Przedawkowanie
Acyklowir

Przedawkowanie acyklowiru, zwłaszcza w postaci dożylnej (np. Aciclovir Accord, Acix 500, Aciclovir Hikma), może prowadzić do poważnych zaburzeń czynności nerek, manifestujących się wzrostem stężenia kreatyniny i azotu mocznikowego w surowicy, a także do krystalizacji leku w kanalikach nerkowych przy stężeniu przekraczającym 2,5 mg/ml. Towarzyszą temu objawy neurologiczne, takie jak splątanie, omamy, pobudzenie psychoruchowe, napady drgawek oraz śpiączka, szczególnie przy szybkim wstrzyknięciu dożylnym lub u pacjentów z zaburzoną równowagą wodno-elektrolitową. W przypadku doustnego przedawkowania (np. Heviran, Acyclovir Biofarm, Zovirax Active) dawka jednorazowa do 20 g zwykle nie wywołuje toksyczności, jednak powtarzające się przedawkowanie może skutkować nudnościami, wymiotami oraz objawami neurologicznymi, takimi jak ból głowy i splątanie. Preparaty miejscowe (kremy, maści, żele) wykazują minimalne ryzyko toksyczności nawet przy spożyciu całej zawartości opakowania.

  1. Przedawkowanie substancji. Szczegółowo opisz niebezpieczeństwa związane z przedawkowaniem.
    1. Przedawkowanie acyklowiru po podaniu dożylnym
    2. Przedawkowanie acyklowiru po podaniu doustnym
    3. Przedawkowanie acyklowiru po podaniu miejscowym
    4. Postępowanie w przypadku przedawkowania
  2. Tabela objawów przedawkowania
    1. Czynniki zwiększające ryzyko przedawkowania
    2. Kolejne rozdziały

Przedawkowanie substancji. Szczegółowo opisz niebezpieczeństwa związane z przedawkowaniem.

Przedawkowanie acyklowiru może prowadzić do szeregu poważnych konsekwencji zdrowotnych, które różnią się w zależności od drogi podania leku. Szczególnie niebezpieczne jest przedawkowanie preparatów stosowanych dożylnie, które może szybko doprowadzić do zaburzeń funkcji nerek i ośrodkowego układu nerwowego.1

Przedawkowanie acyklowiru po podaniu dożylnym

Przedawkowanie acyklowiru w postaci dożylnej (np. Aciclovir Accord, Acix 500, Aciclovir Hikma) stanowi najpoważniejsze zagrożenie dla pacjenta. W przypadku podania zbyt dużej dawki leku dożylnie, obserwuje się szereg niepokojących objawów, które rozwijają się stosunkowo szybko:2

U pacjentów, którym podano zbyt dużą dawkę acyklowiru dożylnie, zaobserwowano przede wszystkim zaburzenia czynności nerek. Dochodzi do zwiększenia stężenia kreatyniny w surowicy oraz azotu mocznikowego we krwi, co prowadzi do niewydolności nerek. Szczególnie niebezpieczne jest zjawisko krystalizacji acyklowiru w kanalikach nerkowych, które może nastąpić, gdy stężenie leku w kanaliku przekracza 2,5 mg/ml.3

Jednocześnie z zaburzeniami nerkowymi, mogą wystąpić poważne objawy neurologiczne, takie jak:4

  • Splątanie
  • Omamy
  • Pobudzenie psychoruchowe
  • Napady drgawek
  • Śpiączka

5

Objawy przedawkowania były notowane szczególnie w przypadkach podania leku w szybkim wstrzyknięciu dożylnym, przy zastosowaniu nadmiernej dawki lub u pacjentów z zaburzoną równowagą wodno-elektrolitową.6

Przedawkowanie acyklowiru po podaniu doustnym

Acyklowir po podaniu doustnym (np. w postaci tabletek Heviran, Acyclovir Biofarm, Zovirax Active) jest wchłaniany tylko częściowo z przewodu pokarmowego, co zmniejsza ryzyko poważnego przedawkowania przy jednorazowym przyjęciu leku. Jednorazowe przyjęcie dawki acyklowiru do 20 g zwykle nie wywołuje objawów toksyczności.7

Jednak w przypadku powtarzającego się przedawkowania preparatów doustnych przez okres kilku dni mogą wystąpić:8

  • Objawy ze strony przewodu pokarmowego:
    • Nudności
    • Wymioty
  • Objawy neurologiczne:
    • Ból głowy
    • Splątanie

