Wskazania do stosowania
Acyklowir

Wskazania do stosowania substancji czynnej acyklowir. Kiedy i w jakich warunkach polecić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Acyklowir jest lekiem przeciwwirusowym stosowanym w terapii zakażeń wywołanych przez wirusy z rodziny Herpesviridae, głównie wirus opryszczki pospolitej (Herpes simplex virus, HSV) typu 1 i 2 oraz wirus ospy wietrznej i półpaśca (Varicella-zoster virus, VZV). Wskazania do stosowania acyklowiru różnią się w zależności od postaci farmaceutycznej, dawki oraz stanu klinicznego pacjenta.^{1 2}

Wskazania do stosowania acyklowiru w postaci dożylnej

Postać dożylna acyklowiru (Aciclovir Accord, Aciclovir Altan, Aciclovir Hikma, Aciclovir Jelfa, Acix 500) jest wskazana w następujących przypadkach:^{1 3}

• Leczenie zakażeń wirusem opryszczki pospolitej (HSV):
  • U pacjentów z obniżoną odpornością, w tym poddawanych transplantacji szpiku kostnego
  • U pacjentów podczas indukcyjno-remisyjnej terapii ostrej białaczki
  • Leczenie ciężkiego, pierwotnego opryszczkowego zakażenia narządów płciowych

^{1 3}

• Profilaktyka zakażeń wirusem opryszczki pospolitej:
  • U pacjentów z obniżoną odpornością
  • U pacjentów poddawanych intensywnemu leczeniu immunosupresyjnemu

^{1 3 4}

• Leczenie zakażeń wirusem ospy wietrznej i półpaśca (VZV):
  • Leczenie pierwotnych i nawracających zakażeń u pacjentów z obniżoną odpornością
  • Leczenie półpaśca o ciężkim przebiegu u pacjentów z prawidłową odpornością

^{1 3}

• Leczenie opryszczkowego zapalenia mózgu

^{1 3 5}

• Leczenie zakażeń wirusem opryszczki u noworodków i niemowląt

^{1 3 4}

Wskazania do stosowania acyklowiru w postaci doustnej

Postać doustna acyklowiru (tabletki, zawiesina) jest wskazana w następujących przypadkach:^{2 6}

• Leczenie zakażeń wywołanych przez wirus opryszczki pospolitej (HSV):
  • Leczenie zakażeń skóry i błon śluzowych
  • Leczenie pierwotnego i nawracającego opryszczkowego zakażenia narządów płciowych

^{2 6 7}

• Zapobieganie nawrotom opryszczki pospolitej:
  • U pacjentów z prawidłową odpornością

^{2 6 7 8}

• Zapobieganie zakażeniom wywołanym przez HSV:
  • U pacjentów ze zmniejszoną odpornością

^{2 6 7}

• Leczenie zakażeń wywołanych przez wirus ospy wietrznej i półpaśca (VZV):
  • Leczenie ospy wietrznej
  • Leczenie półpaśca

^{2 6 7 9}

Wskazania do stosowania acyklowiru w postaci miejscowej

Acyklowir w postaciach miejscowych (krem, żel, maść) jest wskazany w:^{10 11}

• Leczeniu nawrotowej opryszczki warg i twarzy (tzw. „zimno”):
  • Wywołanej przez wirusa opryszczki pospolitej Herpes simplex

^{10 11 12 13}

• Leczeniu zakażeń skóry i narządów płciowych:
  • Wywołanych przez wirus opryszczki zwykłej (HSV typu 1 i 2)

¹⁴

Wskazania do stosowania acyklowiru w oftalmologii

• Leczenie opryszczkowego zapalenia rogówki (Herpes simplex keratitis)

¹⁵

Specjalne wskazania do stosowania acyklowiru w preparatach dostępnych bez recepty

Wybrane preparaty acyklowiru są dostępne bez recepty i wskazane do stosowania w następujących przypadkach:^{16 17}

• Leczenie nawrotowej opryszczki warg i twarzy wywołanej przez wirus opryszczki pospolitej u dorosłych
• Leczenie nawrotowej opryszczki zewnętrznych narządów płciowych wywołanej przez wirus opryszczki pospolitej u dorosłych
• Zapobieganie nawrotom opryszczki pospolitej u dorosłych z prawidłową odpornością

^{16 17 18 8}

Ważne zastrzeżenie: Produkty te mogą być stosowane jedynie u pacjentów, u których w przeszłości rozpoznano zakażenie wirusem opryszczki pospolitej.^{16 17 18}

Szczególne populacje pacjentów – zalecenia dotyczące stosowania acyklowiru

Pacjenci z obniżoną odpornością

U pacjentów z obniżoną odpornością acyklowir jest wskazany do:^{1 19}

• Leczenia zakażeń wirusem opryszczki pospolitej (HSV)
• Leczenia pierwotnych i nawracających zakażeń wirusem ospy wietrznej i półpaśca (VZV)
• Profilaktyki zakażeń wirusem opryszczki pospolitej (HSV)

