żywe cząstki BCG
Żywe cząstki BCG (Bacillus Calmette-Guérin) to atenuowany szczep prątka bydlęcego (Mycobacterium bovis), stosowany jako szczepionka przeciwko gruźlicy oraz w immunoterapii nowotworów, szczególnie raka pęcherza moczowego. Szczepionka BCG została opracowana w latach 1908-1921 przez Alberta Calmette’a i Camille’a Guérina w Instytucie Pasteura we Francji.
W profilaktyce gruźlicy żywe cząstki BCG stymulują układ odpornościowy do wytworzenia odporności komórkowej przeciwko prątkom gruźlicy. Szczepionka jest podawana noworodkom i niemowlętom w krajach o wysokiej zapadalności na gruźlicę. Skuteczność szczepienia BCG w zapobieganiu ciężkim postaciom gruźlicy u dzieci wynosi 60-80%, choć ochrona przed gruźlicą płuc u dorosłych jest zmienna.
W onkologii żywe cząstki BCG są wykorzystywane w immunoterapii dopęcherzowej powierzchownego raka pęcherza moczowego. Mechanizm działania polega na indukcji lokalnej reakcji zapalnej i aktywacji układu immunologicznego przeciwko komórkom nowotworowym. Terapia BCG zmniejsza ryzyko nawrotu choroby o około 30% i może zapobiegać progresji nowotworu, będąc metodą z wyboru w leczeniu nieinwazyjnego raka pęcherza moczowego wysokiego ryzyka.
Stosowanie żywych cząstek BCG wiąże się z możliwością wystąpienia działań niepożądanych, od miejscowych reakcji zapalnych po rzadsze powikłania ogólnoustrojowe. Ze względu na zawartość żywych, choć atenuowanych bakterii, szczepionka BCG jest przeciwwskazana u osób z ciężkimi niedoborami odporności, w tym u pacjentów zakażonych HIV z objawami AIDS.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Bacillus Calmette-Guérin – Dawkowanie i sposób podawania
Szczep Bacillus Calmette-Guérin (BCG) RIVM 1173-P2, stosowany w terapii dopęcherzowej nowotworów pęcherza moczowego, podawany jest w dawce 2 × 10 do 3 × 10 żywych cząstek BCG na fiolkę po rekonstytucji. Leczenie rozpoczyna się 2-3 tygodnie po TURBT lub biopsji, obejmując 6 cotygodniowych wlewów wprowadzających, z ekspozycją zawiesiny w pęcherzu przez 2 godziny. Następnie zaleca się leczenie podtrzymujące, polegające na podawaniu 3 wlewów co tydzień w ściśle określonych odstępach: 3., 6., 12., 18., 24., 30. i 36. miesiącu, co łącznie daje do 27 wlewów w ciągu 3 lat. Przed podaniem pacjent powinien być odpowiednio przygotowany – bez przyjmowania płynów 4 godziny przed i 2 godziny po zabiegu, a pęcherz musi być całkowicie opróżniony. Podanie odbywa się aseptycznie z użyciem cewnika i żelu nawilżającego, a po zabiegu pacjent powinien zmieniać pozycję lub wstać, aby zapewnić równomierny kontakt zawiesiny z błoną śluzową.
Bacillus Calmette-Guérin, BCG-medac, bezurazowe cewnikowanie, biopsja pęcherza moczowego, błona śluzowa pęcherza, cewnik dopęcherzowy, choroba współistniejąca, działanie niepożądane, klasyfikacja nowotworu, leczenie podtrzymujące, leczenie wprowadzające, podanie dopęcherzowe, populacja pediatryczna, progresja nowotworu, resekcja przezcewkowa, terapia dopęcherzowa, TURBT, wlew dopęcherzowy, żywe cząstki BCG - Leksykon leków
Przedawkowanie – BCG – medac min. 2×10^8 max. 3×10^9/50 ml
Przedawkowanie leku BCG-medac, zawierającego atenuowane prątki Bacillus Calmette-Guérin szczepu RIVM (pochodzącego ze szczepu 1173-P2), jest zjawiskiem rzadkim ze względu na fakt, że jedna fiolka zawiera pojedynczą dawkę terapeutyczną, tj. od 2 × 10 do 3 × 10 żywych cząstek BCG w 50 ml. W praktyce klinicznej nie zaobserwowano specyficznych objawów charakterystycznych wyłącznie dla przedawkowania; objawy kliniczne są tożsame z typowymi działaniami niepożądanymi występującymi przy standardowym dawkowaniu. Ryzyko przypadkowego podania nadmiernej dawki jest minimalne, jednak wymagana jest ostrożność podczas przygotowywania zawiesiny do podania do pęcherza moczowego, aby uniknąć nieumyślnego przedawkowania.