i dzieci do 4 roku życia.⁴⁹⁵⁰