Właściwości farmakodynamiczne leku

ApoTiapina PR (kwetiapina w postaci fumaranu) jest zaliczana do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwpsychotycznych, a dokładniej do diazepin, oksazepin i tiazepin (kod ATC: N05A H04). Dostępna jest w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 200 mg, 300 mg oraz 400 mg. ¹

Mechanizm działania

Kwetiapina jest klasyfikowana jako atypowy lek przeciwpsychotyczny. Zarówno sama kwetiapina, jak i jej aktywny metabolit – norkwetiapina, oddziałują na szereg receptorów neuroprzekaźników w ośrodkowym układzie nerwowym. Wykazują one powinowactwo do receptorów serotoninergicznych (5HT2) oraz dopaminergicznych D1 i D2 w mózgu. ²

Charakterystyczną cechą kwetiapiny, która odróżnia ją od klasycznych leków przeciwpsychotycznych, jest bardziej selektywne działanie antagonistyczne wobec receptorów 5HT2 w porównaniu do receptorów D2. To właśnie tej właściwości przypisuje się kliniczny efekt przeciwpsychotyczny przy jednoczesnej niskiej częstości występowania objawów pozapiramidowych. ³

Profil receptorowy kwetiapiny i norkwetiapiny charakteryzuje się następującymi właściwościami:

• Brak zauważalnego powinowactwa do receptorów benzodiazepinowych – co wpływa na profil sedacyjny leku ⁴
• Duże powinowactwo do receptorów histaminergicznych – co może tłumaczyć działanie sedatywne ⁵
• Duże powinowactwo do receptorów alfa1-adrenergicznych – co może odpowiadać za efekty hipotensyjne ⁶
• Umiarkowane powinowactwo do receptorów alfa2-adrenergicznych ⁷
• Zróżnicowane powinowactwo do receptorów muskarynowych – kwetiapina wykazuje niewielkie powinowactwo, natomiast norkwetiapina wiąże się z nimi w stopniu średnim lub znacznym, co tłumaczy działanie przeciwcholinergiczne ⁸

Dodatkowym mechanizmem, istotnym szczególnie dla działania przeciwdepresyjnego kwetiapiny, jest hamowanie przez norkwetiapinę czynnika transportującego norepinefrynę (NET) oraz częściowe oddziaływanie agonistyczne na receptory 5HT1A. ⁹

Działanie farmakodynamiczne

Aktywność przeciwpsychotyczna kwetiapiny została potwierdzona w szeregu testów przedklinicznych. Lek wykazuje aktywność w teście odruchu unikania oraz hamuje działanie agonistów dopaminy, co można obserwować zarówno w testach behawioralnych, jak i elektrofizjologicznych. ¹⁰

Neurochemicznym wskaźnikiem blokady receptorów D2 przez kwetiapinę jest zwiększenie stężenia metabolitów dopaminy. ¹¹

W odróżnieniu od typowych neuroleptyków, kwetiapina charakteryzuje się następującymi właściwościami atypowymi:

• Nie wywołuje nadwrażliwości receptorów D2 podczas przewlekłego stosowania ¹²
• Wykazuje jedynie słabe działanie kataleptyczne w dawkach skutecznie blokujących receptor dopaminowy D2 ¹³
• Selektywnie hamuje przewodnictwo w neuronach układu limbicznego, powodując blokadę depolaryzacyjną szlaku mezolimbicznego, bez wpływu na zawierające dopaminę neurony układu nigrostriatalnego ¹⁴

Badania przedkliniczne wykazały, że ryzyko wywołania objawów pozapiramidowych przez kwetiapinę jest niskie – lek nie ma cech typowych dla klasycznych neuroleptyków i wykazuje profil atypowy. ¹⁵

W badaniach na małpach z rodzaju Cebus, zarówno uwrażliwionych haloperidolem, jak i nieotrzymujących wcześniej leków neuroleptycznych, kwetiapina wywoływała jedynie nieznaczne objawy dystonii po krótkotrwałym i przewlekłym stosowaniu. ¹⁶

Charakterystyka postaci farmaceutycznej

ApoTiapina PR jest dostępna w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu w trzech dawkach, co przedstawiono w poniższej tabeli:

Ta postać farmaceutyczna zapewnia przedłużone uwalnianie substancji czynnej, co przekłada się na utrzymanie stabilnego stężenia terapeutycznego kwetiapiny w organizmie przez dłuższy czas po podaniu. ¹⁷