chlorek pralidoksymu
Chlorek pralidoksymu (2-PAM, Protopam) to oksym stosowany jako odtrutka w przypadkach zatrucia związkami fosforoorganicznymi, takimi jak pestycydy oraz bojowe środki trujące (np. sarin, soman, tabun). Jego głównym mechanizmem działania jest reaktywacja fosforylowanej acetylocholinesterazy, enzymu kluczowego dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego.
Pralidoksym najskuteczniej działa, gdy zostanie podany możliwie najszybciej po ekspozycji na związki fosforoorganiczne, najlepiej w ciągu pierwszych 24-48 godzin. Po tym czasie dochodzi do procesu „starzenia się” enzymu, co czyni go opornym na reaktywację. W leczeniu zatruć stosuje się go zazwyczaj w połączeniu z atropiną, która blokuje efekty nadmiaru acetylocholiny na receptorach muskarynowych.
Lek podawany jest najczęściej dożylnie w dawce początkowej 1-2 g, a następnie we wlewie ciągłym 500 mg/h. W warunkach polowych lub w sytuacjach nagłych dostępny jest również w autostrzykawkach. Do działań niepożądanych chlorku pralidoksymu należą: tachykardia, nadciśnienie, nudności, bóle głowy oraz w przypadku szybkiego podania dożylnego – możliwość wystąpienia nagłego zatrzymania krążenia.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Indywidualny Zestaw Autostrzykawek przeciwko Bojowym Środkom Trującym IZAS-05 Autostrzykawka Atropina: 2 mg/2 ml Autostrzykawka Diazepam: 10 mg/2 ml Autostrzykawka Pralidoksym + Atropina: 600 mg/2 ml + 2 mg/2 ml
Indywidualny Zestaw Autostrzykawek IZAS-05 zawiera trzy kluczowe substancje: atropinę siarczan, diazepam oraz pralidoksymu chlorek, które działają komplementarnie w leczeniu zatruć bojowymi środkami trującymi, zwłaszcza fosforoorganicznymi. Atropina, jako antagonista receptorów muskarynowych, blokuje objawy muskarynowe, zmniejsza wydzielanie śliny, oskrzelowe i potu oraz chroni ośrodek oddechowy, wywołując tachykardię i rozszerzenie oskrzeli. Diazepam, pochodna benzodiazepiny, nasila hamujące działanie GABA, zapewniając działanie uspokajające, przeciwlękowe, miorelaksacyjne i przeciwdrgawkowe, co jest kluczowe w kontroli drgawek wywołanych zatruciem. Pralidoksymu chlorek reaktywuje acetylocholinesterazę zablokowaną przez fosforoorganiczne toksyny, przywracając funkcję połączeń nerwowo-mięśniowych i łagodząc porażenie mięśni oddechowych, choć nie wpływa na zapaść ośrodka oddechowego.
acetylocholina, antagonista receptorów muskarynowych, bradykardia, chlorek pralidoksymu, diazepam, działanie przeciwdrgawkowe, niewydolność oddechowa, objaw muskarynowy, ośrodkowy układ nerwowy, połączenie nerwowo-mięśniowe, porażenie mięśni oddechowych, przekaźnictwo GABA-ergiczne, reaktywacja acetylocholinesterazy, receptor benzodiazepinowy, receptor muskarynowy, rozszerzenie oskrzeli, siarczan atropiny, tachykardia, układ limbiczny, układ przywspółczulny, zatrucie bojowym środkiem trującym, zatrucie związkiem fosforoorganicznym, związek fosforoorganiczny - Leksykon substancji czynnych
Pralidoksym – Przedawkowanie
Pralidoksym, obecny w autostrzykawce PRALIDOKSYM + ATROPINA (2 ml roztworu zawiera 600 mg pralidoksymu chlorku), w przypadku przedawkowania wywołuje objawy neurologiczne i okulistyczne, takie jak zawroty głowy, zamazane i podwójne widzenie, ból głowy, zaburzenia akomodacji oraz nudności i lekki częstoskurcz (>100/min). Diagnostyka różnicowa jest utrudniona ze względu na podobieństwo objawów przedawkowania pralidoksymu do symptomów zatrucia bojowymi środkami trującymi, co może prowadzić do błędów terapeutycznych, np. dalszego podawania pralidoksymu. Warto podkreślić, że pralidoksym w zestawie IZAS-05 jest podawany wraz z atropiną, co może modyfikować obraz kliniczny przedawkowania i nasilać objawy sercowo-naczyniowe, zwłaszcza tachykardię i potencjalne zaburzenia hemodynamiczne.
