Wpływ leku Quetiapine Orion na płodność, ciążę i laktację

Kwetiapina (w postaci fumaranu) występująca w leku Quetiapine Orion jest substancją, której stosowanie w okresie ciąży i karmienia piersią wymaga szczególnej uwagi. Lekarze przepisując ten lek pacjentkom w wieku rozrodczym, ciężarnym bądź karmiącym piersią, powinni dokładnie przeanalizować stosunek korzyści do ryzyka i przekazać pacjentkom kompleksowe informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania.¹

Stosowanie kwetiapiny w okresie ciąży

Ocena bezpieczeństwa stosowania kwetiapiny w czasie ciąży opiera się na umiarkowanej liczbie opublikowanych danych dotyczących ekspozycji na ten lek (od 300 do 1000 zakończonych ciąż). Zbiór ten obejmuje zarówno raporty indywidualne, jak i wyniki badań obserwacyjnych. Dane te nie wskazują jednoznacznie na istnienie zwiększonego ryzyka wystąpienia wad wrodzonych u dziecka w związku ze stosowaniem kwetiapiny. Należy jednak podkreślić, że na podstawie wszystkich dostępnych obecnie danych nie można sformułować ostatecznych wniosków dotyczących całkowitego bezpieczeństwa stosowania leku w ciąży.²

Szczególne zalecenia dotyczące poszczególnych trymestrów ciąży

Pierwszy trymestr – W badaniach przedklinicznych na modelach zwierzęcych wykazano toksyczny wpływ kwetiapiny na rozród, co skłania do zachowania szczególnej ostrożności, mimo braku potwierdzonych danych o takim działaniu u ludzi. Kwetiapina powinna być zatem stosowana w ciąży wyłącznie w sytuacjach, gdy potencjalne korzyści terapeutyczne dla matki przewyższają ryzyko dla rozwijającego się płodu.³

Trzeci trymestr – Stosowanie kwetiapiny w ostatnim trymestrze ciąży wymaga szczególnej uwagi. U noworodków, których matki stosowały leki przeciwpsychotyczne (w tym Quetiapine Orion) w trzecim trymestrze, mogą wystąpić działania niepożądane o różnym nasileniu i czasie trwania, obserwowane od momentu porodu. Do najczęściej zgłaszanych objawów należą:⁴

• Objawy pozapiramidowe – mogą manifestować się jako wzmożone napięcie mięśniowe czy zaburzenia motoryki
• Objawy odstawienia – mogące obejmować szereg zaburzeń neurologicznych i metabolicznych
• Pobudzenie – przejawiające się nadmierną aktywnością ruchową i niepokojem
• Hipertonia – zwiększone napięcie mięśniowe
• Hipotonia – obniżone napięcie mięśniowe, wiotkość
• Drżenie – mimowolne, rytmiczne ruchy części ciała
• Senność – nadmierna potrzeba snu, trudności z wybudzeniem
• Niewydolność oddechowa – zaburzenia oddychania wymagające niekiedy interwencji
• Zaburzenia pobierania pokarmu – problemy z ssaniem i karmieniem noworodka

Ze względu na ryzyko wystąpienia powyższych objawów, noworodki, których matki stosowały kwetiapinę w trzecim trymestrze ciąży, powinny być poddane ścisłemu monitorowaniu po urodzeniu. Lekarz powinien ustalić odpowiedni harmonogram wizyt kontrolnych i poinformować personel położniczy o stosowanym przez pacjentkę leczeniu.⁵

Stosowanie kwetiapiny w okresie karmienia piersią

Dane dotyczące przenikania kwetiapiny do mleka kobiecego są bardzo ograniczone. Z dostępnych publikacji wynika, że ilość substancji czynnej wydzielanej do mleka podczas stosowania kwetiapiny w dawkach terapeutycznych wykazuje dużą zmienność osobniczą i nie jest możliwe określenie jednoznacznego wzorca. Wobec braku wiarygodnych i kompletnych danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania leku w okresie laktacji, decyzję o kontynuacji bądź przerwaniu karmienia piersią lub terapii kwetiapiną należy podejmować indywidualnie.⁶

Podejmując taką decyzję, lekarz powinien rozważyć:

1. Korzyści zdrowotne wynikające z karmienia piersią dla dziecka
2. Korzyści terapeutyczne wynikające ze stosowania kwetiapiny dla matki
3. Potencjalne ryzyko ekspozycji niemowlęcia na lek poprzez mleko matki
4. Możliwość zastosowania alternatywnych metod leczenia u matki

Wpływ kwetiapiny na płodność

Brak jest bezpośrednich badań oceniających wpływ kwetiapiny na płodność u ludzi. W badaniach przedklinicznych przeprowadzonych na szczurach obserwowano efekty związane ze zwiększonym stężeniem prolaktyny we krwi, jednak wyniki te nie mogą być bezpośrednio ekstrapolowane na populację ludzką ze względu na różnice międzygatunkowe. Informacja ta ma jednak znaczenie kliniczne, ponieważ hiperprolaktynemia może potencjalnie wpływać na funkcje rozrodcze.⁷

Lekarz powinien poinformować pacjentki w wieku rozrodczym o potencjalnym wpływie leku na płodność oraz o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji w przypadku, gdy ciąża nie jest planowana. U pacjentek planujących ciążę należy rozważyć możliwość modyfikacji leczenia, biorąc pod uwagę indywidualny stan kliniczny i potencjalne ryzyko.