^{1 19 3}

Pacjenci z prawidłową odpornością

U pacjentów z prawidłową odpornością acyklowir jest wskazany do:^{1 19}

• Leczenia półpaśca o ciężkim przebiegu
• Leczenia ciężkiego, pierwotnego opryszczkowego zakażenia narządów płciowych
• Zapobiegania nawrotom opryszczki pospolitej
• Leczenia nawrotowej opryszczki warg i twarzy

^{1 19 2 17}

Noworodki i dzieci

Acyklowir jest wskazany w leczeniu:^{1 3}

• Zakażeń wirusem opryszczki pospolitej u noworodków
• Zakażeń wirusem opryszczki pospolitej u niemowląt w wieku do 3 miesięcy

^{1 3 19}

Szczególne jednostki chorobowe wymagające zastosowania acyklowiru

Opryszczkowe zapalenie mózgu

Acyklowir w postaci dożylnej jest wskazany w leczeniu opryszczkowego zapalenia mózgu.^{1 3 19}

Opryszczkowe zapalenie rogówki

Acyklowir w postaci maści do oczu (Viru-POS) jest wskazany w leczeniu opryszczkowego zapalenia rogówki (Herpes simplex keratitis).¹⁵

Ospa wietrzna i półpasiec

Acyklowir jest wskazany w leczeniu ospy wietrznej i półpaśca, zarówno u pacjentów z obniżoną odpornością, jak i u pacjentów z prawidłową odpornością (w przypadku ciężkiego przebiegu choroby).^{1 2 9}

Kiedy i w jakich warunkach polecić pacjentowi stosowanie acyklowiru?

Zalecenia dla pacjentów z opryszczką warg i twarzy

Acyklowir w postaci miejscowej (kremy, żele) lub w postaci doustnej w niższych dawkach można zalecić pacjentom w przypadku:^{10 13 17}

• Nawrotowej opryszczki warg i twarzy (tzw. „zimno”)
• U pacjentów, u których w przeszłości rozpoznano zakażenie wirusem opryszczki pospolitej
• Gdy objawy są we wczesnym stadium (mrowienie, świąd, pieczenie)

^{10 11 17}

Zalecenia dla pacjentów z opryszczką narządów płciowych

Acyklowir w postaci doustnej można zalecić w przypadku:^{2 17}

• Pierwotnego opryszczkowego zakażenia narządów płciowych
• Nawracającego opryszczkowego zakażenia narządów płciowych

^{2 6 17}

W przypadku ciężkiego pierwotnego opryszczkowego zakażenia narządów płciowych wskazana jest postać dożylna acyklowiru.^{1 3}

Zalecenia dla pacjentów wymagających zapobiegania nawrotom opryszczki

Acyklowir w postaci doustnej w odpowiednich dawkach można zalecić w celu:^{2 8}

• Zapobiegania nawrotom opryszczki pospolitej u pacjentów z prawidłową odpornością
• U pacjentów z częstymi nawrotami (≥6 rocznie)

^{2 20 8}

Zalecenia dla pacjentów z ospą wietrzną i półpaścem

Acyklowir w postaci doustnej lub dożylnej (w cięższych przypadkach) można zalecić w leczeniu:^{2 9}

• Ospy wietrznej (szczególnie u osób dorosłych i młodzieży)
• Półpaśca, zwłaszcza we wczesnym stadium (do 72 godzin od pojawienia się wysypki)

^{2 1 9}

Zalecenia dla pacjentów z obniżoną odpornością

U pacjentów z obniżoną odpornością (np. pacjenci po przeszczepach, z chorobami nowotworowymi, zakażeni HIV) acyklowir należy stosować:^{1 2}

• W leczeniu zakażeń wywołanych przez HSV
• W leczeniu zakażeń wywołanych przez VZV
• W profilaktyce zakażeń wywołanych przez HSV

^{1 19 2}

Zalecenia dla pacjentów z opryszczkowym zapaleniem mózgu

W przypadku opryszczkowego zapalenia mózgu konieczne jest zastosowanie acyklowiru w postaci dożylnej.^{1 3 19} Jest to stan zagrożenia życia wymagający hospitalizacji i natychmiastowego leczenia.

Zalecenia dla pacjentów z opryszczkowym zapaleniem rogówki

W przypadku opryszczkowego zapalenia rogówki stosuje się acyklowir w postaci maści do oczu (Viru-POS).¹⁵ Pacjent powinien być pod opieką okulisty.

Zalecenia dla noworodków i niemowląt z zakażeniem HSV

W przypadku zakażenia HSV u noworodków i niemowląt konieczne jest zastosowanie acyklowiru w postaci dożylnej.^{1 3 19} Jest to stan zagrożenia życia wymagający hospitalizacji.