Właściwości farmakodynamiczne leku Kventiax SR

Kventiax SR (kwetiapina w postaci fumaranu), dostępny w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu o mocach 50 mg, 150 mg, 200 mg, 300 mg i 400 mg, należy do grupy farmakoterapeutycznej atypowych leków przeciwpsychotycznych, klasyfikowanych jako diazepiny, oksazepiny, tiazepiny i oksepiny (kod ATC: N05AH04).¹

Mechanizm działania

Kwetiapina oraz jej aktywny metabolit norkwetiapina oddziałują na liczne receptory neuroprzekaźników w organizmie człowieka. Substancje te wykazują powinowactwo do receptorów serotoninergicznych (5HT2) i dopaminergicznych (D1 i D2) w mózgu.²

Charakterystyczną cechą przeciwpsychotycznego działania kwetiapiny, a także znacząco mniejszej częstości występowania pozapiramidowych działań niepożądanych w porównaniu z typowymi lekami przeciwpsychotycznymi, jest bardziej wybiórcze działanie antagonistyczne wobec receptorów 5HT2 niż receptorów D2.³

Profil receptorowy kwetiapiny i norkwetiapiny charakteryzuje się następującymi cechami:⁴

• Brak zauważalnego powinowactwa do receptorów benzodiazepinowych
• Duże powinowactwo do receptorów histaminergicznych
• Duże powinowactwo do receptorów α1-adrenergicznych
• Umiarkowane powinowactwo do receptorów α2-adrenergicznych

Kwetiapina wykazuje niewielkie powinowactwo lub całkowity brak powinowactwa do receptorów muskarynowych, podczas gdy norkwetiapina charakteryzuje się umiarkowanym do dużego powinowactwem do receptorów muskarynowych, co może wyjaśniać jej działanie przeciwcholinergiczne.⁵

Istotnym aspektem mechanizmu działania norkwetiapiny jest hamowanie czynnika transportującego norepinefrynę (NET) oraz częściowe działanie agonistyczne na receptory 5HT1A. Te właściwości mogą przyczyniać się do skuteczności terapeutycznej kwetiapiny jako leku przeciwdepresyjnego.⁶

Działania farmakodynamiczne

W testach oceniających aktywność przeciwpsychotyczną, takich jak test odruchu unikania, kwetiapina wykazuje wyraźną skuteczność. Substancja ta hamuje również działanie agonistów dopaminy, co można potwierdzić zarówno w testach behawioralnych, jak i elektrofizjologicznych.⁷

Zwiększenie stężenia metabolitów dopaminy stanowi neurochemiczny wskaźnik blokady receptorów D2.⁸ Badania przedkliniczne, w których oceniano ryzyko wywołania objawów pozapiramidowych, wykazały, że kwetiapina, w przeciwieństwie do klasycznych leków przeciwpsychotycznych, posiada właściwości atypowe.⁹

Działanie długotrwałe

Istotne aspekty długotrwałego działania kwetiapiny obejmują:¹⁰

• Brak wywoływania nadwrażliwości receptorów D2 podczas długotrwałego stosowania
• Jedynie słabe działanie kataleptyczne, nawet w dawkach skutecznie blokujących receptor dopaminowy D2

Selektywność działania kwetiapiny jest szczególnie widoczna przy długotrwałym podawaniu, kiedy to hamuje ona wybiórczo przewodnictwo w neuronach układu limbicznego, wywołując blokadę depolaryzacyjną szlaku mezolimbicznego, jednocześnie nie wpływając na zawierające dopaminę neurony układu nigrostriatalnego.¹¹

Badania na małpach z rodzaju Cebus wykazały, że kwetiapina, zarówno w podaniu jednorazowym, jak i przewlekłym, w minimalnym stopniu wywołuje objawy dystonii. Obserwacja ta dotyczyła zarówno osobników uwrażliwionych na działanie haloperydolu, jak i tych, które wcześniej nie otrzymywały leków przeciwpsychotycznych.¹²

Charakterystyka profilu farmakodynamicznego