azotyn sodu
Azotyn sodu (NaNO₂) to biała lub lekko żółtawa substancja krystaliczna szeroko stosowana w przemyśle spożywczym jako konserwant oznaczony symbolem E250. W medycynie azotyn sodu ma znaczenie w dwóch głównych aspektach: jako czynnik terapeutyczny oraz jako potencjalna substancja toksyczna.
W aspekcie terapeutycznym, azotyn sodu jest stosowany jako antidotum w zatruciach cyjankami. Mechanizm działania polega na przekształceniu hemoglobiny w methemoglobinę, która wiąże jony cyjanku, tworząc mniej toksyczny cyjanomethemoglobinę. Azotyn sodu stosuje się również eksperymentalnie w leczeniu niektórych chorób układu sercowo-naczyniowego ze względu na jego właściwości naczyniorozszerzające.
Z perspektywy toksykologicznej, nadmierne spożycie azotynów może prowadzić do methemoglobinemii, stanu, w którym żelazo w hemoglobinie zostaje utlenione z Fe²⁺ do Fe³⁺, co uniemożliwia transport tlenu. Objawami klinicznymi są sinica, duszność, tachykardia i w ciężkich przypadkach śmierć. Szczególnie wrażliwe na toksyczne działanie azotynów są niemowlęta („zespół sinych dzieci”), ze względu na fizjologicznie podwyższony poziom hemoglobiny płodowej i niedojrzałość układów enzymatycznych.
W diagnostyce laboratoryjnej wykrywanie zwiększonego stężenia methemoglobiny we krwi może sugerować zatrucie azotynami. Leczenie polega na podaniu błękitu metylenowego, który przywraca hemoglobinę do stanu funkcjonalnego poprzez redukcję Fe³⁺ do Fe²⁺.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Alkohol etylowy – Dawkowanie i sposób podawania
Spirytus skażony hibitanem 0,5% Coel to preparat dezynfekcyjny zawierający 650 mg alkoholu etylowego na gram (760 g/l etanolu 96%) oraz 25 mg chlorheksydyny na gram, stosowany miejscowo na skórę. Preparat wykazuje skuteczność w dezynfekcji pola operacyjnego (stosowany nierozcieńczony, jednorazowo przed zabiegiem), myciu rąk przed operacjami i innymi zabiegami (3-5 ml nierozcieńczonego preparatu, stosowanego przed każdą procedurą inwazyjną lub zabiegiem, z dokładnym rozprowadzeniem przez minimum 30 sekund) oraz w przechowywaniu wyjałowionych narzędzi chirurgicznych (roztwór 1:5000 z dodatkiem 0,1% azotynu sodowego, do 12 godzin, z całkowitym zanurzeniem narzędzi). Preparat wymaga odczekania do całkowitego wyschnięcia po aplikacji na skórę.
alkohol etylowy, azotyn sodu, chlorheksydyna, dezynfekcja pola operacyjnego, działanie dezynfekcyjne, nadwrażliwość, narzędzia chirurgiczne, pole operacyjne, preparat miejscowy, procedura inwazyjna, procedura medyczna, reakcja alergiczna, spirytus skażony hibitanem, środek dezynfekcyjny, wyprysk, zabieg chirurgiczny, zmiana skórna