środki kontrastowe donaczyniowe
Środki kontrastowe donaczyniowe to substancje stosowane w diagnostyce obrazowej, które po podaniu dożylnym zwiększają kontrast między różnymi strukturami anatomicznymi. Dzięki temu pozwalają na lepszą wizualizację naczyń krwionośnych oraz narządów w badaniach takich jak angiografia, tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny.
W radiologii wykorzystuje się głównie jodowe środki kontrastowe (w badaniach TK i angiografii) oraz gadolinowe (w badaniach MR). Jodowe środki kontrastowe dzielą się na jonowe i niejonowe, przy czym te drugie charakteryzują się mniejszą liczbą działań niepożądanych. Gadolinowe środki kontrastowe stosuje się w obrazowaniu metodą rezonansu magnetycznego.
Stosowanie środków kontrastowych donaczyniowych wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, od łagodnych reakcji alergicznych po poważne powikłania, takie jak nefropatia pokontrastowa czy reakcje anafilaktoidalne. Przed podaniem kontrastu konieczna jest ocena funkcji nerek pacjenta, szczególnie u osób z cukrzycą, odwodnieniem lub istniejącą wcześniej chorobą nerek.
Przeciwwskazaniami do stosowania środków kontrastowych donaczyniowych są ciężka niewydolność nerek, nadwrażliwość na składniki preparatu oraz nadczynność tarczycy (w przypadku jodowych środków kontrastowych). U pacjentów przyjmujących metforminę konieczne jest czasowe odstawienie leku po badaniu z użyciem jodowego środka kontrastowego, aby zapobiec kwasicy mleczanowej.