Właściwości farmakodynamiczne leku Quetiapine Orion

Quetiapine Orion należy do grupy farmakoterapeutycznej leków psycholeptycznych, podgrupy diazepiny, oksazepiny, tiazepiny i oksepiny, oznaczonej kodem ATC: N05AH04. Preparat dostępny jest w formie tabletek powlekanych w czterech dawkach: 25 mg, 100 mg, 200 mg i 300 mg, gdzie substancją czynną jest kwetiapiny fumaran w ilości odpowiadającej odpowiednio 25 mg, 100 mg, 200 mg i 300 mg kwetiapiny.¹

Mechanizm działania

Kwetiapina jest klasyfikowana jako atypowy lek przeciwpsychotyczny. Zarówno sama kwetiapina, jak i jej aktywny metabolit – norkwetiapina, obecne w osoczu pacjenta, oddziałują na liczne receptory neuroprzekaźników w układzie nerwowym. Szczególnie istotne jest powinowactwo tych substancji do receptorów serotoninergicznych (5HT2) w mózgu oraz do receptorów dopaminergicznych D1 i D2.²

Specyfika działania przeciwpsychotycznego kwetiapiny oraz jej niska tendencja do wywoływania pozapiramidowych działań niepożądanych, w porównaniu z klasycznymi neuroleptykami, wynika prawdopodobnie z bardziej wybiórczego antagonizmu wobec receptorów 5HT2 niż wobec receptorów D2. Ta selektywność receptorowa jest charakterystyczną cechą leków przeciwpsychotycznych drugiej generacji.³

Profil receptorowy kwetiapiny i norkwetiapiny charakteryzuje się następującymi cechami:

• Nie wykazują znaczącego powinowactwa do receptorów benzodiazepinowych⁴
• Charakteryzują się wysokim powinowactwem do receptorów histaminergicznych oraz α1-adrenergicznych⁵
• Wykazują umiarkowane powinowactwo do receptorów α2-adrenergicznych⁶
• Kwetiapina ma niewielkie powinowactwo do receptorów muskarynowych, podczas gdy norkwetiapina wiąże się z nimi w stopniu średnim lub znacznym, co tłumaczy potencjalne działanie antycholinergiczne leku⁷

Mechanizm działania przeciwdepresyjnego kwetiapiny związany jest prawdopodobnie z hamowaniem przez norkwetiapinę czynnika transportującego norepinefrynę (NET) oraz z jej częściowym agonizmem wobec receptorów 5HT1A.⁸

Efekty farmakodynamiczne

W badaniach przedklinicznych kwetiapina wykazuje typową dla leków przeciwpsychotycznych aktywność w testach aktywności przeciwpsychotycznej, takich jak test odruchu unikania. Potwierdzono również, że kwetiapina hamuje działanie agonistów dopaminy, co można ocenić zarówno w testach behawioralnych, jak i elektrofizjologicznych.⁹

Neurochemicznym wskaźnikiem blokady receptorów D2 przez kwetiapinę jest zwiększenie stężenia metabolitów dopaminy w badaniach laboratoryjnych.¹⁰

Badania przedkliniczne oceniające ryzyko wystąpienia objawów pozapiramidowych wykazały, że kwetiapina, w przeciwieństwie do typowych leków przeciwpsychotycznych, posiada właściwości atypowe, co potwierdza jej klasyfikację jako atypowego leku przeciwpsychotycznego.¹¹

Charakterystyczną cechą kwetiapiny jest brak rozwoju nadwrażliwości dopaminowych receptorów D2 podczas długotrwałego stosowania leku. Co istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa terapii, kwetiapina wykazuje jedynie słabe działanie kataleptyczne w dawkach skutecznie blokujących receptor dopaminowy D2.¹²

Podczas przewlekłego stosowania kwetiapina działa selektywnie, hamując przewodnictwo w neuronach układu limbicznego i wywołując blokadę depolaryzacyjną szlaku mezolimbicznego, nie wpływając jednocześnie na zawierające dopaminę neurony układu nigrostriatalnego. Ta selektywność działania jest istotna dla zminimalizowania ryzyka działań niepożądanych związanych z układem pozapiramidowym.¹³

Dodatkowym potwierdzeniem bezpieczeństwa neurologicznego kwetiapiny są wyniki badań na małpach rodzaju Cebus. Wykazano, że zarówno po jednorazowym, jak i długotrwałym podawaniu, kwetiapina w minimalnym stopniu wywołuje objawy dystonii u małp uwrażliwionych wcześniej na działanie neuroleptyków poprzez podawanie haloperydolu. Zjawisko to jest istotne, ponieważ dystonii często towarzyszy nadwrażliwość receptorów dopaminowych i może ona stanowić wskaźnik potencjalnych działań pozapiramidowych leku.¹⁴

Charakterystyka postaci farmaceutycznej

Quetiapine Orion występuje w postaci tabletek powlekanych o różnym wyglądzie w zależności od dawki:

¹⁵¹⁶