farmakoterapia imatynibem

Farmakoterapia imatynibem stanowi przełomowe podejście w leczeniu nowotworów z ekspresją kinaz tyrozynowych, szczególnie przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST). Imatynib (Glivec, STI571) jest inhibitorem kinazy tyrozynowej, który selektywnie blokuje aktywność białka BCR-ABL powstającego w wyniku translokacji chromosomowej t(9;22), tzw. chromosomu Philadelphia, charakterystycznego dla CML.

Mechanizm działania imatynibu polega na kompetycyjnym blokowaniu miejsca wiązania ATP w domenie kinazy tyrozynowej, co uniemożliwia fosforylację substratów i hamuje przekazywanie sygnałów komórkowych odpowiedzialnych za proliferację komórek nowotworowych. Poza hamowaniem kinazy BCR-ABL, imatynib wykazuje również aktywność wobec receptora czynnika wzrostu płytek krwi (PDGFR) oraz receptora c-KIT, co uzasadnia jego zastosowanie w GIST i innych nowotworach z aktywacją tych receptorów.

Standardowa dawka imatynibu w leczeniu CML wynosi 400 mg/dobę, natomiast w przypadku GIST zwykle stosuje się 400-600 mg/dobę. Lek podawany jest doustnie, najczęściej w pojedynczej dawce dobowej. Skuteczność terapii ocenia się poprzez monitorowanie odpowiedzi hematologicznej, cytogenetycznej i molekularnej. Najczęstsze działania niepożądane obejmują obrzęki, nudności, wymioty, biegunkę, wysypkę skórną oraz cytopenie.

Wyzwaniem w farmakoterapii imatynibem jest rozwój oporności, która może być pierwotna lub wtórna, najczęściej związana z mutacjami w domenie kinazy BCR-ABL. W przypadku niepowodzenia leczenia imatynibem, stosuje się inhibitory kinaz tyrozynowych drugiej generacji (dazatynib, nilotynib) lub trzeciej generacji (ponatynib), które wykazują aktywność wobec większości mutacji odpowiedzialnych za oporność na imatynib.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl