zastój naczyniowy
Zastój naczyniowy (przekrwienie bierne) to zjawisko patofizjologiczne polegające na nadmiernym gromadzeniu się krwi w naczyniach żylnych lub włosowatych danego narządu lub obszaru ciała. Stan ten wynika z upośledzenia odpływu krwi żylnej przy zachowanym napływie tętniczym, co prowadzi do zwiększenia objętości krwi w łożysku naczyniowym.
Zastój naczyniowy może mieć charakter miejscowy (spowodowany lokalnym utrudnieniem odpływu żylnego) lub ogólnoustrojowy (wynikający z niewydolności serca). Najczęstszymi przyczynami są: niewydolność serca (szczególnie prawokomorowa), zakrzepica żylna, ucisk mechaniczny na naczynia żylne przez guz, ciążę lub niedrożność żył.
Klinicznie zastój naczyniowy objawia się sinicą, obrzękiem tkanek, wzrostem temperatury miejscowej oraz powiększeniem narządów miąższowych. W przypadku zastoju płucnego obserwuje się duszność, w zastoju wątrobowym – powiększenie wątroby i wodobrzusze, a w zastoju nerek – zmniejszenie filtracji kłębuszkowej i oligurię.
Przewlekły zastój naczyniowy prowadzi do zmian morfologicznych w tkankach, takich jak hemosyderoza (odkładanie złogów hemosyderyny), włóknienie i zanik narządu. Diagnostyka obejmuje badania obrazowe (USG, TK, MRI), pomiary ciśnienia żylnego oraz badania laboratoryjne oceniające funkcję narządów dotkniętych zastojem.
Leczenie zastoju naczyniowego koncentruje się na usunięciu przyczyny zaburzeń hemodynamicznych oraz stosowaniu leków zmniejszających obciążenie serca (diuretyki, leki naczyniorozszerzające, inhibitory ACE). W przypadkach miejscowego zastoju pomocne mogą być zabiegi poprawiające odpływ żylny lub leczenie przeciwzakrzepowe.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Odmrożenie – Etiologia i przyczyny
Odmrożenie to uraz tkanek spowodowany ekspozycją na temperatury poniżej 0°C, prowadzący do tworzenia kryształków lodu w przestrzeniach między- i wewnątrzkomórkowych, co skutkuje uszkodzeniem błon komórkowych, zaburzeniami elektrolitowymi, odwodnieniem komórek oraz denaturacją białek i lipidów. Proces patofizjologiczny obejmuje fazę przedmrozową (wazokonstrykcja i niedokrwienie), fazę zamrażania-rozmrażania (uszkodzenie reperfuzyjne i reakcja zapalna), fazę zastoju naczyniowego oraz późną fazę niedokrwienną z martwicą tkanek. Odmrożenia klasyfikuje się na cztery stopnie głębokości uszkodzenia, od powierzchownych (I i II stopień) do głębokich (III i IV stopień), z możliwą martwicą mięśni i kości. Czynniki ryzyka obejmują choroby naczyń obwodowych, cukrzycę, chorobę Raynauda, niedoczynność tarczycy, neuropatię obwodową, a także czynniki behawioralne i środowiskowe, takie jak ekspozycja na wiatr, wilgoć, alkohol, nikotynę oraz niewłaściwe ubranie. Współczynnik wychłodzenia wiatrem znacząco obniża efektywną temperaturę skóry, przyspieszając rozwój odmrożeń, które mogą wystąpić już w temperaturze -15°C (5°F) lub niższej, a przy wietrze o temp. -29°C (-20°F) nawet w 30 minut.
amputacja, choroba naczyń obwodowych, choroba Raynauda, cukrzyca, dekstran, denaturacja białek, iloprost, lepkość krwi, martwica tkanek, mediator zapalny, miażdżyca, neuropatia obwodowa, niedoczynność tarczycy, niedokrwienie, odmrożenie, reakcja zapalna, reperfuzja, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, udar mózgu, uszkodzenie reperfuzyjne, uszkodzenie śródbłonka, wazokonstrykcja, zaburzenie elektrolitowe, zakrzep, zastój naczyniowy, zespół ciasnoty przedziałów powięziowych, zwężenie naczyń