bojowe środki trujące, chlorek pralidoksymu, diazepam, diplopia, dysfagia, fizostygmina, fotofobia, inhibitory cholinoesterazy, lek przeciwcholinergiczny, majaczenie, niedotlenienie, niskie ciśnienie tętnicze, ośrodkowy układ nerwowy, podwyższona temperatura ciała, przedawkowanie atropiny, sedacja, tachykardia, zaburzenia akomodacji, zaburzenia hemodynamiczne, zaburzenia neuropsychiatryczne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Indywidualny Zestaw Autostrzykawek przeciwko Bojowym Środkom Trującym IZAS-05 Autostrzykawka Atropina: 2 mg/2 ml Autostrzykawka Diazepam: 10 mg/2 ml Autostrzykawka Pralidoksym + Atropina: 600 mg/2 ml + 2 mg/2 ml
Zestaw autostrzykawek IZAS-05 jest przeznaczony do leczenia zatruć bojowymi środkami trującymi pochodnymi związków fosforoorganicznych o działaniu paralityczno-drgawkowym. Składa się z trzech preparatów: atropiny (2 mg/2 mL), diazepamu (10 mg/2 mL) oraz kombinacji pralidoksymu (600 mg/2 mL) i atropiny (2 mg/2 mL). Atropina działa jako antagonista receptorów muskarynowych, przeciwdziałając nadmiernej stymulacji układu przywspółczulnego, diazepam pełni funkcję przeciwdrgawkową i uspokajającą, natomiast pralidoksym reaktywuje fosforylowaną acetylocholinesterazę, przywracając jej aktywność enzymatyczną. Zestaw jest wskazany w nagłych zatruciach w warunkach bojowych, zagrożenia terrorystycznego, skażenia środowiska oraz podczas akcji ratunkowych na terenach skażonych.
acetylocholina, acetylocholinesteraza, antagonista receptorów muskarynowych, atropina, benzodiazepiny, bradykardia, chlorek pralidoksymu, depresja oddechowa, diazepam, drżenie mięśniowe, drżenie pęczkowe, działanie przeciwdrgawkowe, hiperhydroza, hipotensja, łzawienie, mioza, objawy muskarynowe, objawy nikotynowe, objawy ośrodkowe, pralidoksym, receptor muskarynowy, receptor nikotynowy, siarczan atropiny, skurcz oskrzeli, ślinotok, tachykardia, zatrucie fosforoorganiczne - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Indywidualny Zestaw Autostrzykawek przeciwko Bojowym Środkom Trującym IZAS-05 Autostrzykawka Atropina: 2 mg/2 ml Autostrzykawka Diazepam: 10 mg/2 ml Autostrzykawka Pralidoksym + Atropina: 600 mg/2 ml + 2 mg/2 ml
Indywidualny Zestaw Autostrzykawek przeciwko Bojowym Środkom Trującym IZAS-05 zawiera trzy jednorazowe autostrzykawki do podania domięśniowego, przeznaczone do leczenia zatrucia bojowymi środkami trującymi. Zestaw obejmuje: autostrzykawkę z 2 mg atropiny siarczanu w 2 mL roztworu (pH 2,8-4,5), autostrzykawkę z 10 mg diazepamu w 2 mL roztworu (pH 6,0-7,5) oraz autostrzykawkę łączoną zawierającą 600 mg pralidoksymu chlorku w 2 mL (pH 2,0-3,0) oraz 2 mg atropiny siarczanu w 2 mL (pH 2,8-4,5). Atropinę można podawać wielokrotnie do zaniku objawów zatrucia, nie przekraczając dawki 100 mg w ciągu pierwszych 24 godzin, natomiast diazepam i połączenie pralidoksymu z atropiną stosuje się w stałych, jednorazowych dawkach.
- Leksykon substancji czynnych
Pralidoksym – Właściwości farmakodynamiczne
Pralidoksym, substancja czynna z grupy odtrutek (kod ATC: V03AB), jest stosowany głównie w zatruciach związkami fosforoorganicznymi, gdzie pełni funkcję reaktywatora acetylocholinesterazy (AChE) inaktywowanej przez fosforylację. Mechanizm działania polega na przywróceniu aktywności AChE poza ośrodkowym układem nerwowym, co umożliwia rozkład nagromadzonej acetylocholiny i przywrócenie funkcji połączeń nerwowo-mięśniowych. Pralidoksym dodatkowo spowalnia proces „starzenia się” fosforylowanej cholinoesterazy oraz uczestniczy w detoksyfikacji niektórych związków fosforoorganicznych. Klinicznie najważniejszym efektem jest łagodzenie porażenia mięśni oddechowych, choć skuteczność w centralnym układzie nerwowym jest ograniczona, co wymaga jednoczesnego podania atropiny jako antagonisty receptorów muskarynowych.
acetylocholina, acetylocholinesteraza, antagonista receptorów muskarynowych, atropina, centralny układ nerwowy, chlorek pralidoksymu, diazepam, działanie przeciwdrgawkowe, fosforylacja, napad drgawkowy, ośrodkowy układ nerwowy, połączenie nerwowo-mięśniowe, porażenie mięśni oddechowych, pralidoksym, przekaźnictwo GABA-ergiczne, reaktywacja acetylocholinesterazy, receptor benzodiazepinowy, receptor muskarynowy, rozszerzenie oskrzeli, siarczan atropiny, środki paralityczno-drgawkowe, synapsa cholinergiczna, układ limbiczny, układ przywspółczulny, układ sercowo-naczyniowy, wydzielina oskrzelowa, związki fosforoorganiczne