substancje antycholinergiczne

Substancje antycholinergiczne (cholinolityczne) to związki blokujące działanie acetylocholiny na receptory cholinergiczne. Ich główny mechanizm działania polega na konkurencyjnym wiązaniu z receptorami muskarynowymi i/lub nikotynowymi, co hamuje przewodnictwo nerwowe w układzie przywspółczulnym oraz w niektórych przypadkach w ośrodkowym układzie nerwowym.

W medycynie leki antycholinergiczne mają szerokie zastosowanie kliniczne. Wykorzystuje się je m.in. w leczeniu choroby Parkinsona, chorobach układu pokarmowego (np. zespół jelita drażliwego, skurcze przewodu pokarmowego), chorobach układu moczowego (nadreaktywny pęcherz moczowy), astmie oskrzelowej oraz jako środki przeciwwymiotne i rozszerzające źrenice w okulistyce.

Działania niepożądane substancji antycholinergicznych obejmują tzw. objawy atropinowe: suchość w ustach, zaburzenia widzenia, tachykardię, zaparcia, zatrzymanie moczu, zaburzenia termoregulacji oraz objawy ośrodkowe takie jak splątanie, niepokój i halucynacje. Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu tych leków u osób starszych, ze względu na większe ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza w obrębie ośrodkowego układu nerwowego.

Warto pamiętać, że wiele powszechnie stosowanych leków (np. przeciwhistaminowe, przeciwpsychotyczne, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne) wykazuje działanie antycholinergiczne jako efekt uboczny. Kumulacja tych efektów, określana jako obciążenie antycholinergiczne, może prowadzić do poważnych konsekwencji klinicznych, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl