substrat CYP3A
Substrat CYP3A to związek chemiczny (najczęściej lek), który jest metabolizowany przez enzymy z podrodziny cytochromu P450 3A (CYP3A). Ta podrodzina enzymów, obejmująca głównie CYP3A4, CYP3A5, CYP3A7 i CYP3A43, odgrywa kluczową rolę w metabolizmie wątrobowym około 50% wszystkich stosowanych obecnie leków.
Enzymy CYP3A znajdują się przede wszystkim w wątrobie i jelicie cienkim, gdzie uczestniczą w pierwszej fazie metabolizmu ksenobiotyków. CYP3A4 jest najbardziej rozpowszechnionym enzymem cytochromu P450 w wątrobie człowieka i odpowiada za metabolizm wielu powszechnie stosowanych leków, w tym statyn, niektórych antybiotyków, leków przeciwnowotworowych, immunosupresyjnych i przeciwdrgawkowych.
Znajomość substratów CYP3A ma istotne znaczenie kliniczne ze względu na możliwość interakcji lekowych. Jednoczesne stosowanie kilku substratów CYP3A może prowadzić do konkurencji o miejsce wiązania enzymu i zmiany farmakokinetyki tych leków. Ponadto, substancje będące inhibitorami lub induktorami CYP3A mogą odpowiednio zwiększać lub zmniejszać stężenie substratów CYP3A we krwi, co może skutkować toksycznością lub utratą skuteczności terapeutycznej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Fypalan 8 mg
Perampanel, stosowany w dawkach do 12 mg/dobę, nie jest silnym induktorem ani inhibitorem enzymów CYP450 czy transferazy glukuronylowej (UGT), jednak wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne z lekami przeciwpadaczkowymi. Silne induktory enzymów metabolicznych, takie jak karbamazepina, fenytoina i okskarbazepina, znacząco zwiększają klirens perampanelu odpowiednio 3-krotnie i 2-krotnie, co wymaga dostosowania dawki perampanelu. Perampanel zmniejsza klirens okskarbazepiny o 26%, choć wpływ na aktywny metabolit monohydroksykarbazepiny pozostaje nieustalony. Ponadto, perampanel w dawce 12 mg/dobę obniża ekspozycję na lewonorgestrel (Cmax i AUC o 40%), co może zmniejszać skuteczność hormonalnych środków antykoncepcyjnych i wymaga stosowania dodatkowych metod antykoncepcji. Inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol (400 mg/dobę), zwiększają AUC perampanelu o 20% i wydłużają jego okres półtrwania o 15%, co może wymagać zmniejszenia dawki perampanelu.
analiza farmakokinetyczna, cytochrom P450, depresja ośrodkowego układu nerwowego, doustny środek antykoncepcyjny, działanie niepożądane, dziurawiec, etynyloestradiol, felbamat, fenobarbital, fenytoina, hormonalny środek antykoncepcyjny, induktor cytochromu P450, induktor enzymu metabolicznego, inhibitor cytochromu P450, interakcja farmakodynamiczna, karbamazepina, ketokonazol, klobazam, klonazepam, kwas walproinowy, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, lewetiracetam, lewodopa, lewonorgestrel, midazolam, monohydroksykarbazepina, napad częściowy, napad toniczno-kloniczny, okskarbazepina, perampanel, ryfampicyna, substrat CYP3A, topiramat, transferaza glukuronylowa, wkładka wewnątrzmaciczna, zonisamid - Leksykon leków
Interakcje leku – Fypalan 12 mg
Perampanel, substancja czynna leku Fypalan, nie wykazuje silnego działania indukującego lub hamującego na enzymy cytochromu P450 oraz transferazę glukuronylową (UGT), jednakże istotne interakcje farmakokinetyczne występują z niektórymi lekami przeciwpadaczkowymi oraz hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi. W dawce 12 mg/dobę perampanel zmniejsza ekspozycję na lewonorgestrel o 40% (Cmax i AUC), co może obniżać skuteczność antykoncepcji progesteronowej, zalecając stosowanie dodatkowych metod antykoncepcyjnych. Karbamazepina powoduje trzykrotne zmniejszenie stężenia perampanelu, fenytoina i okskarbazepina dwukrotne, a fenobarbital i topiramat zmniejszają je o około 20%. Perampanel z kolei zwiększa stężenie okskarbazepiny o około 35%, zmniejszając jej klirens o 26%, natomiast wpływ na inne leki przeciwpadaczkowe jest minimalny (<10%). W dawce 6 mg/dobę perampanel obniża AUC midazolamu o 13%, co wskazuje na umiarkowany wpływ na substraty CYP3A.
cytochrom P450, dziurawiec zwyczajny, etynyloestradiol, farmakokinetyka perampanelu, felbamat, fenobarbital, fenytoina, hormonalny środek antykoncepcyjny, induktor cytochromu P450, inhibitor cytochromu P450, interakcja z alkoholem, karbamazepina, ketokonazol, klobazam, klonazepam, kwas walproinowy, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, lewetiracetam, lewodopa, lewonorgestrel, midazolam, monohydroksykarbazepina, napad częściowy, okskarbazepina, perampanel, pierwotnie uogólniony napad toniczno-kloniczny, profil interakcji, ryfampicyna, substrat CYP3A, topiramat, transferaza glukuronylowa, wewnątrzmaciczna wkładka antykoncepcyjna, zonisamid - Leksykon leków
Interakcje leku – Fromilid Uno 500 mg
Klarytromycyna, jako silny inhibitor izoenzymu CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą prowadzić do poważnych działań niepożądanych lub zmniejszenia skuteczności terapeutycznej. Bezwzględnie przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie klarytromycyny z lekami takimi jak astemizol, cyzapryd, domperydon, pimozyd, terfenadyna (ryzyko torsade de pointes), alkaloidy sporyszu (ostre zatrucie), doustny midazolam (7-krotne zwiększenie AUC), statyny metabolizowane przez CYP3A4 (lowastatyna, symwastatyna – ryzyko rabdomiolizy), tikagrelor, iwabradyna, ranolazyna oraz kolchicyna u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby. Rytonawir znacząco zwiększa ekspozycję na klarytromycynę (Cmax o 31%, Cmin o 182%, AUC o 77%), co wymaga redukcji dawki u pacjentów z klirensem kreatyniny 30-60 ml/min o 50%, a przy klirensie <30 ml/min stosowanie klarytromycyny o zmodyfikowanym uwalnianiu jest przeciwwskazane. Ponadto, klarytromycyna może wydłużać odstęp QT i nasilać ryzyko hipoglikemii przy jednoczesnym stosowaniu chinidyny, dyzopiramidu, hydroksychlorochiny, chlorochiny oraz niektórych leków przeciwcukrzycowych (nateglinid, repaglinid). Wskazane jest monitorowanie EKG, stężeń leków i glikemii.
aktywność aminotransferaz, alkaloid sporyszu, aminotransferaza, antybiotyk makrolidowy, AUC, benzodiazepina, chlorochina, CYP3A4, częstoskurcz komorowy, DOAC, działanie na OUN, działanie niepożądane, efekt kliniczny, glikemia, glikoproteina p, hepatotoksyczność, hipoglikemia, hydroksychlorochina, induktor CYP3A4, infuzja dożylna, inhibitor CYP3A, klirens kreatyniny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwzakrzepowy, metabolizm leku, migotanie komór, miopatia, Mycobacterium avium, nateglinid, niedokrwienie kończyn, niewydolność nerek, ośrodkowy układ nerwowy, postać o zmodyfikowanym uwalnianiu, rabdomioliza, repaglinid, skurcz naczyń, stężenie subterapeutyczne, substrat CYP3A, substrat P-gp, tabletka o natychmiastowym uwalnianiu, torsade de pointes, triazolobenzodiazepina, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie żołądkowo-jelitowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Alneta 10 mg
Amlodypina, jako antagonista kanałów wapniowych, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Inhibitory CYP3A4 (np. inhibitory proteazy, azole, erytromycyna, klarytromycyna, werapamil, diltiazem) znacząco hamują metabolizm amlodypiny, co prowadzi do wzrostu jej stężenia w osoczu i zwiększonego ryzyka nadmiernego spadku ciśnienia tętniczego. U pacjentów stosujących silne inhibitory CYP3A4 zaleca się monitorowanie ciśnienia i ewentualne zmniejszenie dawki amlodypiny. Induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, ziele dziurawca) nasilają metabolizm amlodypiny, obniżając jej stężenie i skuteczność przeciwnadciśnieniową, co wymaga kontroli ciśnienia i potencjalnego zwiększenia dawki. Spożycie grejpfruta lub soku grejpfrutowego zwiększa biodostępność amlodypiny, nasilając jej działanie hipotensyjne, dlatego należy unikać ich jednoczesnego stosowania. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym podawaniu dantrolenu dożylnie, ze względu na ryzyko hiperkaliemii, migotania komór i zapaści krążeniowej, zwłaszcza u pacjentów z hipertermią złośliwą.
antybiotyk makrolidowy, atorwastatyna, azol przeciwgrzybiczny, biodostępność amlodypiny, cyklosporyna, dantrolen, digoksyna, diltiazem, działanie hipotensyjne, erytromycyna, ewerolimus, hiperkaliemia, hipertermia złośliwa, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor mTOR, inhibitor proteazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, klarytromycyna, metabolizm amlodypiny, migotanie komór, nadmierny spadek ciśnienia tętniczego, niedociśnienie, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, spadek ciśnienia tętniczego, substrat CYP3A, symwastatyna, syrolimus, takrolimus, temsyrolimus, warfaryna, werapamil, zapaść krążeniowa, ziele dziurawca - Leksykon leków
Interakcje leku – Fypalan 10 mg
Perampanel, substancja czynna leku Fypalan, nie wykazuje silnej indukcji ani inhibicji enzymów cytochromu P450 czy transferazy glukuronylowej (UGT), co ogranicza ryzyko interakcji farmakokinetycznych. Jednakże, perampanel podawany w dawkach do 12 mg/dobę wykazuje istotne interakcje z lekami przeciwpadaczkowymi będącymi induktorami enzymów metabolicznych, takimi jak karbamazepina (3-krotne zwiększenie klirensu perampanelu), fenytoina i okskarbazepina (2-krotne zwiększenie klirensu). Perampanel zmniejsza również klirens okskarbazepiny o 26%, choć wpływ na aktywny metabolit monohydroksykarbazepinę pozostaje nieokreślony. Wysokie dawki perampanelu (12 mg/dobę) mogą obniżać skuteczność hormonalnych środków antykoncepcyjnych zawierających lewonorgestrel, zmniejszając Cmax i AUC o 40%, co wymaga stosowania dodatkowych metod antykoncepcji. Ponadto, perampanel w dawce 6 mg/dobę obniża AUC midazolamu (substratu CYP3A) o 13%, a inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol (400 mg/dobę), zwiększają AUC perampanelu o 20% i wydłużają jego okres półtrwania o 15% (do 67,8 h). Silne induktory CYP, np. ryfampicyna i dziurawiec, mogą znacząco obniżać stężenie perampanelu, co wymaga unikania jednoczesnego stosowania.
dziurawiec, etynyloestradiol, farmakokinetyka okskarbazepiny, felbamat, fenobarbital, fenytoina, hormonalny środek antykoncepcyjny, induktor cytochromu P450, inhibitor cytochromu P450, inhibitor cytochromu P450 3A4, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, karbamazepina, ketokonazol, klobazam, klonazepam, kwas walproinowy, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, lewetiracetam, lewodopa, lewonorgestrel, midazolam, monohydroksykarbazepina, napad częściowy, napad toniczno-kloniczny, okskarbazepina, ośrodkowy układ nerwowy, perampanel, ryfampicyna, substrat CYP3A, topiramat, transferaza glukuronylowa, wewnątrzmaciczna wkładka antykoncepcyjna, zonisamid - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Cabazitaxel G.L. 20 mg/ml
Kabazytaksel, podawany w dawkach od 10 do 30 mg/m² powierzchni ciała (pc.) w infuzji dożylnej trwającej 1 godzinę, charakteryzuje się złożonym profilem farmakokinetycznym. U pacjentów z rakiem gruczołu krokowego z przerzutami, po dawce 25 mg/m² pc., maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) wynosiło średnio 226 ng/ml (CV 107%), a pole pod krzywą stężenia w czasie (AUC) 991 ng·h/ml (CV 34%). Kabazytaksel wykazuje dużą objętość dystrybucji w stanie równowagi (Vss 4870 l, tj. 2640 l/m² pc.), wysokie wiązanie z białkami osocza (89-92%), głównie albuminą i lipoproteinami, oraz równomierną dystrybucję między osoczem a elementami morfotycznymi krwi. Lek jest intensywnie metabolizowany w wątrobie (>95%) głównie przez CYP3A, z identyfikacją licznych metabolitów, w tym trzech aktywnych. Wydalanie odbywa się głównie z kałem (76% dawki), a klirens osoczowy wynosi 48,5 l/h, z długim okresem półtrwania eliminacji około 95 godzin. Nie stwierdzono istotnego wpływu wieku (≥65 lat) na farmakokinetykę kabazytakselu.
albumina surowicy, AUC, białka oporności wielolekowej, białko oporności raka piersi, bilirubina całkowita, cytochrom P450, elementy morfotyczne krwi, infuzja dożylna, izoenzym CYP3A, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, lipoproteina o bardzo niskiej gęstości, lipoproteina o niskiej gęstości, lipoproteina o wysokiej gęstości, metabolizm wątrobowy, nowotwór lity, objętość dystrybucji, okres półtrwania, organiczny transporter kationów, P-glikoproteina, polipeptydy transportujące aniony organiczne, rak gruczołu krokowego z przerzutami, rak piersi z przerzutami, stężenie osoczowe, substrat CYP3A, Tmax, transporter błonowy, wiązanie z białkami, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Renazol 15 mg
Lanzoprazol, metabolizowany głównie przez izoenzymy CYP2C19 i CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, które mogą znacząco wpływać na biodostępność i stężenia leków współstosowanych. Szczególnie istotne są interakcje z lekami, których wchłanianie zależy od pH żołądka, takimi jak ketokonazol i itrakonazol, których biodostępność ulega znacznemu obniżeniu, co może prowadzić do subterapeutycznych stężeń. Również atazanawir, stosowany w terapii HIV, wykazuje istotne zmniejszenie biodostępności przy jednoczesnym stosowaniu z lanzoprazolem, co czyni to połączenie przeciwwskazanym. Ponadto, lanzoprazol może zwiększać stężenia leków metabolizowanych przez CYP3A4, np. takrolimusu, którego ekspozycja może wzrosnąć nawet o 81%, co wymaga monitorowania stężenia tego leku w osoczu. W przypadku digoksyny, karbamazepiny, fenytoiny, pochodnych kumaryny oraz teofiliny zalecana jest ostrożność i monitorowanie stężeń, ze względu na potencjalne zmiany farmakokinetyczne i ryzyko działań niepożądanych.
atazanawir, błona śluzowa żołądka, cytochrom P450, działanie przeciwzakrzepowe, dziurawiec zwyczajny, enzymy metabolizujące, farmakokinetyka leków, fenytoina, fluwoksamina, glikoproteina p, hamowanie wydzielania kwasu solnego, inhibitor CYP2C19, inhibitor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, karbamazepina, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwwirusowy, lek zobojętniający kwas solny, metabolizm CYP3A4, P-glikoproteina, parametry krzepnięcia, pH żołądka, pochodne kumaryny, ryfampicyna, stężenie digoksyny, substrat CYP3A, sukralfat, takrolimus, teofilina, warfaryna, wydzielanie kwasu żołądkowego - Leksykon substancji czynnych
Perampanel – Interakcje
Perampanel wykazuje złożony profil interakcji farmakokinetycznych, szczególnie w kontekście terapii przeciwpadaczkowej. Nie jest silnym induktorem ani inhibitorem enzymów CYP450 czy UGT, jednak jego stężenie w osoczu ulega znacznemu zmniejszeniu pod wpływem induktorów enzymatycznych takich jak karbamazepina (3-krotne zmniejszenie), fenytoina i okskarbazepina (2-krotne zmniejszenie), a także fenobarbital i topiramat (około 20% redukcji). Perampanel z kolei obniża klirens okskarbazepiny o 26%, co wymaga monitorowania stężeń obu leków. W dawce 12 mg/dobę perampanel zmniejsza ekspozycję na lewonorgestrel o około 40%, co może obniżać skuteczność hormonalnych środków antykoncepcyjnych zawierających progesteron, zalecając stosowanie dodatkowych metod antykoncepcji. Inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, zwiększają AUC perampanelu o 20% i wydłużają jego okres półtrwania o 15%. Perampanel nie wpływa istotnie na farmakokinetykę większości innych leków przeciwpadaczkowych, w tym klonazepamu, lewetiracetamu, fenobarbitalu, fenytoiny, topiramatu, zonisamidu, klobazamu, lamotryginy i kwasu walproinowego.
analiza farmakokinetyczna, cytochrom P450, dziurawiec, etynyloestradiol, farmakokinetyka populacyjna, felbamat, fenobarbital, fenytoina, hormonalne środki antykoncepcyjne, induktor cytochromu P450, inhibitor CYP3A, inhibitor cytochromu P450, interakcja farmakodynamiczna, karbamazepina, ketokonazol, klobazam, klonazepam, kwas walproinowy, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, lewetiracetam, lewodopa, lewonorgestrel, midazolam, monohydroksykarbazepina, napad częściowy, napad toniczno-kloniczny, okskarbazepina, ośrodkowy układ nerwowy, perampanel, reaktywny metabolit, ryfampicyna, substrat CYP3A, terapia przeciwpadaczkowa, topiramat, transferaza glukuronylowa, wkładka wewnątrzmaciczna, zaburzenie koordynacji psychoruchowej, zonisamid - Leksykon substancji czynnych
Kabazytaksel – Właściwości farmakokinetyczne
Kabazytaksel, lek przeciwnowotworowy z grupy taksanów, stosowany jest głównie w leczeniu zaawansowanego raka gruczołu krokowego z przerzutami. Farmakokinetyka kabazytakselu została szczegółowo zbadana u 170 pacjentów z różnymi nowotworami litymi, w dawkach od 10 do 30 mg/m² pc., podawanych w schematach cotygodniowych lub co 3 tygodnie. Po 1-godzinnej infuzji dożylnej w dawce 25 mg/m² pc. u pacjentów z rakiem gruczołu krokowego z przerzutami, maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) wynosiło 226 ng/ml (CV 107%), a pole pod krzywą (AUC) 991 ng·h/ml (CV 34%). Kabazytaksel charakteryzuje się dużą objętością dystrybucji (Vss 4870 l, 2640 l/m² pc.) oraz wysokim stopniem wiązania z białkami osocza (89-92%), głównie albuminami (82%) i lipoproteinami HDL (87,9%), LDL (69,8%) i VLDL (55,8%). Metabolizm wątrobowy, głównie przez CYP3A, odpowiada za ponad 95% eliminacji, z 7 zidentyfikowanymi metabolitami, z których 3 są aktywne farmakologicznie. Klirens osoczowy wynosi 48,5 l/h (26,4 l/h/m² pc.), a okres półtrwania eliminacji to 95 godzin. Kabazytaksel jest wydalany głównie z kałem (76% dawki), a wydalanie nerkowe stanowi mniej niż 4% dawki.
albumina surowicy, białko oporności wielolekowej, CYP3A, digoksyna, dystrybucja leku, farmakokinetyka, infuzja dożylna, interakcja lekowa, kabazytaksel, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, metabolizm wątrobowy, metotreksat, nowotwór lity, objętość dystrybucji, okres półtrwania, P-glikoproteina, pole pod krzywą stężenia, polipeptyd transportujący aniony organiczne, rak gruczołu krokowego z przerzutami, rak piersi z przerzutami, stężenie w osoczu, substrat CYP3A, taksan, warfaryna, wiązanie z białkami, winblastyna, zaawansowany rak gruczołu krokowego, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Fypalan 2 mg
Perampanel, stosowany w dawkach do 12 mg/dobę u pacjentów z napadami częściowymi i pierwotnie uogólnionymi toniczno-klonicznymi, nie jest silnym induktorem ani inhibitorem enzymów CYP450 czy UGT, jednak wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne z wybranymi lekami przeciwpadaczkowymi. Karbamazepina zwiększa klirens perampanelu trzykrotnie, fenytoina i okskarbazepina dwukrotnie, a fenobarbital i topiramat o około 20%. Leki takie jak klonazepam, lewetiracetam, zonisamid, klobazam, lamotrygina i kwas walproinowy nie wpływają istotnie na klirens perampanelu. Perampanel zmniejsza klirens okskarbazepiny o 26%, co wymaga uwagi ze względu na nieznany wpływ na aktywny metabolit monohydroksykarbazepinę. Wysokie dawki perampanelu (12 mg/dobę) mogą obniżać skuteczność hormonalnych środków antykoncepcyjnych zawierających lewonorgestrel (spadek Cmax i AUC o 40%), co wymaga stosowania dodatkowych metod antykoncepcji.
działanie addytywne, dziurawiec, etynyloestradiol, felbamat, fenobarbital, fenytoina, funkcje poznawcze, hormonalny środek antykoncepcyjny, induktor cytochromu P450, inhibitor cytochromu P450, karbamazepina, ketokonazol, klirens perampanelu, klobazam, klonazepam, kwas walproinowy, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, lewetiracetam, lewodopa, lewonorgestrel, midazolam, monohydroksykarbazepina, napad częściowy, napad toniczno-kloniczny, okskarbazepina, ośrodkowy układ nerwowy, perampanel, ryfampicyna, substrat CYP3A, topiramat, transferaza glukuronylowa, wkładka wewnątrzmaciczna, zaburzenia poznawcze, zonisamid