9

Ryzyko wystąpienia objawów toksycznych po przedawkowaniu acyklowiru doustnego jest mniejsze niż w przypadku podania dożylnego, ale nie można go całkowicie wykluczyć, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu nadmiernych dawek.10

Przedawkowanie acyklowiru po podaniu miejscowym

Ryzyko przedawkowania po zastosowaniu preparatów miejscowych (kremy, maści, żele) zawierających acyklowir jest minimalne. Nawet w przypadku spożycia całej zawartości opakowania produktów takich jak Zovirax Intensive, Herpex czy Aciclovir Ziaja, nie należy spodziewać się wystąpienia objawów toksyczności.11 12

W przypadku maści ocznej Viru-POS, również przypadkowe połknięcie całej zawartości tuby (135 mg acyklowiru) najprawdopodobniej nie spowoduje objawów toksyczności.13

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku podejrzenia przedawkowania acyklowiru, niezależnie od drogi podania, konieczna jest dokładna obserwacja pacjenta pod kątem wystąpienia objawów toksyczności.14

Szczególnie istotne w leczeniu przedawkowania acyklowiru są następujące działania:15

  • Uzupełnianie płynów w celu zapewnienia odpowiedniej diurezy (zaleca się podawanie płynów w ilości zapewniającej diurezę przekraczającą 500 ml/1 g produktu leczniczego podanego we wlewie)
  • Hemodializa, która znacząco przyspiesza usuwanie acyklowiru z krwi (6-godzinna hemodializa może obniżyć stężenie acyklowiru w surowicy o 60%)
  • W przypadku niewydolności nerek i anurii – pacjent wymaga hemodializy do czasu powrotu czynności nerek

16

Hemodializa jest szczególnie zalecana jako metoda postępowania w przypadku objawów przedawkowania, zwłaszcza przy wystąpieniu objawów uszkodzenia nerek lub ciężkich zaburzeń neurologicznych.17

Tabela objawów przedawkowania

Droga podania Objawy przedawkowania Dawka związana z przedawkowaniem Opis
Dożylna
(Aciclovir Accord, Aciclovir Hikma, Acix 500)		 Zaburzenia czynności nerek Nie podano konkretnej dawki Zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy, azotu mocznikowego we krwi, prowadzące do niewydolności nerek. Krystalizacja acyklowiru w kanalikach nerkowych przy stężeniu >2,5 mg/ml.
Objawy neurologiczne Nie podano konkretnej dawki Splątanie, omamy, pobudzenie, napady drgawek, śpiączka. Szczególnie niebezpieczne przy szybkim podaniu dożylnym lub u pacjentów z zaburzoną równowagą wodno-elektrolitową.
Doustna
(Heviran, Acyclovir Biofarm, Zovirax Active)		 Objawy ze strony przewodu pokarmowego Zwykle przy powtarzającym się przedawkowaniu przez kilka dni. Dawka jednorazowa do 20 g zwykle nie wywołuje objawów toksyczności. Nudności, wymioty. Objawy występują głównie przy powtarzającym się przedawkowaniu, a nie po jednorazowym przyjęciu.
Objawy neurologiczne Zwykle przy powtarzającym się przedawkowaniu przez kilka dni Ból głowy, splątanie. Występują przy długotrwałym przyjmowaniu nadmiernych dawek.
Miejscowa
(kremy, maści, żele)		 Brak objawów toksyczności Nawet spożycie całej zawartości opakowania (np. 5 g Aciclovir Ziaja = 250 mg acyklowiru; 2 g Zovirax Intensive = 100 mg acyklowiru) Nie należy spodziewać się wystąpienia objawów toksyczności nawet w przypadku spożycia całej zawartości opakowania z preparatem miejscowym.

Czynniki zwiększające ryzyko przedawkowania

Szczególną ostrożność podczas stosowania acyklowiru należy zachować w przypadku:18

  • Szybkiego wstrzyknięcia dożylnego leku
  • Zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej
  • Wcześniej istniejących zaburzeń czynności nerek
  • Jednoczesnego stosowania innych leków nefrotoksycznych
  • Odwodnienia pacjenta

19

Podsumowując, przedawkowanie acyklowiru stanowi poważne zagrożenie, szczególnie w przypadku postaci dożylnych leku. Znajomość objawów przedawkowania oraz właściwego postępowania terapeutycznego ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa pacjenta. Hemodializa pozostaje najskuteczniejszą metodą leczenia ciężkiego przedawkowania, zwłaszcza przy objawach niewydolności nerek.20

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl