pozagałkowe zapalenie nerwów

Pozagałkowe zapalenie nerwów (ang. retrobulbar neuritis) to schorzenie charakteryzujące się stanem zapalnym nerwu wzrokowego w odcinku położonym za gałką oczną, ale przed skrzyżowaniem nerwów wzrokowych. Jest to jedna z najczęstszych przyczyn nagłej utraty wzroku u młodych dorosłych, szczególnie kobiet.

Choroba objawia się nagłym pogorszeniem ostrości widzenia, zaburzeniami widzenia barwnego, bólem przy ruchach gałki ocznej oraz ubytkami w polu widzenia. Charakterystyczną cechą jest brak widocznych zmian w dnie oka podczas badania oftalmoskopowego we wczesnej fazie choroby, co odróżnia ją od zapalenia tarczy nerwu wzrokowego.

Etiologia pozagałkowego zapalenia nerwów najczęściej wiąże się ze stwardnieniem rozsianym (SM) – u około 50% pacjentów z tym schorzeniem w ciągu 15 lat rozwinie się SM. Inne przyczyny obejmują procesy autoimmunologiczne, infekcje wirusowe, bakteryjne lub grzybicze, zaburzenia metaboliczne oraz choroby układowe.

Diagnostyka obejmuje badanie okulistyczne, MRI mózgu i oczodołów z kontrastem (kluczowe w ocenie nerwu wzrokowego i wykluczeniu innych przyczyn), badanie płynu mózgowo-rdzeniowego oraz potencjały wywołane wzrokowe. Leczenie pierwszego rzutu opiera się na wysokich dawkach kortykosteroidów podawanych dożylnie, co przyspiesza powrót do zdrowia, choć nie wpływa na ostateczny wynik leczenia.

Rokowanie w pozagałkowym zapaleniu nerwów jest zazwyczaj dobre, z poprawą widzenia w ciągu kilku tygodni do miesięcy u większości pacjentów. Jednak u części chorych mogą utrzymywać się pewne deficyty, takie jak obniżona ostrość wzroku, zaburzenia widzenia barwnego czy ubytki w polu widzenia.